truyện phạm công cúc hoa

PHẠM CÔNG – CÚC HOA |Phạm Công tân truyện 

03 Th2 2015 Bạn nghĩ gì về bài viết này?

by Cổ Văn in Cổ Văn Việt Nam

Phạm Công tân truyện – pdf

Click to access 500.pdf

Phạm Công – Cúc Hoa là một truyện thơ chữ Nôm trong văn học Việt Nam. Truyện thơ này gồm 4.610 câu thơ lục bát, xuất hiện khoảng từ giữa thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19. Đây là một trong những truyện thơ Nôm có số lượng câu nhiều nhất. Từ trước đến nay, tác giả của Phạm Công-Cúc Hoa vẫn bị coi là khuyết danh. Đến tận cuối năm 2009, qua một bản in khắc gỗ, người ta mới có cơ sở để xác định tác giả truyện thơ này là Dương Minh Đức Thị<1>.Bài thơ nhắc đến các nhân vật trong các truyền thuyết của Trung Quốc như Tề Thiên Đại Thánh, Thái Tử Na tra…, thậm chí tên các nước như Tề, Triệu, Trịnh, Ngụy là những nước thời Chiến Quốc bên Trung Quốc cũng được nhắc đến. Tóm tắt nội dung: Phạm Công là thái tử con Ngọc Hoàng, được Ngọc Hoàng sai xuống đầu thai một gia đình hai vợ chồng già, nghèo khó nhưng ăn ở hiền lành, phúc đức. Sau khi cha mất, chàng dắt mẹ đi ăn xin. Để thử tấm lòng nghĩa hiếu của chàng, Phật biến thành một ông lão vô gia cư được Phạm Công nhường cơm rồi các Tiên Nữ ở trên cung đình cũng xuống để quyến rũ, mua chuộc nhưng không được. Phạm Công tìm đến trốn quan trường, xin trọ học, ngày ngày đút cơm cho mẹ, bản thân mình thì ăn rau. Cúc Hoa, con gái quan phủ thấy vậy cảm động đem lòng yêu rồi xin cha mẹ cho lấy Phạm Công làm chồng. Khi Cúc Hoa có bầu thì Phạm Công đi thi. Sau khi đỗ Trạng nguyên, vua định gả Công chúa và truyền ngôi cho, nhưng chàng từ chối vì đã có vợ. Vua giận bắt đi đầy sang Hung Nô. Ở Hung Nô, vua Hung Nô cũng muốn gả con gái nhưng Phạm Công vẫn một mực từ chối, bị vua Hung Nô chặt tay, chặt chân, khoét mắt. Ngọc Hoàng biết truyện bèn ra tay cứu giúp, dùng thần dược chữa lành lặn cơ thể và đôi mắt. Sau khi được thả, Phạm Công tìm đường về quê cũ nhưng chẳng may đi lạc vào nước Tề. Ở đây, chàng cũng bị ép lấy công chúa, rất may được công chúa là người độ lượng, biết phải trái xin tha nên vua nước Tề đồng ý cho đi. Phạm Công cùng vợ sum họp được ít lâu thì Cúc Hoa mất để lại 2 con nhỏ Tiến Lực và Nghi Xuân. Giặc giã nổi lên, vua nước Trịnh sai Phạm Công đi đánh dẹp. Từ chối không được, chàng buộc phải mang hài cốt vợ và dắt 2 con cùng ra trận. Tướng giặc là Sầm Hưng của nước Ngụy sau khi nghe Phạm Công kể nội tình thì động lòng nên quyết định lui quân. Sau Phạm Công lấy Tào Thị làm vợ kế rồi lên trấn thủ ở Cao Bằng. Ở nhà Tào Thị ngoại tình, đối xử tệ bạc với con chồng khiến Tiến Lực và Nghi Xuân bỏ nhà đi ăn xin. Qua phủ ông bà ngoại nhưng ông bà cũng không nhận ra. Trong một đêm, Cúc Hoa từ cõi âm ti hiện về, xót thương 2 con nàng bèn viết một lá thư trách chồng rồi buộc vào gấu áo của con.Đến một quán nhỏ gần Cao Bằng, chủ quán đồng ý cho hai anh em ngồi lại, hàng ngày xin tiền khách mua cơm ăn. Ở đây, Tiến Lực và Nghi Xuân gặp lại cha. Lúc đầu Phạm Công không nhận ra con nhưng sau khi nghe Tiến Lực kể đầu đuôi câu chuyện và đọc bức thư của Cúc Hoa thì biết là con mình nên vừa mừng vừa tủi. Phạm Công mang con về gửi ông bà ngoại. Chàng về nhà đuổi Tào Thị đi. Tào Thị sau đó bị sét đánh chết. Phạm Công xin cáo quan để xuống âm phủ tìm vợ. Được công chúa Xuân Dung nước Trịnh, Tề Thiên Đại Thánh và Diêm Vương giúp đỡ, Phạm Công xuống được âm ti và tìm được vợ. Cúc Hoa được tái sinh, trở lại dương thế, “vu quy” với Phạm Công. Phạm Công cũng được vua Trịnh gả công chúa Xuân Dung và nhường ngôi vua cho. Bài thơ nằm trong Maurice Durand Collection có một kết thúc khác: Phạm Công gặp lại Cúc Hoa trong bối cảnh rất trớ trêu. Phạm Công như lạc vào cõi tiên, thấy cảnh đẹp, nước trong thì cùng ngựa hồng xuống tắm. Cùng lúc đó 30 thị nữ của Cúc Hoa cũng đến tắm. Thấy Phạm Công là đàn ông thì lấy làm kinh ngạc, chửi bới Phạm Công thậm tệ rồi về tâu bẩm với công chúa Cúc Hoa. Cúc Hoa nổi giận mở phiên tòa xét xử xem ai có lỗi. Bài thơ kết thúc bằng việc Hà Bá lên làm chứng xem việc gì đã xảy ra. Bài thơ bị bỏ lửng lơ và kết thúc này có vẻ không hợp lý, không giống với nguyên bản. Không rõ là ai viết.

Đang xem: Truyện phạm công cúc hoa

Phạm Công – Cúc Hoa

Phạm Công – Cúc Hoa là một truyện thơ chữ Nôm trong văn học Việt Nam. Truyện thơ này gồm 4.610 câu thơ lục bát, xuất hiện khoảng từ giữa thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19. Đây là một trong những truyện thơ Nôm có số lượng câu nhiều nhất. Từ trước đến nay, tác giả của Phạm Công-Cúc Hoa vẫn bị coi là khuyết danh. Đến tận cuối năm 2009, qua một bản in khắc gỗ, người ta mới có cơ sở để xác định tác giả truyện thơ này là Dương Minh Đức Thị<1>.

Nội dung
Phạm Công là chàng trai con nhà nghèo, phải đi làm công để nuôi bố mẹ. Cha chết, Phạm Công phải đi ăn mày để tiếp tục phụng dưỡng mẹ đến khi mẹ chết. Là người hiếu học, Phạm Công xin thụ giáo Quỷ cốc tiên sinh. Ở đây, Phạm Công được Cúc Hoa là bạn đồng môn, cũng là con gái của tri phủ, yêu thương.
Hai người cưới nhau, khi Cúc Hoa có thai thì Phạm Công lên kinh thành ứng thi. Phạm Công đã gặp nhiều gian truân khổ ải, bị quốc vương các nước khác ép lấy công chúa nhưng Phạm Công đều từ chối. Nhưng nhờ công chúa nước Triệu nhân hậu, Phạm Công được trở về quê hương làm nguyên soái, đoàn tụ cùng Cúc Hoa, họ có hai con là Nghi Xuân (con gái) và Tiến Lực (con trai).
Cúc Hoa lại không may qua đời ở tuổi 30. Phạm Công tái giá với Tào Thị và phải lên Cao Bằng làm trấn thủ. Tào Thị ở nhà ngoại tình, hành hạ, ngược đãi Nghi Xuân và Tấn Lực. Cao điểm, thị cùng người tình bàn mưu giết hại hai con chồng, khiến hai đứa phải trốn khỏi nhà đi ăn xin.
Trong một đêm, Cúc Hoa từ cõi âm ti hiện về gặp hai con và gửi thư tin cho Phạm Công biết. Sau ba năm trấn thủ, Phạm Công trở về đuổi Tào Thị đi. Tào Thị sau đó bị sét đánh chết. Được công chúa Xuân Dung nước Trịnh, Tề Thiên Đại Thánh và Diêm Vương giúp đỡ, Phạm Công xuống được âm ti và tìm được vợ. Cúc Hoa được tái sinh, trở lại dương thế, “vu quy” với Phạm Công. Phạm Công cũng được vua Trịnh gả công chúa Xuân Dung và nhường ngôi vua cho <2>

01. Tâm Thành Thấu Đến Tận Trời
Trời cao thăm thẳm chín tầng
Tuy cao muôn trượng mà gần tấc gang
Xét soi thiện ác đôi đàng
Trắng đen chẳng lẫn rõ ràng gương trong
Ngẫm xem thiên địa chí công ( 5 )
Dở hay cũng bởi tự lòng mà ra
Xưa nay những kẻ thảo hòa
Trước thì lam lũ sau đà thành nhân:

Có người ở phủ Quỳnh Vân
Tuổi cao sống cảnh cơ hàn không con ( 10 )
Vợ chồng hái củi trên non
Đem về đi bán héo hon tháng ngày
Lão bà lòng thảo dạ ngay
Mình đà cơ cực mà hay giúp người
Thành tâm cúng lễ khắp nơi ( 15 )
Đêm ngày cầu khấn phật trời đoái thương
Một hôm đang hội đúc chuông
Có bao nhiêu cúng chẳng lường đói no
Về nhà chân mới bước vô
Chồng liền hỏi vợ nhỏ to mấy lời: ( 20 )
“Tiền còn nhiều ít mình ơi
Xin mình nói lại cho tôi hay cùng”
Bấy giờ vợ mới bảo chồng:
“Củi bán được bốn mươi đồng chưa tiêu
Chùa quê sãi rách vách xiêu ( 25 )
Thiếp trông thấy cảnh tiêu điều mà thương
Vậy nên cúng cả đúc chuông
Ấy điều làm phúc mọi đường chớ lo”
Chồng nghe thấu hiểu nguyên do
Thấy lòng vui vẻ bằng cho bạc vàng ( 30 )
Buổi chiều chuông đánh kêu vang
Muốn dưa đơm cúng khói nhang ngọt ngào
Chuông ngân thấu đến thiên tào
Động tai thượng đế xôn xao buổi chầu
Ngọc hoàng khe khẽ gật đầu ( 35 )
Phán truyền: “Chư tướng hãy mau tâu bày
Ai cúng dưới đó hôm nay
Tiếng chuông lên mãi tận đây vẫn rền
Bách thần tinh tú quần tiên
Đâu người cầu khấn chùa chiền nói ra” ( 40 )
Kim tinh Thái Bạch tâu qua:
“Dưới trần gian có một nhà họ Dương
Vợ chồng cơ khổ trăm đường
Hái rau kiếm củi lễ thường chẳng quên
Xét trong cung số dân hèn ( 45 )
Đã lo đói rách lại phiền không con
Phép trời chuyển động càn khôn
Xin người đổi số cho tròn mới hay”
Ngọc hoàng phán: “Sự đã vầy
Khanh nào giải được tâu bày xem sao” ( 50 )
Hai bên Bắc đẩu Nam tào
Tâu: “Xin việc ấy cứ giao mụ bà
Chúng thần thay số người ta
Con nhờ bà mụ thuận hòa đôi tay”
“Các khanh hãy nói ta hay ( 55 )
Trong cung con trẻ hôm nay có còn”
Chín mươi bà mụ tâu luôn:
“Lúc này trai gái chẳng còn một ai”
Ngọc hoàng chép miệng thở dài:
“Gái trai chẳng có liệu bày gì đây( 60 )
Âu là sẵn thái tử nay
Cho làm con của nhà này tiếc chi”
Lệnh truyền thái tử tức thì
Rời nơi cung cấm ra đi phen này
Vào nhà Dương thị đầu thai ( 65 )
Làm người nối dõi đêm ngày thần hôn
Thái tử sụp lạy nỉ non:
“Cha ơi có xót cho con chăng là
Thiếu gì vọng tộc thế gia
Mà cho con trẻ vào nhà hàn môn ( 70 )
Hái rau kiếm củi sườn non
Xin cha nghĩ lại cho con ở cùng”
Ngọc hoàng phán bảo ung dung:
“Nó đói khổ thật nhưng lòng có nhân
Vậy nay con giáng xuống trần ( 75 )
Làm con nhà ấy có phần còn hay”
Thái tử trong dạ đắng cay
Nước mắt chan chứa tâu ngay đan trì:
“Cha cho xuống cõi trần kia
Mấy năm cha lại gọi về chính ngôi?”( 80 )
Ngọc hoàng phán định một lời:
“Cha cho con xuống hai mươi năm về”
Thái tử quỳ xuống chỉnh tề:
“Hai mươi năm về thì cũng như không
Tuổi nào trả nghĩa đền công( 85 )
Báo ơn cúc dục yên xong mọi bề”
Ngọc hoàng nước mắt dầm dề:
“Đúng sáu mươi tuổi lại về với ta”
Thái tử lạy mẹ lạy cha
Rời nơi thượng giới dặm xa cõi trần.( 90 )

—————————————————–

Canh ba giờ tý rõ ràng
Dương thị mộng thấy rồng vàng bám lưng
Trong mình sáng tỏ như gương
Đến khi thức giấc tỏ tường trước sau
Vợ chồng ghi tạc ơn sâu( 95 )
Càng chăm làm lụng càng giàu từ bi.

—————————————————–

Khai hoa nay đã đến kỳ
Một trai thanh tú dung nghi khác vời
Vợ chồng chăm chút không ngơi
Đến ngày đầy tháng lễ trời tạ công( 100 )
Lều tranh nến sáng nhang xông
Bàn thờ chỉ có tôm đồng tép rang
Vợ chồng nước mắt hai hàng
Vái dâng lễ mọn Ngọc hoàng chứng tri
Lòng thành thấu đến đan trì( 105 )
Mười hai bà mụ tức thì đến nơi
Nhác trông thấy cỗ nực cười:
“Thế mà hương khói cứ trời bay lên”
Chứng xong quay gót thượng thiên
Ngọc hoàng phán hỏi: “Băng miền bao xa( 110 )
Vợ chồng họ Phạm tuổi già
Cỗ bàn nó cúng mụ bà những chi?”
Mười hai bà mụ tâu quỳ:
“Nhà nó tân khổ trọn bề thủy chung
Đem ra tinh những tôm đồng( 115 )
Với lại rau muống bày cùng tép rang
Thành tâm sống cảnh cơ hàn
Ước gì lại được thiên nhan đoái hoài”
Ngọc hoàng nước mắt chảy dài:
“Dương gian cực khổ đọa đày thân con.( 120 )
Nghĩa càng day dứt hao mòn
Xót tình phuj tử héo hon lòng già”.

02. Phạm Công Hết Lòng Với Cha Mẹ
Tuổi chàng nay đã lên ba
Mẹ cha mới đặt tên là phạm Công
Vợ thường than thở với chồng:( 125 )
“Gian nan gặp bước cực lòng bấy nay
Sinh con cơ khổ làm vầy
Để cho đói khát đêm ngay xót xa”
Phạm Công tuổi mới mười ba
Cha mẹ thì già yếu đuối ai nuôi( 130 )
Tưởng xem cơ sự ngậm ngùi
Phải đi ở mướn mà nuôi cả nhà.

———————————————–

Phạm Công vừa chẵn mười ba
Tuổi thơ sớm chịu phôi pha ưu phiền
Một năm ở có năm tiền( 135 )
Lấy cơm nhà chủ giấu liền vào trong
Đem về cha mẹ đỡ lòng
Còn mình chỉ có tôm đồng nước ao
Mẹ cha trong dạ bào hao
Số phải đói khổ biết bao giờ rồi( 140 )
Càng đi khấn phật cầu trời
Tu nhân tích đức trọn đời cùng nhau.

————————————————

Người ta chịu khổ mãi đâu
Ba rồng xuống rước ông chầu thiên cung
Lão ông than thở cực lòng:( 145 )
“Bà ơi ráng để con không thua người”
Nói thôi thân thể rụng rời
Ba hồn bảy vía xa chơi non bồng
Dương thị đau đớn khôn cùng
Kêu trời vạch đất giọt hồng nhỏ sa( 150 )
Phạm Công tuổi mới mười ba
Lấy gì tang chế cho cha phen này
Lão ông chết đã ba ngày
Mời thầy địa lý nhưng thầy không nghe:
“Cha mày hái củi xưa kia( 155 )
Ai hòng trông cậy mà đi theo mày”
Lại đến mời sãi đàng này
Sãi cũng chê khó chẳng ai đến cùng
Phạm Công nước mắt ròng ròng
Khấn trời phù hộ rủ lòng thương cha( 160 )
Vừa làm phù thủy trừ tà
Làm thầy tìm đất cùng là ma chay
Đem cha táng ở gốc cây
Vái lạy trời đất tỏ bày thiết tha.

——————————————-

Phạm Công thưa với mẹ già:( 165 )
“Con đi kiếm củi phương xa phen này
Cố làm lấy một tuần chay
Cho cha siêu độ lên mây chầu trời
Dù phải kiếm củi suốt đời
Con đây cũng chẳng sợ ai chê cười”( 170 )
Mẹ rằng: “Đừng thế con ơi
Kiếm củi thì lại suốt đời cháo rau”
Phạm Công nước mắt tuôn sầu:
“Làm trai là phải dãi dầu xông pha
Chứ ai sinh đẻ con ra( 175 )
Bây giờ lụy đến mẹ già hổ ngươi
Nuôi con ngần ấy năm trời
Mẹ cha phải chịu một đời long đong
Công cha nghĩa mẹ ghi lòng
Làm sao trả đặng ơn cùng tổ tiên”( 180 )
Cơm nắm chỉ có mấy viên
Lưng đeo bầu nước tìm miền làm ăn
Đói lòng áo rách che thân
Đưa tay dắt mẹ dời chân lên đường.
03. Phật Di Đà Và TIên Nữ Thử Lòng Phạm Công
1-

Bốn ngày rong ruổi dặm trường( 185 )
Giữa trưa nắng gắt định dừng gốc đa
Mẹ con gặp một cụ già
Phơ phơ đầu bạc nước da đồi mồi
Phạm Công trông thấy ngùi ngùi:
“Xin ông thư thả ta ngồi nghỉ ngơi”( 190 )
Nghe thôi ông cụ mừng vui:
“Ba ngày chịu đói không người đoái thương
May thay có bậu qua đường
Hãy xin bớt miệng sẻ nhường cho ta”
Phạm Công nghe nói xót xa( 195 )
Sẵn lưng cơm nắm mở ra tức thì
Miệng cười: “Ông hãy ăn đi
Giữa trưa ông có việc gì ra đây”
Cụ già thong thả giãi bày:
“Hiếm hoi sinh được mụn trai đầu lòng( 200 )
Thỏa niềm rày ước mai mong
Tìm thầy cho học, theo vòng nghĩa nhân
Theo thầy vừa được ba xuân
Về nhà cưới vợ thành thân vuông tròn
Gia tài phá sạch chẳng còn( 205 )
Hôm mai khốn đốn vì con vung tiền
Những tin con thảo dâu hiền
Ai ngờ hết của chúng liền đuổi đi
Dâu con sỉ nhục ê chề
Cực lòng lão phải tính bề tha phương”( 210 )
Phạm Công nước mắt rưng rưng:
“Công cha nghĩa mẹ như rừng như non
Thấy người con tưởng thân con
Chuỵên người thảm thiết héo hon lòng này
Thôi còn ba nắm cơm đây( 215 )
Xin ông cầm lấy đường dài dùng qua
Ví dù con có lỡ ra
Con xin nơi khác mẹ già cũng no”
Cụ già nghe nói nhỏ to:
“Ơn chàng tốt bụng mà cho như vầy( 220 )
Lòng chàng nhân hậu khôn tày
Cho nên lão lấy cơm này một viên”
Dứt lời cơm vẫn còn nguyên
Lão ông thôi đã biến liền vời xa
Chẳng ngờ là Phật Di Đà( 225 )
Thoắt về tâu với vua cha Ngọc hoàng
Cùng quan văn võ hai hàng:
“Chẳng ai ân nghĩa bằng chàng Phạm Công”
Tiếng đồn đã đến cửu trùng
Lại còn vang tới thủy cung động đình.( 230 )

2-

Ngọc hoàng muốn thấu sự tình
Truyền đòi tiên nữ đăng trình viễn phương
Tiên nữ vâng lệnh lên đường
Xuống xem lòng dạ cõi dương thế nào
Phất phơ lơi lả yếm đào( 235 )
Mắt trần ai biết người nào tiên cung
Bấy giờ vừa gặp Phạm Công
Đương tay dắt mẹ đi rong đường làng
Tiên nữ bèn đón lấy chàng:
“Xin ai chớ có vội vàng đi ngay( 240 )
Em là người ở phương tây
Mẹ cha ép uổng em nay lấy chồng
Chỉ vì tạo hóa bất công
Bắt em phải chịu cực lòng nơi đây
Nghe chàng hiếu nghĩa xưa nay( 245 )
Dặm trường ròng rã bốn ngày không ngơi
Nhân duyên đành bởi sự trời
Nên nay lại gặp có nơi tương phùng”
Phạm Công nghe nói hãi hùng
Tay liền dắt mẹ băng chừng nẻo xa:( 250 )
“Vợ chồng việc ấy xin tha
Tôi đâu quên chuyện cụ già hôm xưa”
Tiên nữ lời đã lọc lừa
Ve chàng chẳng được về thua tức thì
Ngọc hoàng phán hỏi vân vi:( 255 )
“Phạm Công nó nói điều gì với ngươi?”
Tiên nữ quỳ xuống đáp lời:
“Cõi trần khó kiếm được người thứ hai
Hạ tiên theo nói cả ngày
Đem lời ngon ngọt xoắn dây tơ hồng( 260 )
Nhưng chàng hiếu thảo lạ lùng
Chẳng tưởng trai gái vợ chồng chút chi
Cứ khăng khăng dắt mẹ đi
Dương gian dễ có ai bì Phạm Công”
Ngọc hoàng nghe cũng mừng lòng( 265 )
Phán rằng: “Bậy ấy anh hùng không sai
Thế gian những kẻ anh tài
Xưa nay chưa thấy ai người chê tiên
Khá khen hiếu nghĩa vẹn tuyền
Rành rành phò mã trạng nguyên sau này”.( 270 )

04. Phạm Công Tìm Học Thầy Quỷ Cốc
Cúc Hoa Cảm Mến Phạm Công
Trường thầy Quỷ Cốc gần đây
Môn sinh thụ giáo xưa rày rất đông
Mẹ con nghe nói nức lòng
Lần theo độc đạo núi sông cách vời
Tới nơi trong dạ bồi hồi( 275 )
Đói nghèo thầy có nhận lời cho chăng
Muốn hỏi chẳng dám hé răng
Thoắt thôi thầy đã ra sân gọi vào
Mẹ con khép nép thưa chào
Lạy trình sư phụ thấp cao mấy lời:( 280 )
“Nghe đồn thầy dạy hơn người
Xin đem cháu đến nương nơi mưa nhuần
Mẹ con gặp bước gian truân
Xin thầy thương đến cho phần bảo ban”
Giọng thầy lạnh nhạt nhặt khoan:( 285 )
“Ta thờ đạo thánh đem thân làm thầy
Dặm nghìn bay đã đến đây
Nếu ta không dạy xót mày về không
Âu là ta cũng rộng lòng
Cho vào ngồi đó cố công học hành( 290 )
Trưởng tràng! Cho nó chiếu manh
Chớ cho chiếu lành mà phí chiếu ta”
Phạm Công nghe nói xót xa
Trưởng tràng lại lấy mực ra bắt mài
Chàng mài không được như ai( 295 )
Trưởng tràng quát ngắn quát dài một phen
Phạm Công cay đắng phận hèn
Cúi đầu nhịn nhục lệ liền tuôn rơi
Rằng: “Anh không biết sự đời
Chớ nên phỉ báng thân tôi làm gì( 300 )
Lộc trời uống rượu trong ly
Mỗi người một chén mất đi đằng nào
Giàu nghèo như thể chiêm bao
Sự nay đã vậy việc sau khó lường
Thấy người khốn khó cùng đường( 305 )
Chẳng thương thì cũng xin đừng nặng tay”
Trưởng tràng mặt đỏ tía tai:
“Đừng ai cho nó học bài làm chi
Lấy màn che kín đèn đi
Thế là nó phải chịu bề ngồi không( 310 )
Đêm thầy dạo bước tràng trung
Thoạt trông mắt đã rưng rưng bùi ngùi
Phạm Công cầm sách dựa ngồi
Chờ cho chớp giật mấy hồi sáng ra
Coi theo mà học thiết tha.( 315 )
Nhận ra cậu bé mẹ già mồ côi
Ân cần thầy bảo mấy lời:
“Con cứ vào đó mà ngồi học đi
Thầy cho cơm áo no nê
Con chăm học tập lấy nghề ấm thân”( 320 )
Vừa cười vừa nói lần lần:
“Tài này phò mã tất gần chẳng xa”
Trưởng tràng cười khẩy ba hoa:
“Làm nên phò mã chúng ta vào chầu
Nó mà có số sang giàu( 325 )
Chúng ta làm đứa lính hầu cũng xong”
Phạm Công bước vào nhà trong
Đốt đèn lên học nặng lòng tri ân
Ngày ngày cơm nước thầy ban
Thịt thà nhường mẹ mình toàn rau dưa.( 330 )

———————————————————

Hai mươi bốn hiếu đời xưa
Chuyện ngàn năm trước bây giờ còn đây
Với người hiếu nghĩa thảo ngay
Trời kia cũng muốn cho hài nhân duyên
Cúc Hoa tính nết dịu hiền( 335 )
Con quan tri phủ giá nên ngọc ngà
Ngời ngời độ tuổi mười ba
Mi cong mắt sáng làn da mịn hồng
Kinh sử thuộc hết làm lòng
Thầy cho thay mặt dạy trong học đường( 340 )
Thấy chàng hiếu nghĩa thì thương
Cúc Hoa cảm kích lòng thường chạnh đau
Châu trần tính chuyện dài lâu
Nỗi lòng dám tỏ gót đầu hôm mai
Ba đông đèn sách dùi mài( 345 )
Ai nào biết được lòng ai chăng là
Lâu ngày nhớ mẹ nhớ cha
Nàng xin thầy được thăm nhà một phen
BAo nhiêu sách vở bút nghiên
Nàng đà gói ghém dành riêng cho chàng( 350 )
Ra về trong dạ ngổn ngang
Xót xa duyên số nhỡ nhàng một khi

——————————————————–

Nhớ chàng luống những sầu bi
Trong mình mang mối tình si nặng nề
Dật dờ tỉnh tỉnh mê mê( 355 )
Nhác đường học tập trễ nghề cửi canh
Tướng công những rõ sự tình
Ngắm nhìn thì thấy ra hình ủ ê:
“Sao con đi học mới về
Vì đâu nên nỗi mình ve gầy mòn( 360 )
Trước đây má phấn môi son
Bảnh bao nét ngọc vuông tròn mặt hoa
Sau ngày đi học phương xa
Nghìn vàng thân ấy bỗng ra thế này”
Ông bà ngẫm nghĩ thương thay:( 365 )
“Ai đày đọa trẻ cho cay đắng già
Con ta như thể bông hoa
Phải khi tròn bóng phơi ra mặt trời
Chuyện này chẳng phải chuyện chơi”
Cho người đi khắp mọi nơi mời về( 370 )
Mời thầy chiếu kính tứ bề
Bảy già ba trẻ vị chi mười người
Lễ dâng khấn phật cầu trời
Đỡ đâu chẳng thấy gầy thời hơn xưa
Ông bà hôm sớm thẫn thờ( 375 )
Chữa hoài không đặng bỏ lơ sao đành:
“Chiếu kính việc đã không thành
Âu là đi bói cho rành biết sao”.

———————————————————–

Vợ chồng bàn định thấpcao
Phu nhân sang chợ tìm vào bói xem( 380 )
Năm quan tiền lễ đặt lên
Nhờ thầy xem quẻ bình yên thế nào
Trước là gọi hạn gọi sao
Sau xem phúc đức xem vào thê nhi”
Thầy gieo quẻ xuống một khi( 385 )
Chắp tay cung kính thầm thì khấn ngay
Thoắt thôi thầy đã giải bày:
“Cứ trong bản mệnh quẻ này bình yên”
Phu nhân đủng đỉnh nói thêm:
“Nữ nhi trẻ nó ngày đêm trong phòng( 390 )
Từ ngày đến học tràng trung
Bỗng dưng mang bệnh hình dung âu sầu”
Lầm rầm thầy khấn trước sau
Cầm tiền gieo xuống gật đầu nói ngay:
“Cứ xem trong tuổi tuất này( 395 )
Bệnh sao cơn tỉnh cơn say lạ kỳ
Chẳng phải nội ngoại cô dì
Vong chú vong bác vong gì cũng không
Chẳng tà ma cũng chẳng vong
Quẻ này là quẻ phải lòng ai đây( 400 )
Cho nên ngọa bệnh làm vầy
Không tin bà hỏi tuổi này mà coi”
Phu nhân vội vã đáp lời:
“Con tôi nào phải là người nết hư”
Nói rồi từ tạ bốc sư( 405 )
Nhanh chân thẳng trở dặm dư về nhà.

————————————————————

Phu nhân hỏi nhỏ Cúc Hoa:
“Nay con có phải trăng hoa ai cùng?”
Nàng rằng: “Đâu có lạ lùng
Con măng sữa đã phải lòng người ta( 410 )
Năm nay con mới mười ba
Nào con có dám trăng hoa vật vờ.”
“Nghe lời bói toán bâng quơ
Mẹ còn mang tấm lòng ngờ bấy nay
Có gì con cứ tỏ bày( 415 )
Đừng để cha mẹ đêm ngày xót xa
Mấy nơi vọng tộc thế gia
Lâu nay săn đón mẹ cha chuyện này.”
Nàng rằng: “Có một chàng trai
Đồng môn gần gụi suốt hai năm liền( 420 )
Phận hèn nhưng chí không hèn
Học theo ánh chớp thay đèn, nết na
Bữa ăn dâng kính mẹ già
Mình thì cơm muối cơm cà vài lưng
Người hiếu nghĩa nghĩ mà thương( 425 )
Lâu dần lại thấy vấn vương trong lòng
Xa rồi nhớ nhớ mong mong
Chập chờn mơ tưởng tơ hồng cùng ai.”
Ông bà nghe kể một hai
Rưng rưng nước mắt thở dài giây lâu:( 430 )
“Sao con chẳng nói từ đầu
Để phải cúng bái lao đao bấy chầy
Đã ra duyên sự làm vầy
Cũng bằng chim phượng đỗ cây ngô đồng
Lòng con nhất quyết tơ hồng( 435 )
Mẹ cha cũng phải chiều lòng chứ sao
Chẳng tham gác tía lầu cao
Thì ta gọi đến mà trao xích thằng.”

05. Phạm Công Được Gọi Đến Nhà Cúc Hoa
Nàng Giúp Tiền Bạc Cho Chàng Để Làm Lễ Cưới
Cúc Hoa nghe nói vui mừng
Cúi đầu lạy tạ cảm lòng mẹ cha ( 440 )
Thoắt thôi trở gót phòng hoa
Gọi con hoàn lại dặn qua mấy lời:
“Bay lên trường học tức thời
Thấy người áo rách hãy mời về ngay
Những người áo đỏ hây hây( 445 )
Chớ nên rước họ tới đây làm gì”
Liễu hoàn vâng lệnh ra đi
Quá trưa đã tới gần kề tràng môn
Toàn người áo đỏ đông ngòm
Áo rách chẳng có đứng chồn cả chân( 450 )
Trở đi trở lại tần ngần
Thấy người dắt mẹ bước lần bờ sông
Liễu hoàn nhẹ nhõm trong lòng:
“Chàng kia có phải Phạm Công chăng là?”
Phạm Công liền bảo mẹ già:( 455 )
“Cớ sao lại có đàn bà gọi chi”
Chàng bèn nói lại một khi:
“Nhà cô nào đó hỏi gì đến tôi”
Liễu hoàn lễ phép đáp lời:
“Nữ tỳ đâu dám bắt Người gọi cô( 460 )
Chuyện gì không biết nhỏ to
Mà quan tri phủ dạy vô đòi chàng”
Phạm Công trong dạ bàng hoàng:
“Người đòi hay dở cô tường hay không”
Hoàn rằng: “Phép nước chí công( 465 )
Can chi quan phải bàn cùng với tôi”
Phạm Công nét mặt kém tươi:
“Nếu quan tri phủ sai thời có nha
Cớ sao lại bảo đàn bà
Tôi nay tiến thoái thật là khó thay”( 470 )
Liễu hoàn ngon ngọt giãi bày:
“Nếu sao tôi sẽ chịu thay cho chàng”
Phạm Công chưa hết ngỡ ngàng:
“Quan mà gọi tới ắt thường khảo tra”
Cuối cùng đành dắt mẹ già( 475 )
Bước vào lạy tạ gần xa tứ bề
Đồng môn hạng nhất hạng nhì:
“Anh em ở lại tôi đi phen này”
Lên thềm quỳ lạy trình thầy:
“Ngẫm tình sư đệ con nay tủi thầm”( 480 )
Đồng môn họp lại bàn ngầm:
“Ví dù quan phủ giam cầm Phạm Công
Chúng ta phải thật đồng lòng
Góp tiền sang chạy mở gông cho chàng”
Cười vui thầy nói rõ ràng:( 485 )
“Nó đi hẳn được vẻ vang phen này”
Chàng theo cô gái đi ngay
Tay gầy dắt mẹ một giây không rời
Trập trùng đồi núi dặm khơi
Chiều tối tới đặng gần nơi công đường( 490 )
Chòi canh rải rác khắp vùng
Bốn bề vời vợi bịt bùng tường cao
Liều mình chàng mới bước vào
Cửa quan tri phủ người nào chẳng ghê
Tướng công quay mặt ra hè( 495 )
Hỏi: “Chàng nho sĩ mới về tới đây
Chiếu hoa sắp sẵn lầu tây
Mẹ con nho sĩ vào đây thư ngồi
Cơm canh đã chín cả rồi
Ăn xong rồi sẽ có lời gửi trao”( 500 )
Nàng nhìn qua bức trướng đào
Lòng càng ưa nét thanh cao bội phần
Thấy chàng có dáng băn khoăn
Tướng công cười mỉm lại gần ung dung:
“Cúc Hoa một dạ thủy chung( 505 )
Còn chi nghi ngại nói ông nghe chừng”
Phạm Công quỳ xuống rưng rưng:
“Cả nhà cơ cực cùng đường bấy nay
Thân con như thể ăn mày
Có đâu chữ nghĩa sánh tày người ta”( 510 )
Tướng công nói rõ gần xa:
“Quý lòng ham học thôi mà sá chi
Con ta ham nết nhân nghì
Cho nên mới gọi chàng về tới đây
Từ khi thụ giáo trường thầy( 515 )
Bốn trăm đồng học đông tây anh tài
Nó chẳng nhòm ngó đến ai
Thấy chàng nnho sĩ lòng hoài nhớ thương
Về nhà phiền muộn trăm đường
Thuốc thang chẳng bớt võ vàng dung nhan( 520 )
Nay chàng muốn kết phượng loan
Xuyến vàng ba cặp mới hoàn nhân duyên”
Phạm Công nghe nói lòng phiền
Đất bằng phút chốc nổi liền phong ba
Cáo đâu dám sánh liên hoa( 525 )
Cú nào dám đọ tiên nga mỹ miều
Nghĩ mình chút phận hẩm hiu
Bạc vàng chẳng có tính chiều nào xong
Cúc Hoa ngồi ở nhà trong
Nghe cha nói vậy mà lòng ngổn ngang( 530 )
Thấy Người thách bạc thách vàng
Dặn hoàn ra bảo kẻo chàng sợ e:
“Đừng bó tay chớ bỏ về
Khó khăn em liệu mọi bề êm xuôi
Canh ba thanh vắng không người( 535 )
Bấy giờ em sẽ có lời thưa qua.”

————————————————-

Căn cơ vốn tính đàn bà
Tay hòm chìa khó cửa nhà điền trang
Bao nhiêu hòm bạc hòm vàng
Mẹ cha giao cả cho nàng lâu nay( 540 )
Trống lầu vừa điểm canh hai
Cúc Hoa bèn lẻn ra ngoài đứng trông
Thấy người ngủ hết tây đông
Bảo chàng vào đấy liệu chừng một phen:
“Xin chàng chớ ngại chớ phiền( 545 )
Nửa ngày thu vén đã yên cả rồi
Nhờ chàng chuyển đỡ mà thôi”
Phạm Công nghe nói bồi hồi không yên
Cúc Hoa thấy thế bèn khuyên:
“Chấp kinh thì phải tòng quyền mới qua( 550 )
Xưa nay lắm bậc tài hoa
Mà đành chịu để đàn bà chê quê”
Phạm Công lòng vẫn rụt rè
Nghe nàng cũng quyết một bề cho xong
Cúc Hoa liền mở cửa phòng( 555 )
Cho xem vàng bạc bên trong sẵn sàng
Trấn an nàng rỉ tai chàng:
“Của riêng em đó vô vàn thiếu chi
Mai kia có xảy chuyện gì
Mặc em lo liệu chàng thì yên tâm”( 560 )
Canh tư rồi lại canh năm
Hai người chuyên được bốn trăm quan tiền
Đến khi gà gáy liền liền
Bạc vàng lấy đủ đã yên một niềm
Nàng lo đóng cửa thật êm( 565 )
Chàng thì nhón gót bậc thềm bước sang
Ngoài kia tiền xếp ngổn ngang
Xuyến vòng đủ hết bạc vàng thiếu đâu
Canh năm trống điểm trên lầu
Chân trời ửng đỏ một màu phía xa( 570 )
Phạm Công quỳ lạy ông bà
Đái đồng long cổn xô sa xuyến vàng
Xiêm y ba bộ rỡ ràng
Phạm Công khi ấy vẻ vang ai bì
Tướng công phán hỏi tức thì:( 575 )
“Của đâu nói rõ mọi bề ông hay”
Phạm Công lúng túng thưa bày:
“Con vừa đi mượn trường thầy nơi xa”
Tướng Công bấm độn xem qua:
“Quẻ này là quẻ của ta thực rồi( 580 )
Tý sửu dần mão ngọ mùi
Trong nhà có trộm chẳng nguời đâu xa
Trường thầy sao những của ta”
Bèn gọi đầy tớ: “Bay ra bắt vào”
Phạm Công luống cuống sợ sao( 585 )
Nghe lời nàng phải tù lao phen này
Cúc Hoa nhìn thấy thương thay
Lạy cha lạy mẹ giãi bày vân vi:
“Ví dù có xảy chuyện gì
Tội con con chịu can chi đến chàng( 590 )
Nhà ta lỉnh kỉnh bạc vàng
Chàng thì đói rách bỏ làng ra đi
Tơ hồng nguyệt lão đã xe
Duyên trời đã định phu thê trọn đời
Thỏa lòng ước nguyện lứa đôi( 595 )
Con đâu trộm cắp để rồi cho ai
Kim ngân quý vật một hai
Là cha mẹ để cho ngày cưới con”
Lạy cha lạy mẹ nỉ non:
“Chuyện này âu cũng tại con nhiều bề( 600 )
Nếu cha chẳng có thương vì
Tội con con chịu chàng thì xin tha”
Ông bà ôm lấy Cúc Hoa:
“Tơ duyên trời định con ta chắc rồi
Buổi đầu ướm hỏi thử chơi( 605 )
Xem chàng nho sĩ ra người thế nao”.

——————————————————-

Ba ngày rộn rã vui sao
Lễ mừng ăn hỏi kẻ vào người ra
Cầu xin tiên tổ gần xa
Độ trì hai kẻ thuận hòa trước sau( 610 )
Cầu xin Bắc đẩu Nam tào
Chứng cho đôi lứa bên nhau trọn đời
Bà tri phủ lại ngỏ lời
Muốn ông xem tuổi cho đôi vợ chồng
Tướng công mới bảo Phạm Công:( 615 )
“Tuôi gì có nhớ nói cùng cha hay”
Phạm Công tính đốt ngón tay:
“Tuổi con mười tám thực nay tuổi dần”
Tướng công nét mặt trầm ngâm:
“Con ta tuổi tuất có phần hợp đây( 620 )
Tuất dần sum họp hôm mai
Trăm năm chữ thọ sánh vai chữ tình”
Nói vầy nhưng bụng đinh ninh:
“Cứ xem hai tuổi thực tình khắc nhau
Sống chung chẳng mấy dài lâu( 625 )
Mẹ già cũng sắp về chầu tổ tiên
Cơ trời nghĩ thật linh thiêng
Ta đành giữ miệng cho yên cửa nhà”.

06. Phạm Công An Táng Mẹ Và Di Táng Cha
Quả nhiên chỉ mấy ngày qua
Xem ra sức khỏe Dương bà sút mau( 630 )
Phạm Công trí quẫn lòng đau
Cưới xin tính chuyện hoãn vào dịp sau
Lão bà nghe nói thều thào:
“Vì con mẹ chẳng khi nào tiếc chi
Các con hãy lấy nhau đi( 635 )
Mẹ tám mươi tuổi lo gì thác oan
May nay gặp chốn quyền môn
Được dâu phú quý cho con nương nhờ
Tình duyên chớ để hững hờ
Hay chi cái cảnh đợi chờ phượng loan”( 640 )
Cúc Hoa cũng thấy bàng hoàng:
“Tâm thành thì được trời ban phúc mà
Xin chàng gác chuyện nguyệt hoa
Trăm năm kết tóc duyên ta vội gì”
Phạm Công một dạ kiên trì( 645 )
Mười hôm ròng rã không hề gió trăng
Đêm ngày cầu khấn quỷ thần
Nhưng không ngăn đuợc người thân lìa đời
Phạm Công vật vã kêu trời:
“Mẹ con chưa đựoc thảnh thơi ngày nào( 650 )
Trời ơi trời ở trên cao
Liệu trời có thấu nỗi đau bời bời
Mẹ con đói khổ một đời
Con nay mát mặt thì Người xa con”
Cúc Hoa hiếu nghĩa sắt son( 655 )
Tóc mây chấm đất cắt còn ngang vai.

—————————————————–

Sực nghe tin dữ đến nơi
Ông bà tri phủ kịp thời tới ngay
Xuất tiền sắm sửa lễ bày
Minh tinh nỉ tía gỗ dày áo quan( 660 )
Linh xa sơn đỏ thếp vàng
Nhiễu điều phủ lấy hai hàng gấm bao
Câu đối thêu lụa hồng đào
Tám mươi cờ xí giương cao rõ ràng
Xung quanh đèn đuốc sáng choang( 665 )
Giữa thì sãi vãi hai hàng tụng kinh
Phạm Công ra trước minh tinh
Tướng công mới nói sự tình vân vi:
“Đó đây cách trở nhiều bề
Hãy rước linh cữu đưa về cố hương( 670 )
Vui gì cái cảnh tha phương
Xa nơi chòm xóm thân thương sum vầy”
Đoàn người rong ruổi dặm dài
Rước đưa linh cữu mười ngày tới nơi.

Xem thêm: tải 27 biểu hiện suy thoái

——————————————————-

Chàng cho xem đất hẳn hoi( 675 )
Mồ xây khoáng đạt gần nơi chùa làng
Cúc Hoa mới hỏi chồng rằng:
“Thi hài thân phụ xưa chàng chôn đâu
Muốn cho con cháu dồi dào
Hài cốt cha mẹ táng vào một nơi”( 680 )
Phạm Công mừng rỡ đáp lời:
“Thi hài dạo ấy anh vùi gốc cây
Nàng đã bảo vậy thì nay
Ta đem di táng về đây gần kề
Có lục liễu có thanh hòe( 685 )
Thêm phần cao ráo thêm bề phong quang
Trong quan ngoài quách vững vàng
Hoa văn đắp nổi trông càng thanh tao”.

———————————————————

Phạm Công ruột xót như bào
Không ngơi cầu khấn trời cao đất dày( 690 )
Suốt trong ba tháng mười ngày
Đèn nhang cúng lễ tỏ bày thành tâm
Mong hồn cha mẹ cõi âm
Đặng bề siêu thoát đặng phần thảnh thơi
Chàng bèn chọn tháng chọn nơi( 695 )
Dựng đàn tươm tất kịp thời làm chay
Thỉnh kinh niệm phật đêm ngày
Hoa thơm đàn tế nhang bay mộ phần
Nỗi đau rồi cũng vợi dần
Ba mươi sáu tháng tới tuần mãn tang.( 700 )

———————————————————-

Nhà còn mỗi chiếc xuyến vàng
Mẹ cho ngày cưới giữ giàng phòng xa
Cúc Hoa đã phải mang ra
Bán đi báo hiếu cho cha mẹ chồng
Nàng bèn nói với Phạm Công:( 705 )
“Thiếp xin giải tỏ thủy chung như vầy
Việc nhà mặc thiếp ra tay
Xin chàng cứ học cho hay muôn phần
Khen chàng hiếu trọng tình thâm
Ba năm tang chế toàn nằm giường không( 710 )
Chịu chàng lòng dạ kiên trung
Chỉ lo vô hậu ngại ngùng mai sau
Vợ chồng tình nghĩa dài lâu
Trăm năm gắn bó trước sau thuận hòa”.

07. Phạm Công Từ Biệt Vợ Đi Thi
Tình chồng nghĩa vợ mặn mà
Chưa đầy ba tháng nàng đà mang thai
Phạm Công tính chuyện đường dài
Bèn cầm tay vợ một hai tỏ bày:
“Lo cho phụ mẫu vơi đầy
Bạc tiền hết sạch bấy chầy còn chi
Khai hoa nở nhụy tới kỳ
Lấy gì cho mẹ lấy gì cho con”
Cúc Hoa nghe nói nỉ non:
“Cầu trời cho đặng vuông tròn sẽ hay”
Chợt nghe chiếu chỉ định ngày
Khoa thi vua mở ở ngay kinh kỳ
Sinh đồ nô nức ra đi
Công danh vẫy gọi quản gì đường xa
Phạm Công lo lúc khai hoa
Vắng chàng mình vợ ở nhà ai nuôi
Cúc Hoa thủ thỉ: “Chàng ơi
Có đi mới có tin vui báo về
Thai sinh trời đất định kỳ
Ở nhà mặc thiếp cứ đi theo người”.

—————————————————-

Thấy nàng đã nói hết lời
Phạm Công quyết chí sắp dời chân đi
Nàng rằng: “Còn tấm lụa kia
Âu là thiếp cắt xiêm y cho chàng”
Phạm Công nghe nói càng thương
Rằng: “Anh đã có áo trường mặc đây
Lụa con em giữ mà may
Anh thêm yên dạ những ngày quan san”
Cúc Hoa nước mắt chứa chan:
“Xin chàng ăn mặc cho sang bằng người
Người ta gấm vóc cả đời
Lượt là năm tháng đủ mùi ăn chơi
Chàng thì áo xống tả tơi
Không bằng chúng bạn hổ ngươi lắm mà
Có chiếc áo cưới lụa sa
Lâu nay thiếp giữ mượt mà trong rương
Âu là ta khấn âm dương
Về ai nấy mặc chứ đừng duỗi ra”.
Tiền gieo ba lượt cả ba
Đất trời không nói áo là về ai
Cúc Hoa bèn cắt làm hai
Phạm Công lấy nửa cho hài đôi bên:
“Anh còn có sáu đồng tiền
Ra đi để lại cho em ba đồng”
Bùi ngùi nước mắt ròng ròng
Giờ lâu mới bước thẳng giong lên đường.

————————————————————

Sinh đồ nom thấy khinh thường
Đem lòng rẻ rúng xem phường trẻ trâu:
“Thằng này mày định đi đâu
Liệu mày có muốn gánh hầu đây thuê”.
Chàng rằng: “Chớ có nói mê
Mỗ đây thư thái tội gì hầu bay”
Sinh đồ vào quán đông tây
Ăn ngon ngủ ấm dặm dài lai kinh
Phạm Công tối đến nằm đình
Sinh đồ ca cẩm: “Chúng mình nhục lây”
Phạm Công bèn đáp lại ngay:
“Bọn bay đâu được ở tày mỗ đây
Rồng vờn lân múa hạc bay
Có hồ xanh nước có cây chọc trời
Trần ai ai biết anh tài
Thì đem cảnh sắc mà mời tướng khanh”.

————————————————————

Phạm Công đang giữa lộ trình
Bấm tay nhớ đến ngày lành giỗ cha
Khi đi dặn vợ ở nhà:
“Lưng cơm dĩa muối em hòa kính dâng”
Một mình đất khách bâng khuâng
Công ơn dưỡng dục lòng hằng khôn quên
Tương rau cơm thính mọn hèn
Giữa đường lặng lẽ cơm đèn cúng cha
Tâm thành động đến cõi xa
Việc chi cứ phải khấn ra thành lời.

08. Phạm Công Hai Lần Đỗ Trạng Nguyên,
Cả Hai Lần Đều Bị Kết Tội Vì Không Chịu Lấy Công Chúa
Phạm Công Được Trời Phật Cứu
1 –

Phạm Công đi tiếp một hơi
Hai mươi ngày lẻ tới nơi kinh kỳ
Bảy nghìn sĩ tử vào thi
Rớt dần gần hết liệu bề hồi hương( 790 )
Phạm Công văn tứ khác thường
Đứng đầu đỗ trạng phố phường nức tên
Ngụy vương truyền gọi vào liền
Sắc ban áo mũ trạng nguyên sáng ngời
Cuối cùng vua mới ngỏ lời:( 795 )
“Trẫm thiếu thái tử nối ngôi trị vì
Trời cho được một nữ nhi
Mày ngài mắt phượng dung nghi ai tày
Mới mười ba tuổi năm nay
Trẫm gả cho trạng sum vầy thất gia”( 800 )
Nói rồi dẫn trạng đi ra
Sang vườn thượng uyển trăm hoa ngạt ngào
Muôn hồng ngàn tía lao xao
Cành xanh gió động vẫy chào trạng nguyên
Công chúa vâng lệnh vua truyền( 805 )
Phấn son trang điểm bước lên thềm ngà
Cung thiềm hé bóng Hằng Nga
Bá quan nhìn thấy mặt hoa rỡ ràng
Công chúa đứng trước đền vàng
Tay bưng chén ngọc mời chàng trạng nguyên( 810 )
Nàng rằng: “Trời định nhân duyên
Đôi ta kết hợp phỉ nguyền thừa long”
Tay vua đỡ lấy chén hồng
Trao cho quan trọng tỏ lòng ái nhi
Phạm Công cầm lấy tức thì( 815 )
Tưởng đâu chàng sẽ cạn ly vui mừng
Ai dè chàng hắt sau lưng
Công chúa nom thấy mặt bừng tía tai
Sắc kia há thẹn với tài
Hai hàng văn võ ai ai lắc đầu( 820 )
Công chúa ren rén vào chầu
Sự tình tâu hết trước sau không hòa
Lệnh truyền tân trạng vào tòa
Hỏi: “Sao khinh rẻ con ta dường này
Cớ gì rượu đã vào tay( 825 )
Đỡ lấy rồi lại tính bài hắt đi
Hay là không xứng hiền thê
Con ta chẳng đáng trạng thì nói qua”
Phạm Công quỳ tấu thực thà:
“Vợ thần thai nghén ở nhà sắp sinh( 830 )
Chưa tường no đói dữ lành
Vui gì mà lại thị thành ăn chơi”
Công chúa nằng nặc một lời
Tâu xin giam trạng tức thời không tha
Triều đình thương hại tâu qua( 835 )
Xin vua tha giết bắt ra đi đày
Phạm Công thảng thốt đắng cay
Ước gì bay được về ngay quê nhà:
“Thấu chăng em hỡi Cúc Hoa
Thân anh tù tội nơi xa lạc loài( 840 )
Tưởng đi múa bút khoe tài
Vợ chồng qua được những ngày cháo rau
Nghĩ đời tốt đẹp ngờ đâu
Phải cơn ác mộng khi nào thoát đây
Em còn trẻ dại thơ ngây( 845 )
Lại đang thai nghén đợi ngày khai hoa
Đau lòng chưa hỡi Cúc Hoa
Phạm Công xưa đó nay là phạm nhân
Lòng anh thương xót muôn phần
Mà chỉ biết khấn trời gần trời xa( 850 )
Cầu xin hồn phách mẹ cha
Độ trì em bước được qua nhịp cầu”
Thoắt thôi vua phán bãi chầu
Phạm Công từ giã công hầu dời chân
Đi kèm có đám quân quan( 855 )
Giải người tù tội bước lần nẻo xa.

2 –

Dặm nghìn tới xứ Ô qua
Phạm Công giờ đã rời xa kinh kỳ
Hung Nô đang mở khoa thi
Kén tài phò mã tính bề truyền ngôi( 860 )
Bảng treo khắp hết mọi n o ưi
Bốn phương sĩ tử ngươi người về thi:
“Ai mà đỗ trạng đan trì
Ngôi vàng trẫm sẽ nhường vì ngay cho”
Bốn nghìn năm chục sinh đồ( 865 )
Ngổn ngang lều chỏng thành đô đông ngòm.
Ngứa tay không chịu đứng dòm
Vì cơ hàn vẫn còn ôm mộng vàng
Đang tù tội muốn vẻ vang
Hay vì gì nữa hỡi chàng Phạm Công( 870 )
Chỉ thấy chàng lại ung dung
Phun châu nhả ngọc tranh hùng một phen
Và chàng lại đỗ trạng nguyên
Đỗ xong mới kịp nghĩ nên giấu tài
Biết mình vồ ngắn buông dài( 875 )
Bíêt mình đã chuốc lấy tai họa rồi
Hung Nô hoan hỉ truyền mời
Rước quan trạng tới tươi cười ban khen
Bá quan ca ngợi trạng nguyên
Rồng bay bút pháp, vô biên văn tài( 880 )
Phạm Công rạng rỡ cân đai
Thoắt quên tai họa tháng ngày trải qua
Đang vui vua phán lời ra:
“Trẫm có công chúa tài hoa khác vời
Dung nhan cá lặn nhạn rơi( 885 )
Trẫm gả cho trạng trọn đời bên nhau”
Phạm Công sụp lạy: “Muôn tâu
Chuyện nhà thần đã trước sau vẹn tròn
Một vợ cùng với hai con”
Công chúa bước hỏi dồn thấp cao:( 890 )
“Vợ chàng bé lớn con đâu
Chàng bao nhiêu tuổi buổi đầu tam khôi
Hỏi chàng có muốn sánh đôi
Hay là chẳng muốn ngỏ lời cho minh”
“Cúi xin lượng cả thấu tình( 895 )
Tao khang đã có thần đành xin thôi”
Hung Nô cơn giận bời bời
Truyền giam quan trạng vì lời nói ngoa
Gông cùm treo kẹp chẳng tha
Xem còn chờ được vợ nhà nữa không( 900 )
Hung Nô tức tối gạn gùng:
“Nào ngươi có chịu làm chồng con ta?”
Trạng rằng: “Tâu lạy quốc gia
Công chúa xếp hạng tiên nga đền rồng
Ngôi cao tột bậc triều trung( 905 )
Dân hèn không xứng được cùng sánh đôi
Hỡi ôi công chúa hỡi ôi
Ai làm nên nỗi hại tôi thế này”
Hung Nô tím cả mặt mày
Mắng rằng: “Ta chịu thằng này khó xong”( 910 )
Lôi đình một trận cuồng phong
Truyền quân trị tội Phạm Công chớ chầy
Quân vâng hiệu lệnh chặt tay
Khoét hai con mắt rứt mày xẻo tai
Đục cả hai hàm răng nhai( 915 )
Phạm Công đau đớn rên hoài không nguôi.

3 –

Chàng bèn nhẩm sớ thành lời
Tay cụt chắp lại vái trời gần xa
Du thần hôm ấy đi qua
Thấy tình cảnh ấy biết là có oan( 920 )
Liền về tâu đấng Ngọc hoàng
Kíp truyền chư vị sửa sang vào tòa
Trước đòi đức Phật Di Đà
Sau đòi đến cả Phật bà Đức ông
Các vị đều tới hội đồng( 925 )
Đòi cả La hán lo công chuyện này
Người cưỡi hạc kẻ rẽ mây
Thảy đều có mặt ở ngay bệ rồng
Pháp quan đọc sớ Phạm Công
Đặng cho chư vị hội đồng xác minh( 930 )
Ngọc hoàng nghe sớ giật mình
Gớm thay tội ác sinh linh cõi trần
Liền sai hỏa tốc chư quân
Lệnh cho tra xét xử phân việc này
Phật bà nghìn mắt nghìn tay( 935 )
Phật tổ cũng phải tính bài ra đi
Quan Âm bay đến tức thì
Ngọc hoàng chủ tọa đan trì hỏi tra
Ba onhiêu sự ác khui ra
Tội hình chồng chất chẳng tha được nào( 940 )
Lệnh truyền binh mã thiên tào
Ầm ầm kéo xuống tiến vào thành đô
Thế quân như nước vỡ bờ
Vua Hung Nô sợ cơ đồ tan hoàng
Chỉnh tề áo mũ vội vàng( 945 )
Cúi đầu nghe lệnh pháp quan thiên đình:
“Trị dân lý phải trên tình
Phép đâu có phép khổ hình chặt tay”
Bá quan khi ấy giãi bày:
“Lệnh vua ban xuống đó đây thi hành( 950 )
Vua xuống trạng lấy con mình
Trạng lại chẳng chịu thực tình khó khoan”
Pháp quan mới hỏi rõ ràng:
“Hàm răng có đục hay chàng cáo oan”
Hung Nô sợ quá nói tràn:( 955 )
“Vì hiềm việc khác cáo gian việc này”
Pháp quan mới bảo rằng: “Nay
Đòi Thổ công đến bắt khai cho cùng
Pháp quan cứ phép chẳng dung
Thổ công cầm bút viết cung đàng hoàng( 960 )
Ngày giờ ghi chép rõ ràng
Nhục hình tàn hại thân chàng Phạm Công
Ép lấy công chúa không xong
Chỉ vì bẽ mặt mà mong hại người
Lúc này chứng cớ đủ rồi( 965 )
Pháp quan dõng dạc mấy lời sau đây:
“Việc vua làm thật quá tay
Kiếm vàng ấn ngọc nộp ngay đem về”
Hung Nô nghe nói mẩn mê
Mặt rồng thất sắc nằn nì thấp cao( 970 )
Pháp quan về lại thiên tào
Khấu đầu dâng ấn nộp trao sân rồng
Ngọc hoàng dạy: “Đem vào trong!
Tay răng tai mắt Phạm Công thế nào”
Hỏi rồi bèn phán trước lầu:( 975 )
“Lấy bình tiên được mau mau băng miền
Chữa cho thân thể trạng nguyên
Để chàng trọn vẹn bình yên lại nhà
Chân tay mình mẩy thịt da
Mặt mày tai mắt lại là như xưa”( 980 )
Phạm Công thoát nạn sững sờ
Ơn nhờ trời phật ơn nhờ mẹ cha
Dặm xa rảo bước về nhà
Bồn chồn không biết Cúc Hoa thế nào
Nghìn trùng cách trở xiết bao( 985 )
Thương nhau sông rộng núi cao quản gì
Miễn là gặp đặng thê nhi
Thở than ôm ấp vỗ về hàn huyên.

09. Phạm Công Đỗ Trạng Nguyên Lần Thứ Ba
Gia Đình Đoàn Tụ
Cúc Hoa Mất
Phạm Công suy nghĩ triền miền
Bước dồn hai tháng tới miền Đăng Châu( 990 )
Lòng chàng xiết nỗi thảm sầu
Thủy chung mắc tội tài cao cơ hàn
Nghĩ trời cũng thật đa đoan
Vẽ toàn danh lợi cho toàn éo le
Niềm riêng chẳng dám giãi giề( 995 )
Gặp khoa thì lại tính bề tiến thân
Sinh đồ cười nói râm ran
Kinh kỳ cờ quạt hân hoan mời chào
Phạm Công nghĩ: “Mất gì đâu
Qua đây nhân tiện ta vào thi chơi( 1000 )
Làm trai sinh ở trên đời
Áo xiêm cũng phải quyện lời núi sông”
Sinh đồ kéo đến rất đông
Tràng môn ghé mắt, Phạm Công ngó vào
Quân quan mới hỏi: “Người nào”( 1005 )
Rằng: “Người ngoại quốc cũng vào thi đây”
Bút thần rồng múa phượng bay
Nhanh tay dệt gấm miệt mài thêu hoa
Sĩ lâm ai dám sánh qua
Bá quan khanh tướng cho là tài cao( 1010 )
Phạm Công được xếp đỗ đầu
Trạng nguyện ngôi ấy công hầu cầm tay
Vua truyền rước trạng vào ngay
Phán đem mũ mãng cân đai cho chàng
Bệ rồng bèn phán rõ ràng:( 1015 )
“Trẫm có công chúa vẻ vang mọi điều
Da ngà mắt phượng mỹ miều
Nhân duyên chưa định sớm chiều nơi nao
Nay trẫm thấy trạng anh hào
Nên lòng trẫm muốn kết giao đời đời( 1020 )
Ví dù y được như lời
Trẫm sẽ cho trạng nối ngôi cửu trùng”
Phạm Công nước mắt ròng ròng:
“Phu thê thần vẫn thủy chung một lời”
Trịnh vương cơn giận sục sôi( 1025 )
Chỉ truyền khanh tứong các nơi về châu:
“Chiểu theo phép nước trước sau
Bắt trạng nguyên bỏ vạc dầu không tha”
Được tin công chúa bước ra
Khấu đầu tâu với vua cha cửu trùng:( 1030 )
“Con nay hổ phận má hồng
Trạng nguyên đã có đèo bòng trước kia
Mong cho thi đỗ mà về
Võng điều đón rước vinh quy lại nhà
Con là công chúa kiêu sa( 1035 )
Thiếu gì đăng đối mà ta ép người
Xin cha lượng cả khoan thai
Tha cho quan trạng về nơi gia đình”
Trịnh vương lời lẽ phân minh
Phán rằng: “Công chúa tiễn hành chàng xa( 1040 )
Trẫm phong chức trọng khôi khoa
Ngay sau ta mất thay ta trị vì
Phong làm phò mã đan trì
Cho quyền tiết chế tước thì quận công
Muốn bao thủy bộ mặc lòng( 1045 )
Bóng cờ rợp đất tiếng cồng vang non”
Trạng nguyên bái biệt triều môn
Thong dong người ngựa bước dồn nẻo quê.

—————————————————————

Thấy chồng sao mãi chẳng về
Cúc Hoa trong dạ có bề hồ nghi:( 1050 )
“Kinh thành người đẹp thiếu chi
Hay là chàng đã quên đi những ngày
Con thì non nớt trong thai
Chồng thì xa vắng cậy ai bây giờ
Chờ khi sinh nở sớm trưa( 1055 )
Tránh sao cho khỏi gió mưa thất thường”
Còn đang than thở nhớ thương
Phạm Công đâu đã viễn phương trở về
Cúc Hoa chuyển dạ canh khuya
Bụng đau quằn quại tức thì khai hoa( 1060 )
Phạm Công chân bước vào nhà
Hai tay ôm lấy Cúc Hoa khóc ròng:
“Em ôi có thấu tình không
Xa nhau ngần ấy mà lòng đắng cay
Bây giờ anh đã về đây( 1065 )
Mong sao bù lại những ngày khổ đau”
Lân bàng kẻ trước người sau
Đem cho thịt cá dọn lau cửa nhà
Tình làng nghĩa xóm chan hòa
Lại mừng quan trạng phương xa mới về( 1070 )
Gia đình nay đặng đề huề
Sinh con xinh đẹp tràn trề lộc quan
Cúc Hoa mê mẩn tâm thần
Thuốc thang ba bữa tỉnh dần nói ra:
“Chàng ôi có thấu chăng là( 1075 )
Bấy lâu vò võ quê nhà nhớ thương
Lo chàng lại bén tơ vương
Có the quên lụa, có vàng quên thau”
Phạm Công lòng những quặn đau
Nguồn cơn kể lể rầu rầu vân vi:( 1080 )
“Sân rồng anh đến tâu quỳ
Vua thấy đỗ trạng tức thì gả con
Biết anh một dạ sắt son
Vậy mà họ còn ra sức ép duyên
Hung Nô thì nổi cơn điên( 1085 )
Xẻo tai khoét mắt chặt liền hai tay
Thấu tình lời sớ tâu bày
Trời ban cho một bình đầy thuốc tiên
Thân anh lại được hoàn nguyên
Nhờ trời lại được băng miền về đây( 1090 )
Thủy chung lòng vẫn một hai
Lại thương em phải mang thai nặng nề
Lòng nào tưởng sự nguyệt huê
Mà em lo lắng nọ kia thêm phiền”
Cúc Hoa quỳ xuống thưa liền:( 1095 )
“Một đời gặp đấng chồng hiền yên thân
Chàng mà ăn ở có nhân
Trên đầu nhật nguyệt quỷ thần chứng tri”
Nói thôi ngồi tựa màn the
Thấy con tướng mạo có bề thanh cao( 1100 )
Vợ chồng nhìn ngắm vui sao
Đặt tên Tiến Lực mai sau dõi dòng
Mớm nuôi lòng những mừng lòng
Coi hơn ngọc quý vàng ròng trời trao.

Xem thêm: Download Sách Tiếng Anh Cơ Bản Elight Pdf, Sách Elight

——————————————————

Lầu son gác tía ra vào( 1105 )
Lọng tàn rực rỡ quân hầu râm ran
Vinh hoa bõ lúc gian truân
Chữ tình thêm đậm thêm xuân từng ngày
Ba năm mai trúc vui vầy
Cúc Hoa đã lại đến ngày có thai( 1110 )
Trời cho đủ tháng đủ ngày
Sinh được nữ tử gọi rày Nghi Xuân
Nét hoa tươi tắn vô ngần
Nửa phần giống ngoại nửa phần giống cha
Nghi Xuân vừa mới lên ba( 1115 )
Còn như Tiến Lực tuổi đà lên năm
Cúc Hoa trong dạ mừng thầm
Vợ chồng đã được bảy năm sum vầy
Cục đời vinh hiển là đây
Dù che ngựa cưỡi tớ thầy phởn phơ( 1120 )
Một đêm trời đẹp tháng tư
Hiên lầu chồng vợ nằm chờ trăng lên
Hai con yên ngủ kề bên
Thiu thiu nàng thấy ứng liền chiêm bao
Tự nhiên có tấm lụa đào( 1125 )
Bay ngang qua mặt giạt vào tận tay
Sáng choang như thể ban ngày
Nửa đêm giờ tý đúng ngay đêm rằm
Cúc Hoa trở dậy toan cầm
Hai tay với lấy bay ầm lên mây( 1130 )
Cúc Hoa mất vía buông tay
Tỉnh ra than khóc giải bày khúc nhôi:
“Hỡi chàng phò mã thư ngồi
Xin chàng giải hộ thiếp tôi mộng này”
Phạm Công thảng thốt nói ngay:( 1135 )
“Lụa là tinh lạc nguy thay điềm rồi
Số em sắp phải về trời
Vợ chồng sẽ phải cách vời âm dương”
Nghĩ cơn gia biến khôn lường
Nhìn con nàng thấy xót thương muôn vàn( 1140 )
Phạm Công trong dạ bàng hoàng
Truyền quân mười đứa sắp hàng hai bên
Chung quanh gươm mác cắm liền
Đêm ngày nghiêm ngặt giữ gìn Cúc Hoa
Than rằng: “Tình nghĩa đôi ta( 1145 )
Trời xanh tác hợp trăng già xe duyên
Anh hùng sánh với thuyền quyên
Vinh hoa phú quý bách niên duyên hài
Ai ngờ lưới bỗng xa chài
Ai ngờ trúc héo cho mai hao mòn( 1150 )
Bỡn đùa ông tạo trẻ con
Biển khơi bỗng hóa ra cồn dâu xanh
Loan xa phận ấy đã đành
Tuyền đài ai rửa khối tình cho tan”
Cúc Hoa châu lệ chứa chan( 1155 )
Mở rương lấy lụa ra bàn toan khâu
Hai bóng đen bỗng bước vào
Giục nàng phải kíp đi mau không chầy
Phép quan chẳng có riêng tây
Dẫu cho gia sự làm vầy cũng khoan( 1160 )
Đầy nhà chớp giật sấm ran
Cúc Hoa kinh sợ phân trần vân vi:
“Chẳng may gặp phải cơn nguy
Xin người thư thả cho thì đội ơn
Đang khi gang tấc sống còn( 1165 )
Thương chồng vạn bội xót con muôn phần
Ai hay thiên địa xoay vần
Đang bình yên bỗng ầm ầm phong ba
Khéo trêu ngươi hỡi trăng già
Tơ duyên đức đoạn ai mà nối cho( 1170 )
Thương con mất mẹ bơ vơ
Thương chồng đơn chiếc ai lo đỡ đần”
Nói thôi lệ thấm đầy khăn
Phạm Công rên rỉ khôn ngăn giọt hồng
Hai người đứng đợi sốt lòng( 1175 )
Giục rằng: “Việc định phép không được chầy”
Cúc Hoa phách lạc hồn bay
Van rằng: “Xin hãy chờ giây phúc nào”
Hai người tức giận càu nhàu
Thúc nàng kíp liệu cho mau về chầu( 1180 )
Câu liêm gươm mộc kề đầu
Nàng còn ngồi gắng tay hầu bồng con
Phạm Công khóc lặng từng cơn
Xót con côi cút, cô đơn phận mình.

10. Phạm Công Mang Thi Hài Vợ, Cõng Con Ra Trận
Cả Nước Để Tang Cúc Hoa
Bởi đâu ra sự bất bình( 1185 )
Bất ngờ có giặc bắc kinh lăng loàn
Đem quân vào đến Ngọc Quan
Trịnh vương lo sợ đã toan lánh mình
Họp bàn văn võ triều

Viết một bình luận