tài liệu kỹ năng giao tiếp

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (841.82 KB, 78 trang )

Đang xem: Tài liệu kỹ năng giao tiếp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN
BỘ MÔN TÂM LÝ

TÀI LIỆU GIẢNG DẠY
MÔN KỸ NĂNG GIAO TIẾP
GV biên soạn: Phạm Văn Tuân

Trà Vinh, tháng 04 năm 2013
Lưu hành nội bộ

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

MỤC LỤC
Nội dung

Trang

CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO TIẾP………………………..3
BÀI 1. Khái niệm, phân loại, quá trình giao tiếp……………………………………….3
BÀI 2. Chức năng và vai trò của giao tiếp………………………………………………8
BÀI 3. Hình thức và phương tiện giao tiếp…………………………………………….11
BÀI 4. Kỹ năng giao tiếp…………………………………………………………………21
BÀI 5. Nguyên tắc và chuẩn mực trong giao tiếp…………………………………….24
CHƯƠNG 2. MỘT SỐ KỸ NĂNG GIAO TIẾP CƠ BẢN……………………….33
BÀI 1. Nghi thức trong giao tiếp……………………………………………………..…33
BÀI 2. Kỹ năng tạo ấn tượng ban đầu………………………………………………….42
BÀI 3. Kỹ năng lắng nghe………………………………………………………………..47
BÀI 4. Kỹ năng thuyết trình………………………………………………………………59
BÀI 5. Kỹ năng phản hồi………………………………………………………………….68

TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………..78

2
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

CHƯƠNG 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIAO TIẾP
BÀI 1
KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI, QUÁ TRÌNH GIAO TIẾP
* Mục tiêu bài học: Học xong bài học này, người học có thể:
– Nhận biết các khái niệm khác nhau về giao tiếp và trình bày một khái niệm về
giao tiếp theo cách hiểu của cá nhân.
– Nhận biết các loại giao tiếp và lấy ví dụ cho từng loại giao tiếp.
– Phân tích quá trình giao tiếp
– Nhận biết các yếu tố tham gia vào quá trình giao tiếp – các yếu tố ảnh hưởng
đến hiệu quả của cuộc giao tiếp
– Nhận biết các chức năng của giao tiếp và lấy ví dụ cụ thể cho từng chức năng
của giao tiếp
– Tổ chức thành công một cuộc giao tiếp
– Vận dụng những kiến thức về giao tiếp vào việc tổ chức, điều chỉnh hoạt động
giao tiếp của bản thân.
* Nội dung bài học:
I. Khái niệm và phân loại giao tiếp
1.1. Khái niệm giao tiếp
Giao tiếp là một trong những nhu cầu cơ bản của con người, là hoạt động có vai
trò vô cùng quan trọng trong đời sống con người. Do đó, giao tiếp là một trong những
vấn đề được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, hiện có rất nhiều quan niệm khác nhau
về giao tiếp:
+ Nhà Tâm lý học Xô Viết A.A.Leeonchev định nghĩa: giao tiếp là một hệ

thống những quá trình có mục đích và động cơ đảm bảo sự tương tác giữa người này
với người khác trong hoạt động tập thể, thực hiện các mối quan hệ xã hội và nhân
cách, các quan hệ tâm lý và sử dụng phương tiện đặc thù mà trước hết là ngôn ngữ.
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn: Giao tiếp là sự tiếp xúc tâm lý giữa người và
người, thông qua đó con người trao đổi với nhau về thông tin, về cảm xúc, tri giác lẫn
nhau, ảnh hưởng tác động qua lại với nhau. Hay nói cách khác giao tiếp xác lập và vận
3
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

hành các quan hệ người – người, hiện thức hóa các quan hệ xã hội giữa chủ thể này
với chủ thể khác.
+ PGS Trần Trọng Thủy trong cuốn Nhập môn khoa học giao tiếp đã đưa ra
định nghĩa: giao tiếp của con người là một quá trình có chủ định, có ý thức hay không
có ý thức và trong đó các cảm xúc và tư tưởng được biểu đạt trong các thông điệp
bằng ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ.
+ PGS.TS. Ngô Công Hoàn trong cuốn Giao tiếp sư phạm đã định nghĩa: giao
tiếp là hình thức đặc trưng cho mối quan hệ giữa con người với con người mà qua đó
nảy sinh sự tiếp xúc tâm lý và được biểu hiện ở các trao đổi thông tin, hiểu biết, rung
cảm và tác động quan lại.
Theo tác giả Nguyễn Văn Đồng: “Giao tiếp là tiếp xúc tâm lý có tính đa chiều
và đồng chủ thể giữa người với người được quy định bởi các yếu tố văn hóa, xã hội và
đặc trưng tâm lý cá nhân. Giao tiếp có chức năng thỏa mãn các nhu cầu vật chất và
tinh thần của con người, trao đổi thông tin, cảm xúc định hướng, điều chỉnh nhận thức,
hành vi của bản thân và của nhau, tri giác lẫn nhau, tạo dựng quan hệ với nhau và tác
động qua lại lẫn nhau”.
Một số khái niệm khác:
+ Giao tiếp là một quá trình thiết lập mối quan hệ hai chiều giữa một người với
một người hoặc với nhiều người xung quanh, liên quan đến sự truyền đạt thông điệp
và sự đáp ứng với sự truyền đạt ấy.

+ Giao tiếp là một quá trình qua đó chúng ta phát và nhận thông tin, suy nghĩ,
có ý kiến và thái độ để có được sự thông cảm và hành động. Tóm lại, giao tiếp là một
quá trình chia sẻ qua đó thông điệp sản sinh đáp ứng.
+ Giao tiếp là quá trình nói, nghe và trả lời để chúng ta có thể hiểu và phản ứng
với nhau. Giao tiếp trải qua nhiều mức độ, từ thấp đến cao, từ sự e dè bề ngoài đến
việc bộc lộ những tình cảm sâu kín bên trong :
– Mức độ xã giao (các bên còn dè dặt trong trao đổi, dừng lại ở mức chào hỏi
làm quen).
– Mức độ quen biết: Trao đổi các ý tưởng khi mối quan hệ trở nên thân thiết
hơn, nói về mình hoặc người đối diện.
– Mức độ thân thiết: Trao đổi cảm nghĩ, bộc lộ tình cảm của mình với người đối
diện, nói về những điều mình yêu, mình ghét…chia sẻ với nhau niềm vui buồn trong
4
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

cuộc sống.
– Mức độ gắn bó sâu đậm : Mức độ cao nhất của giao tiếp. Người ta có thể trao
đổi một cách cởi mở những cảm nghĩ và tình cảm, những niềm tin và ý kiến với người
khác mà không sợ những điều mình nói ra sẽ bị từ chối hoặc không được chấp nhận.
Từ những khái niệm trên cho thấy hiện có rất nhiều quan điểm khác nhau về
giao tiếp, nhưng có thể khái quát thành khái niệm được nhiều người chấp nhận như
sau: Giao tiếp là quá trình trao đổi thông tin, tình cảm, suy nghĩ; là quá trình nhận
biết và tác động lẫn nhau trong quan hệ giữa người với người nhằm đạt đến một
mục đích nhất định.
1.2. Phân loại giao tiếp
Có nhiều cách phân loại giao tiếp tùy theo những tiêu chuẩn khác nhau:
a. Dựa vào phương tiện giao tiếp: có 2 loại:
+ Giao tiếp bằng ngôn ngữ: Con người sử dụng tiếng nói và chữ viết để giao
tiếp với nhau. Đây là phương tiện giao tiếp chủ yếu của con người. Bằng ngôn ngữ,

con người có thể truyền đi bất cứ một loại thông tin nào, như thông báo tin tức, diễn tả
tình cảm, ám chỉ, miêu tả sự vật…
+ Giao tiếp phi ngôn ngữ: Con người giao tiếp với nhau bằng hành vi cử chỉ,
nét mặt, ánh mắt, nụ cười, đồ vật…
b. Dựa vào khoảng cách: Có 2 loại:
+ Giao tiếp trực tiếp: Là loại giao tiếp giữa các cá nhân khi họ mặt đối mặt với
nhau để trực tiếp giao tiếp.
+ Giao tiếp gián tiếp: Là loại giao tiếp được thực hiện thông qua một phương
tiện trung gian khác như điện thoại, email, thư tín, Fax, chat…
c. Dựa vào tính chất giao tiếp: Có 2 loại:
+ Giao tiếp chính thức: Là loại giao tiếp khi các cá nhân cùng thực hiện một
nhiệm vụ chung theo quy định. Ví dụ: giao tiếp giữa giảng viên và sinh viên trong giờ
học. Loại giao tiếp này có tính tổ chức, kỉ luật cao.
+ Giao tiếp không chính thức: Là loại giao tiếp diễn ra giữa những người đã
quen biết, hiểu rõ về nhau, không bị ràng buộc bởi pháp luật, thể chế, mang nặng tính
cá nhân. Ví dụ: giao tiếp giữa các bạn sinh viên trong giờ ra chơi. Loại giao tiếp này
thường tạo ra bầu không khí đầm ấm, vui tươi, thân mật, hiểu biết lẫn nhau.

5
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

d. Dựa vào số người tham dự cuộc giao tiếp:
+ Giao tiếp cá nhân – cá nhân. Ví dụ: giao tiếp giữa sinh viên A và sinh viên B
+ Giao tiếp cá nhân – nhóm. Ví dụ: giao tiếp giữa giảng viên với lớp hoặc
nhóm sinh viên
+ Giao tiếp nhóm – nhóm: giao tiếp trong đàm phán giữa đoàn đàm phán cuả
công ty A và công ty B.
II. Quá trình giao tiếp
1. Quá trình giao tiếp diễn ra như thế nào?

Muốn có một quá trình giao tiếp diễn ra phải có ít nhất hai bên tham gia, các
bên tham gia phải có nhu cầu giao tiếp với nhau, nhu cầu giao tiếp có thể xuất phát từ
một bên hoặc từ cả các bên tùy vào từng tình huống giao tiếp. Đầu tiên một bên (bên
A) có ý tưởng trong đầu quyết định muốn chia sẻ điều đó với bên kia (bên B), bên A
bắt đầu mã hóa ý tưởng của mình thành các thông điệp bằng lời hay không lời, sau đó
chuyển những thông điệp giao tiếp này đến bên B thông qua một kênh giao tiếp nhất
định (trực tiếp hay gián tiếp). Bên B sau khi tiếp nhận các thông điệp được gửi đến từ
bên A sẽ tiến hành giải mã để hiểu ý tưởng của bên A, sau đó tiến hành mã hóa các
thông điệp phản hồi để gửi ngược lại cho bên A nếu có nhu cầu. Quá trình giao tiếp
giữa bên A và bên B luôn diễn ra trong một bối cảnh giao tiếp cụ thể và trong bối cảnh
giao tiếp đó luôn có thể chứa đựng những yếu tố ảnh hưởng xấy đến hiệu quả giao tiếp
được gọi là nhiễu.
2. Mô hình giao tiếp
Bối cảnh giao tiếp
Nhiễu
Thông điệp

Bên B

Bên A
Ý tưởng – Mã hóa

Kênh giao tiếp

Tiếp nhận – Giải mã

Phản hồi

Nhiễu
6

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

+ Từ mô hình giao tiếp trên cho thấy có 06 yếu tố tham gia vào quá trình giao tiếp:
 Why: mục đích giao tiếp
 Who: chủ thể giao tiếp (các bên tham gia vào cuộc giao tiếp)
 What: nội dung giao tiếp (hệ thống các thông điệp bao gồm của những thông
điệp phản hồi)
 Where, When: bối cảnh giao tiếp gồm không gian, địa điểm, thời gian giao tiếp
 How: hình thức, phương tiện giao tiếp, phong cách giao tiếp

* Câu hỏi (bài tập) củng cố:
1. Anh/chị hãy trình bày một khái niệm về giao tiếp theo quan điểm của cá nhân?
2. Anh/chị hãy trình bày các loại giao tiếp? lấy ví dụ cụ thể cho từng loại giao
tiếp?
3. Anh/chị hãy mô tả quá trình giao tiếp và cho biết: để tổ chức thành công một
cuộc giao tiếp chúng ta cần quan tâm đến những yếu tố nào? Tại sao? Lấy ví dụ
cụ thể?

7
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

BÀI 2
CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA GIAO TIẾP
* Mục tiêu bài học: Học xong bài học này, người học có thể:
– Nhận biết các chức năng và vai trò của giao tiếp
– Nhận biết được tầm quan trọng của giao tiếp trong cuộc sống
* Nội dung bài học:
Giao tiếp là một trong những hoạt động có vai trò hết sức quan trọng trong đời

sống của con người. Hiện có nhiều cách hiểu khác nhau về chức năng của giao tiếp:
+ Tác giả Ngô Công Hoàn cho rằng giao tiếp có các chức năng sau:
– Chức năng định hướng hoạt động
– Chức năng điều khiển, điều chỉnh hành vi
+ Hai tác giả Trần Trọng Thủy và Nguyễn Sinh Huy cho rằng giao tiếp có các
chức năng sau:
– Chức năng thông tin hai chiều giữa hai người hay hai nhóm người
– Chức năng tổ chức, điều khiển, phối hợp hành động của một nhóm người
trong một hoạt động cùng nhau
– Chức năng giáo dục và phát triển nhân cách
+ Tác giả Nguyễn Quang Uẩn chia chức năng giao tiếp thành các chức năng
sau:
– Chức năng thông tin hai chiều
– Chức năng thể hiện và đánh giá thái độ cảm xúc
– Chức năng liên kết phối hợp hoạt động
– Chức năng đồng nhất hóa
– Chức năng giáo dục
+ Tác giả Nguyễn Xuân Thức phân chia chức năng giao tiếp thành hai nhóm:
– Nhóm chức năng thuần túy xã hội
– Nhóm chức năng tâm lý xã hội
+ Tác giả Nguyễn Văn Đồng cho rằng giao tiếp có các chức năng sau:
– Chức năng thỏa mãn nhu cầu con người, đây là chức năng quan trọng nhất của
giao tiếp
8
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

– Chức năng thông tin
– Chức năng nhận thức về tự nhiên, xã hội và về bản thân
– Chức năng cảm xúc giúp con người thỏa mãn những nhu cầu xúc cảm, tình

cảm
– Chức năng định hướng, tổ chức, phối hợp hoạt động và điều chỉnh hành vi của
bản thân và của người khác
– Chức năng hình thành và phát triển các quan hệ liên nhân cách
+ Tác giả Chu Văn Đức cũng chia chức năng của giao tiếp thành hai nhóm:
– Nhóm chức năng xã hội bao gồm các chức năng: chức năng thông tin; chức
năng tổ chức, phối hợp hành động; chức năng điều khiển; chức năng phê bình và tự
phê bình
– Nhóm chức năng tâm lý gồm: chức năng động viên, khích lệ; chức năng thiết
lập, phát triển, củng cố các mối quan hệ; chức năng cân bằng cảm xúc; chức năng hình
thành và phát triển nhân cách.
Trên cơ sở nghiên cứu nhiều quan điểm khác nhau về chức năng và vai trò của
giao tiếp, chúng tôi cho rằng giao tiếp có những chức năng và vai trò sau:
1. Chức năng truyền thông tin (thông báo)
Chức năng này có cả ở người và động vật. Ở động vật, chức năng thông báo thể
hiện ở điệu bộ, nét mặt, âm thanh (phi ngôn ngữ). Còn ở người, với sự tham gia của hệ
thống tín hiệu thứ 2, chức năng thông tin, thông báo được phát huy tối đa, nó có thể
tuyền đi bất cứ thông tin nào. Trong hoạt động chung, người này giao tiếp với người
kia để thông báo cho nhau những thông tin giúp cho hoạt động được thực hiện một
cách có hiệu quả.
2. Chức năng nhận thức
Giao tiếp là công cụ quan trọng giúp con người nhận thức về thế giới và về bản
thân. Giao tiếp giúp cho khả năng nhận thức của con người ngày càng mở rộng, làm
cho vốn hiểu biết, tri thức của con người ngày càng phong phú.
3. Chức năng phối hợp hành động
Trong một tổ chức thường có nhiều bộ phận với các chức năng và nhiệm vụ khác
nhau. Để tổ chức hoạt động một cách thống nhất, đồng bộ, thì các bộ phận, thành viên
trong tổ chức cần phải giao tiếp với nhau để phối hợp hành động cho có hiệu quả.
Thông qua giao tiếp con người hiểu được những yêu cầu, mong đợi của người khác,
9

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

hiểu được mục đích chung của nhóm trên cơ sở đó phối hợp với nhau cùng hoạt động
nhằm đạt được mục đích chung.
4. Chức năng điều khiển, điều chỉnh hành vi (chỉ có ở người).

Qua giao tiếp con người có thể nhận biết về thế giới, về người khác và về
bản thân; biết được cái hay cá dở của bản thân cũng như những yêu cầu đòi hỏi
của người khác, của xã hội trên cơ sở đó con người tự điều khiển, điều chỉnh bản
thân cho phù hợp hơn. Chức năng điều khiển, điều chỉnh hành vi trong giao tiếp
thể hiện khả năng thích nghi lẫn nhau, khả năng nhận thức và đánh giá lẫn nhau
của các chủ thể giao tiếp. Mặt khác, nó còn thể hiện vai trò tích cực của các chủ
thể trong giao tiếp.
5. Chức năng tạo lập mối quan hệ
Đối với con người, sự cô đơn, bị cô lập đối với những người xung quanh là một
trong những điều đáng sợ nhất. Giao tiếp giúp cho con người tạo ra những mối quan
hệ với người khác người.
6. Chức năng cân bằng cảm xúc
Mỗi chúng ta đôi khi có những cảm xúc cần được chia sẻ. Sung sướng hay đau
khổ, vui hay buồn, hy vọng hay thất vọng đều muốn được chia sẻ cùng người khác.
Chỉ có trong giao tiếp chúng ta mới tìm được sự đồng cảm, cảm thông và giải tỏa được
cảm xúc của mình.
7. Chức năng hình thành và phát triển nhân cách
Trong giao tiếp con người lĩnh hội được kinh nghiệm xã hội, tâm hồn của con
người trở nên phong phú, tri thức sâu sắc, tình cảm và thế giới quan được hình thành
và phát triển. Thông qua giao tiếp những tiêu chuẩn đạo đức (tinh thần trác nhiệm, tính
nguyên tắc, lòng vị tha…) không chỉ được thể hiện mà còn được hình thành. Cũng
thông qua giao tiếp, con người được nhìn nhận, đánh giá từ đó mà có thể tự điều khiển
điều chỉnh để tự hoàn thiện mình.

10
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

* Câu hỏi (bài tập) củng cố:
1. Anh/chị hãy trình bày các chức năng của giao tiếp? Lấy ví dụ cụ thể cho từng
chức năng?
2. Anh/chị hãy giải thích tại sao nói “giao tiếp là điều kiên quan trọng giúp con
người tồn tại và phát triển”?
3. Anh/chị hãy cho biết tầm quan trọng của giao tiếp đối với một nhân viên văn
phòng?

BÀI 3
HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG TIỆN GIAO TIẾP
* Mục tiêu bài học: học xong bài học này, người học có thể:
– Nhận biết các hình thức giao tiếp
– Phân tích ưu nhược điểm của các hình thức giao tiếp
– Nhận biết cách thức sử dụng các hình thức giao tiếp: giao tiếp trực tiếp, giao
tiếp qua điện thoại, giao tiếp qua email…
– Nhận biết các nhóm phương tiện giao tiếp: ngôn ngữ và phi ngôn ngữ
– Nhận biết cách thức sử dụng các phương tiện giao tiếp
– Lựa chọn, sử dụng các hình thức và phương tiện giao tiếp trong các tình huống
giao tiếp cụ thể
* Nội dung bài học:
I. Hình thức giao tiếp
Trong giao tiếp để trao đổi thông tin, tình cảm, suy nghĩ hay nhận thức và tác
động lẫn nhau, chúng ta có thể sử dụng nhiều hình thức giao tiếp khác nhau, có thể
khái quát thành hai hình thức giao tiếp cơ bản: giao tiếp trực tiếp và giao tiếp gián tiếp.
Mỗi hình thức giao tiếp có những ưu và nhược điểm khác nhau phù hợp với từng tình

huống giao tiếp cụ thể. Vì vậy, trong giao tiếp để đạt được hiệu quả cao nhất chúng ta
cần lựa chọn và sử dụng hình thức giao tiếp hợp lý.
11
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

a. Giao tiếp trực tiếp:
+ Giao tiếp trực tiếp là hình thức giao tiếp khi các chủ thể có nhau cầu giao tiếp
với nhau họ gặp mặt trực tiếp nhau – mặt đối mặt để trao đổi thông tin, nhận thức, tác
động lẫn nhau.
+ Hình thức giao tiếp trực tiếp có ưu điểm:
– Giúp cho vấn đề mà các bên trao đổi được rõ ràng, cụ thể hơn
– Thông tin phản hồi nhanh
– Ra quyết định nhanh hơn, vấn đề được giải quyết nhanh và triệt để
– Giúp cho việc nhận biết đối phương được rõ ràng cụ thể hơn
– Giúp cho các chủ thể giao tiếp có thể thể hiện tình cảm, cảm xúc, thái độ một
cách rõ ràng hơn
– Làm cho mối quan hệ giữa các bên giao tiếp ngày càng gắn bó, bền chặt
+ Hình thức giao tiếp trực tiếp có những hạn chế sau:
– Tốn thời gian để tổ chức không gian, địa điểm giao tiếp, tốn chi phí đi lại
– Dễ nảy sinh xung đột, mâu thuẫn giữa các bên giao tiếp nếu các bên giao tiếp
có sự khác biệt lớn về quan điểm, tính cách, thái độ…
+ Khi sử dụng hình thức giao tiếp trực tiếp cần chú ý một số điểm đặc trưng
sau:
– Tổ chức không gian, địa điểm giao tiếp thích hợp
– Chú ý hình ảnh bên ngoài
– Quan tâm ngôn ngữ cơ thể của bản thân và của đối tác
b. Giao tiếp gián tiếp:
+ Giao tiếp gián tiếp là hình thức giao tiếp thông qua các phương tiện hay yếu
tố trung gian, giao tiếp gián tiếp rất đa dạng bao gồm nhiều hình thức khác nhau như:

giao tiếp qua điện thoại, thư tín, email, chat, fax, …
+ Các hình thức giao tiếp gián tiếp có ưu điểm: thuận tiện, đỡ tốn kém, trao đổi
được nhiều thông tin, cùng một thời gian có thể giao tiếp với nhiều người…
+ Các hình thức giao tiếp gián tiếp có hạn chế: thông tin dễ bị thất lạc, rò rỉ; sự
nhận biết về nhau bị hạn chế; khó bộc lộ rõ tình cảm thái độ…

12
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

II. Phương tiện giao tiếp
2.1. Ngôn ngữ
2.1.1. Ngôn ngữ nói
Ngôn ngữ nói được sử dụng nhiều trong giao tiếp, sau ngôn ngữ biểu cảm, đặc
biệt là trong giao tiếp trực tiếp và giao tiếp qua điện thoại. Giao tiếp bằng ngôn ngữ
nói có hiệu quả hay không phụ thuộc vào những yếu tố sau:
a. Ngôn từ
Ngôn từ là sản phẩm của tư duy, qua việc sử dụng ngôn từ, người nghe có thể
nhận biết được người nói là một người như thế nào: có văn hóa hay không có văn hóa;
nóng nảy, cục cằn hay nhã nhặn, lịch sự; ích kỷ, kiêu căng hay độ lượng, khiêm
nhường.
Tục ngữ có câu: “Lời nói chẳng mất tiền mua , lựa lời mà nói cho vừa lòng
nhau”, hay “nói ngọt, thì lọt đến xương”.
Để gây được thiện cảm với người nghe, giao tiếp trong xã hội nói chung, giao
tiếp trong công việc nói riêng, nên sử dụng ngôn ngữ nói theo các lưu ý sau:
+ Nên dùng những từ ngữ phổ thông, đơn giản, dễ hiểu
+ Nên dùng từ đẹp, từ thanh nhã, dung dị, như: vui lòng, làm ơn, nên chăng, có
thể, theo tôi nghĩ, rất tiếc…
Vd: Chú vui lòng cho con coi chứng minh nhân dân
+ Tránh dùng những từ mạnh như: Xấu quá, kém cỏi thế, nhầm, nhất định, yêu

cầu, cần phải, kiên quyết…
+ Hạn chế tối đa dùng từ “không”
Dùng từ không, từ mạnh, từ cứng nhắc khi giao tiếp là vô tình tạo ra không khí
nặng nề, căng thẳng, làm ức chế người nghe và tính thuyết phục không cao đối với
người nghe, nhất là những người phải tiếp nhận lời chê trách, phàn nàn.
Đối với khách hàng, điều tối kỵ nhất là dùng từ “không” trong quan hệ mua
bán. Bởi lẽ những điều người ta đang quan tâm, ấp ủ, mong đợi đã bị chúng ta chối bỏ.
Như vậy, sẽ làm cho khách hàng thất vọng, khó chịu. Từ đó họ sẽ không bao giờ tìm
đến mua nó nơi nhà hàng của chúng ta (nếu họ muốn) và hơn thế nữa, họ còn nói cho
nhiều người khác biết điều đó.

13
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

+ Để thể hiện sự tôn kính, lịch thiệp, nên dùng những từ xưng hô: thưa ông,
thưa bà, thưa bác, thưa các anh, các chị…vì con người ai cũng muốn được người khác
tôn trọng mình. Thưa gửi là những từ đệm thể hiện sự kính trọng, gần gũi để được mọi
người chấp nhận.
+ Để tạo cảm giác hứng thú, hấp dẫn, lôi cuốn lòng người nên dùng từ có biểu
cảm, có hình ảnh, có màu sắc và đôi khi lợi dụng cơ hội có thể xen vào đúng lúc đôi
chút hài hước thì có hiệu quả không nhỏ.
Vd: Thơm ngây ngất, đẹp tuyệt vời…
+ Để tăng sự chú ý và tạo sức thuyết phục cao trong khi người nghe đang chần
chừ, do dự, có thể cũng cần dùng ngôn từ mạnh mẽ, từ nhấn, từ khẳng định: tuy nhiên,
chẳng hạn, tất nhiên, bởi vậy, ….
Khi sử dụng ngôn từ, cần chú ý tới hoàn cảnh, ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp
cụ thể để chọn loại ngôn từ gì, ở chừng mực nào cho thích hợp, chứ không nên lạm
dụng chúng một cách thái quá.
b. Âm điệu, giọng nói

Âm giọng trong hoạt động giao tiếp có tác động rất mạnh mẽ đến cảm xúc, tình
cảm của người nghe.
Âm điệu chuẩn xác, nhịp nhàng; giọng nói to rõ, truyền cảm bao giờ cũng có
sức lôi cuốn lòng người.
Với những giọng nói đều đều, the thé, đay nghiến, chì chiết hay ngon ngọt theo
kiểu nịnh hót dễ làm cho đối tác khó chịu, phiền lòng.
Tuỳ theo cảm xúc và ý tứ của người nói mà giai điệu cần có lúc du dương, lên
bổng, xuống trầm; đôi lúc phải biết cách nhấn giọng hoặc thả giọng khi cần thiết. Như
vậy mới có thể lôi cuốn được lòng người, đưa tâm hồn của người nghe hoà quyện vào
trạng thái cảm xúc của người nói.
c. Tốc độ, cường độ nói
Tốc độ, cường độ nói có ảnh hưởng rất lớn đến việc tiếp nhận thông tin ở người
nghe. Trong giao tiếp nếu chúng ta nói với tốc độ quá nhanh hay với cường độ nhỏ sẽ
làm cho đối tác giao tiếp không thể nghe rõ những gì chúng ta trao đổi, từ đó có thể
dẫn đến không hiểu hoặc hiểu lầm. Do đó, trong giao tiếp bằng ngôn ngữ nói chúng ta
cần điều chỉnh tốc độ và cường độ nói ở mức độ hợp lý, đặc biệt là khi nói trước đám
đông, nói với người lớn tuổi, nói với trẻ em, với người có trình độ hiểu biết hạn chế….
14
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

d. Phong cách nói
Trong giao tiếp có nhiều phong cách nói khác nhau nhứ: nói hiển ngôn hay nói
hàm ngôn; nói nói thẳng hay nói tránh; nói lịch sự hay nói mỉa mai, châm chọc, ….
Trong giao tiếp tùy vào đối tượng giao tiếp, hoàn cảnh và nội dung giao tiếp mà chúng
ta chọn phong cách nói cho phù hợp. Tuy nhiển để giao tiếp bằng ngôn ngữ nói đạt
hiệu quả chúng ta nên tránh sử dụng các phong cách nói quá thẳng thắn (Thuốc đắng
giã tật, sự thật mất lòng), tránh phong cách nói mỉa mai châm chọc người khác.
e. Cách truyền đạt
Trong giao tiếp bằng ngôn ngữ nói, cách truyền đạt được xem là một trong

những vấn đề quan trọng trong việc thu hút và tạo hứng thú cho người nghe cũng như
nâng cao hiệu quả của quá trình trao đổi thông tin. Để giao tiếp có hiệu quả chúng ta
sử dụng cách truyền đạt lôgic, mạch lạc, hài hước, dí dỏm. Nên tránh cách truyền đạt
ấp a ấp úng, gây mê…
2.1.2. Ngôn ngữ viết
Ngôn ngữ viết cần được dùng khi cần có sự rõ ràng minh bạch, cần lưu giữ lưu
dài làm bằng chứng, hoặc không có điều kiện sử dụng ngôn ngữ khác. Chẳng hạn như
văn bản pháp luật, biên bản, hợp đồng, hoá đơn, chứng từ, chứng nhận, thư từ, tài liệu,
sách báo, ..
So với ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết đòi hỏi cao hơn, nghiêm ngặt hơn về văn
phong, ngữ pháp chính tả, ngôn từ, cấu trúc câu. Ngôn ngữ viết phải rõ ràng, chi tiết,
chính xác và tuân theo các quy tắc ngữ pháp, dùng ngôn ngữ viết phải hết sức chú ý tới
văn phong, văn viết phải xúc tích, logic, chặt chẽ. Chỉ cần sai sót một từ, hoặc không
rõ nghĩa có thể gây ra hiểu lầm, hiểu sai.
Đối với nhân viên văn phòng, giao tiếp bằng ngôn ngữ viết là rất thường xuyên
trong việc soạn thảo các loại văn bản hành chính. Vì vậy việc lưu ý những vấn đề trên
là hết sức cần thiết ngoài ra phải tuân thủ những quy định chung về thể thức văn bản.
2.2. Phi ngôn ngữ
Các yếu tố phi ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất trong giao tiếp, đồng thời là
phương tiện đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình giao tiếp trực tiếp. Các yếu tố

15
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

phi ngôn ngữ trong giao tiếp gồm: ánh mắt, nét mặt, nụ cười, cử chỉ, giọng nói, điệu
bộ…
Tất cả những yếu tố này đều thể hiện thái độ, cảm xúc và phản ứng của con
người. Nó có thể làm tăng giá trị ngôn ngữ nói, làm cho ngôn ngữ nói có hồn hơn.
Ví dụ: lời chúc mừng kèm theo cái bắt tay nồng hậu và nụ cười tươi tắn trên

môi. Như vậy, lời chúc mừng đó mới có giá trị. Nếu chỉ nói chúc mừng, mà thờ ơ lạnh
nhạt, không bắt tay, không tươi cười với người được chúc mừng thì lời chúc mừng đó
không những không có giá trị mà còn được hiểu là giả tạo.
Lời cảm ơn mà không kèm nét mặt tươi tắn, hàm ơn, thì mới là cảm ơn một
nửa. Tặng hoa mà không nói gì vời người nhận hoa, thì chẳng ai muốn nhận, vì đâu
phải là hoa tặng.
Không những thế, giao tiếp phi ngôn ngữ còn có thể thay thế ngôn ngữ nói, nó
là một cách để những người không có khả năng nói có thể giao tiếp với cuộc sống bên
ngoài. Họ dùng tay và các hành động của cơ thể để trao đổi thông tin và tình cảm của
mình, họ không còn thấy tự ti và mở rộng lòng mình hơn với mọi người.
Như vậy, phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ là bất kỳ thông điệp nào chúng ta
gửi tới người đối thoại thông qua các cử chỉ hành động của cơ thể như ánh mắt, nét
mặt, nụ cười, cử chỉ, điệu bộ và khoảng cách giao tiếp. Nhưng sinh động nhất, giá trị
nhất và thường được sử dụng nhiều nhất là ánh mắt và nụ cười.
2.2.1. Ánh mắt
“Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn”
Ánh mắt phản ánh cá tính, trạng thái cảm xúc, bộc lộ tình cảm, tâm trạng và ước
nguyện của con người ra bên ngoài., ví dụ:
 Người có óc thực tế thường có cái nhìn lạnh lùng
 Người ngay thẳng nhân hậu có cái nhìn thẳng và trực diện
 Người nham hiểm đa nghi có cái nhìn xoi mói, lục lọi
 Mắt liếc ngang liếc dọc thể hiện sự nghi ngờ, không tin tưởng.
 Cặp mắt lẫn tránh cái nhìn là người nói dối hay cố dấu một điều gì, có khi còn
lộ ra bản tính là một con người dối trá, không thành thật, hay lật lọng (có khi lại
là người nhút nhát, rụt rè)-người Singapore có thể không nhìn vào mắt họ vì họ
cho thế là kém tôn trọng.
16
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

 Mắt nhìn về một hướng, mi mắt và tròng mắt hơi cụp xuống là biểu thị một nỗi
buồn.
 Tròng mắt mở to, hai con mắt nhìn rất mạnh vào người khác là biểu hiện sự tức
giận.
 Người nào không hiểu những gì bạn nói thường hay nheo mắt, dướn đầu ra
nghe hay ghé tai ra phía trước, biểu thị muốn được nghe rõ hơn.
 Mắt nhìn thẳng, mỉm cười thường là cử chỉ tốt, lịch lãm.
 Phụ nữ nhìn tình cảm vào người khác phái, nhưng khi bị nhìn lại thì chuyển ánh
mắt sang chỗ khác hoặc nhìn xuống đất là người có cảm tình riêng với anh
chàng đó.
 Mắt nhìn lên trời biểu thị sự mỏi mệt, chán ngấy vì độ tin cậy của thông tin
không cao.
 Hai mắt nhìn xuống dưới: không an toàn, chạy chốn, bỏ cuộc.
 Hai mắt nhìn chằm chằm đối phương: một sự uy hiếp, sự công kích…
 Khi một người quay ánh mắt đi nơi khác cũng có khi là lúc họ đang phản đối, tỏ
thái độ không muốn nghe những điều mơ hồ, mờ ám hoặc xúc phạm đến người
vắng mặt nào đó trong cuộc giao tiếp mà họ muốn bênh vực.
Để giao tiếp hiệu quả, khi giao tiếp với người khác, đặc biệt là trong giao tiếp trực tiếp
chúng ta cần quan sát ánh mắt của đối tượng đề nhận biết một số biểu hiện tâm lý của họ từ
đó điền chỉnh hành vi giao tiếp – ứng xử của bản thân cho phù hợp. Bên cạnh đó cũng cần chú
ý đến việc thể hiện ánh mắt của bản thân nhằm tạo thiện cảm với đối tượng giao tiếp. Khi giao
tiếp chúng ta nên giao tiếp bằng mắt với đối tượng, luôn hướng mắt về phía đối tượng giao
tiếp với cái nhìn thân thiện, lịch sự, tránh ánh nhìn soi mói, khinh miệt, nhìn chằm chằm vào
đối tượng, nhìn đi nơi khác hay nhòm ngó xung quanh.

2.2.2. Nét mặt
Trong giao tiếp, nét mặt biểu lộ thái độ, cảm xúc của con người. Ở con người,
với mọi biểu hiện của cảm xúc, vui, buồn, giận hờn, căm tức, mệt mỏi…ta đều có thể
thể hiện trên nét mặt.
Từ cái nhăn mặt, cái nhíu mày, cái cụp mắt, cái bĩu môi, cái “đá lông nheo”…

đều có ngôn ngữ riêng của nó, mà không thể lẫn lộn với bất kỳ ngôn ngữ nào được.
• Trong giao tiếp, đôi mày của đối tượng cau lại đó là dấu hiệu của sự không
đồng tình.
17
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

• Mặt cúi gằm xuống, hơi đỏ, khép nép, tay mân mê cái gì đó biểu hiện sự bối
rối trong lòng, sự e thẹn, hay xấu hổ.
Khi giao tiếp chúng ta nên quan sát nét mặt của đối tượng cũng như làm chủ nét
mặt của bản thân. Trong suốt quá trình giao tiếp từ lúc tiếp xúc đối tượng tới lúc chia
tay chúng ta nên giữ nét mặt vui vẻ, cởi mở; tránh nét mặt nhăn nhó, khó chịu hay quá
nghiêm chỉnh sẽ làm cho bầu không khí tiếp xúc trở nên căng thẳng và ngột ngạt.
2.2.3. Nụ cười

Nụ cười cũng là một phương tịên giao tiếp lợi hại, một ngôn ngữ không lời cực
kỳ độc đáo…Trong giao tiếp, người ta có thể dùng nụ cười để biểu lộ tình cảm,
thái độ của mình.

Con người có bao nhiêu kiểu cười thì có bấy nhiêu cá tính.

Có cái cười tười tắn, hồn nhiên, đôn hậu, có cái cười chua chát, miễn cưỡng,
đanh ác, có cái cười đồng tình, thông cảm, nhưng cũng có cái cười chế giễu,
cười khinh bỉ…Qua đó ta cũng có thể biết được, chủ nhân của nụ cười đang
đau khổ hay hạnh phúc, đang bệnh tật hay đang khoẻ mạnh.

Xem thêm: 13+ Mẫu Báo Cáo Marketing – Báo Cáo Thực Tập Marketing(Athena)

Mỗi điệu cười đều biểu hiện một thái độ nào đó.

Kinh nghiệm cho thấy:
• Vui vẻ thì mệng cười, mắt cười nheo theo
• Tức giận thì mím môi, chợn mắt, chau mày
• Bỉu môi, cười khẩy thể hiện sự khinh bỉ
• Liếm môi chứng tỏ thần kinh căng thẳng
• Cười phá lên có thể là sung sướng, mãn nguyện, nhưng cũng có thể là diễu

cợt, cay đắng.
Trong giao tiếp, chúng ta phải tinh nhạy quan sát nụ cười của đối tượng giao
tiếp để biết được lòng dạ của họ.

18
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

* Câu hỏi (bài tập) củng cố:
Câu 1. Anh/chị hãy trình bày những hiểu biết của mình về hai hình thức giao
tiếp: trực tiếp và gián tiếp?
Câu 2. Trong giao tiếp, khi nào nên sử dụng hình thức giao tiếp trực tiếp và khi
nào nên sử dụng các hình thức giao tiếp gián tiếp? Tại sao? Lấy ví dụ cụ thể?
Câu 3. Anh/ chị hãy trình bày những lưu ý khi gọi điện thoại, nghe điện thoại và
nhắn tin điện thoại?
Câu 4. Anh/chị hãy trình bày một số lưu ý đối với giao tiếp qua email?

Câu 5. Anh/chị hãy phân tích những vấn đề cần lưu ý đối với giao tiếp bằng
ngôn ngữ? Lấy ví dụ cụ thể?
Câu 6. Anh/chị hãy phân tích những vấn đề cần lưu ý đối với ngôn ngữ cơ thể
trong giao tiếp (về ánh mắt, nét mặt, nụ cười, cử chỉ hành vi…)?
Bài tập thực hành:
Bài 1. Thực hành giao tiếp qua điện thoại: Sinh viên tự bắt cặp, sau đó thay
phiên nhau thực hành gọi và nghe điện thoại về một chủ đề giao tiếp tự chọn.
Bài 2. Mỗi sinh viên soạn một tin nhắn điện thoại cho một trong các tình huống
giao tiếp sau: Xin thầy/cô nghỉ học; hẹn một cuộc hẹn; thông báo cho bạn về việc nghỉ
học hay một tình huống tự chọn khác.
Bài 3. Mỗi sinh viên thực hành soạn nội dung một email để gửi đến đối tác
trong tình huống giao tiếp sau: gửi email báo giá các sản phẩm máy vi tính mới do đối
tác yêu cầu.
Bài 4. Mỗi sinh viên quan sát một tình huống giao tiếp bất kì sau đó liệt kê các
lỗi về sử dụng ngôn ngữ và các yếu tố phi ngôn ngữ của các chủ thể giao tiếp và cho
biết những nhận xét của cá nhân.
Bài 5. Những biểu hiện nào sau đây được chấp nhận và không được chấp nhận
trong giao tiếp?
Biểu hiện

Được
chấp nhận

Không được
chấp nhận

Dùng những ngôn từ lịch sự, dễ hiểu
Sử dụng ngôn từ trừu tượng, khó hiểu
Giọng nói to, rõ ràng
19

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

Phát âm chuẩn
Truyền đạt lưu loát, mạch lạc
Cường độ tốc độ nói vừa phải
Sử dụng lối nói lịch sự
Sử dụng lối nói thẳng
Chữ viết xấu, không rõ ràng, sai nhiều lỗi
chính tả
Cấu trúc câu không hoàn chỉnh
Ánh mắt, nét mặt thân thiện, vui vẻ
Cử chỉ hành động nghiêm túc
Cử chỉ hành động tùy tiện, thiếu sự kiểm soát
Khoảng cách giao tiếp phù hợp
Nụ cười thân thiện, gần gũi
Cười nhếch mép, cười nhạo
Trang phục lịch sự, tư thế, dáng điệu nghiêm
chỉnh
Trang phục thoải mái, thích gì mặc đó

20
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

BÀI 4
KỸ NĂNG GIAO TIẾP
* Mục tiêu bài học: học xong bài học này, người học có thể:
– Nhận biết các nhóm kỹ năng giao tiếp
– Phân tích nội dung các nhóm kỹ năng giao tiếp

– Nhận biết cách thức rèn luyện các nhóm kỹ năng giao tiếp
– Ý thức được tầm quan trọng của việc hình thành kỹ năng giao tiếp
* Nội dung bài học:
I. Khái niệm kỹ năng giao tiếp
Kỹ năng giao tiếp là khả năng nhận biết nhanh chóng những biểu hiện bên
ngoài và đoán biết diễn biến tâm lý bên trong của đối tác giao tiếp, đồng thời biết sử
dụng phương tiện ngôn ngữ, phi ngôn ngữ, biết cách định hướng để điều khiển, điều
chỉnh quá trình giao tiếp đạt hiệu quả.
II. Các nhóm kỹ năng giao tiếp
2.1. Nhóm kỹ năng định hướng: bao gồm:
– Kỹ năng tri giác (quan sát): kỹ năng này được biểu hiện ở khả năng dựa vào
tri giác ban đầu về các biểu hiện bên ngoài (như: Hình thức, động tác, ngôn ngữ, cử
chỉ, điệu bộ và các sắc thái biểu cảm) mà phán đoán tâm lý.
Người có kỹ năng giao tiếp tốt có thể dễ dàng phát hiện những diễn biến tâm lý
của đối tượng giao tiếp.
– Kỹ năng chuyển từ tri giác vào việc nhận biết các đặc điểm về nhu cầu, động
cơ, sở thích, cá tính của đối tượng giao tiếp.
* Rèn luyện các kỹ năng định hướng trong giao tiếp
– Hiểu rõ về các biểu hiện bên ngoài về “ngôn ngữ của cơ thể” mà nó nói lên cái
tâm lý bên trong của họ.
– Rèn luyện khả năng quan sát con người.
– Biết tích lũy kinh nghiệm trong quá trình sống.
– Quan sát thực nghiệm bằng các tranh ảnh, băng hình.
21
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

– Tham khảo kinh nghiệm dân gian, hiểu biết về nhân tướng học cũng rất có ích
trong việc định hướng.
2.2. Nhóm kỹ năng định vị

Là nhóm kỹ năng có khả năng xác định đúng vị trí giao tiếp để từ đó tạo điều
kiện cho đối tượng chủ động. Thực chất đây là kỹ năng biết cách thu thập và phân tích,
xử lý thông tin.
Nhóm này bao gồm:
– Khả năng nhận biết vị trí trong giao tiếp
– Khả năng xác định được không gian, thời gian giao tiếp phù hợp
– Khả năng xác định nội dung giao tiếp
* Rèn luyện các kỹ năng định vị:
– Rèn tính chủ động và điều tiết các đặc điểm tâm lý của bản thân.
– Đánh giá đúng thông tin của mình và của đối tượng giao tiếp.
2.3. Nhóm kỹ năng điều khiển quá trình giao tiếp
Biểu hiện ở khả năng lôi cuốn, thu hút đối tượng giao tiếp, biết duy trì hứng
thú, sự tập trung chú ý của đối tượng.
Nhóm kỹ năng này bao gồm:
– Kỹ năng làm chủ trạng thái cảm xúc, tình cảm khi tiếp xúc. Đó là khả năng tự
kiềm chế, không thể hiên sự vui quá, buồn quá, sự thích quá hay không thích.
– Kỹ năng làm chủ các phương tiện giao tiếp, trong đó chủ yếu là phương tiện
ngôn ngữ và phi ngôn ngữ..
* Rèn luyện kỹ năng điều khiển quá trình giao tiếp
– Hiểu rõ đối tượng giao tiếp: Sở thích, thói quen, thú vui… của đối tượng giao
tiếp.
– Nâng cao trình độ văn hóa, trình độ lý luận, trình độ nghề nghiệp và bồi
dưỡng phẩm cách của mình.
– Luôn chân thành cư xử với người khác, cởi mở, tự tin, khôi hài, dí dỏm và
cảm thông.
– Luôn tự chủ, bao dung và độ lượng.
– Phải biết tự kiềm chế bản thân. Trong bất kỳ tình huống nào cũng phải cân
nhắc thận trọng lời nói, cử chỉ và hành động của mình.

22

Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

Muốn tự kiềm chế tốt thì luôn luôn phải tự trả lời câu hỏi: Nếu mình nổi khùng,
nổi giận, nổi cáu thì hậu quả gì sẽ xẩy ra.
Ngoài ra, cần phải: luôn luôn giữ nụ cười trên môi; biết dùng đôi mắt để biểu
thị tình cảm; trang phục phải phù hợp với dáng người.
Câu hỏi (bài tập) củng cố:
Câu 1. Trình bày và phân tích một khái niệm về kỹ năng giao tiếp?
Câu 2. Phân tích ý nghĩa của việc hình thành kỹ năng giao tiếp? Lấy ví dụ minh
họa?
Câu 3. Trình bày và phân tích các nhóm kỹ năng giao tiếp?
Câu 4. Trình bày cách thức rèn luyện các nhóm kỹ năng giao tiếp?

23
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

BÀI 5
NGUYÊN TẮC VÀ CHUẨN MỰC TRONG GIAO TIẾP XÃ HỘI
* Mục tiêu bài học: học xong bài học này, người học có thể:
– Nhận biết các yêu cầu cụ thể đối với nội dung giao tiếp
– Xác định các nguyên tắc cơ bản trong giao tiếp xã hội
– Xác định các chuẩn mực cơ bản trong giao tiếp xã hội
– Ý thức được ý nghĩa của việc tuân thủ các nguyên tắc và chuẩn mực trong
quan hệ giao tiếp giữa người với người.
– Vận dụng các nguyên tắc, chuẩn mực giao tiếp vào việc nâng cao hiệu quả
giao tiếp của bản thân.
* Nội dung bài học:
I. Những yêu cầu đối với nội dung giao tiếp

Nội dung giao tiếp ảnh hưởng rất lớn đến sự thành bại của cuộc giao tiếp. Do vậy,
khi chuẩn bị nội dung giao tiếp cần lưu ý các yêu cầu sau:
– Chính xác
Trong quá trình giao tiếp, mọi thông tin trao đổi với đối tượng cần phải chính
xác, phản ánh trung thực sự vật, sự việc. Không nên thêm bớt hay tự suy diễn một cách
chủ quan. Tục ngữ có câu: “Ăn phải nhai, nói phải nghĩ”, “Uốn lưỡi bảy lần trước khi
nói”.
– Rõ ràng
Thông điệp cần phải rõ ràng, thông tin trao đổi một cách chi tiết, cụ thể không
nói chung chung để người nhận chỉ có thể hiểu rõ và hiểu đúng ý mà chúng ta muốn
trao đổi. Thông tin không rõ ràng rất dễ gây hiểu lầm, hiểu sai.
– Ngắn gọn, súc tích
Thông điệp đầy đủ những nội dung cần thiết, nhưng phải ngắn gọn, súc tích,
tránh dài dòng, rườm rà, chứa đựng những nội dung thừa, không cần thiết.
“Người khôn nói ngắn, kể dại nói dài”
“Nói dài, nói dai, nói dở”
24
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

– Hoàn chỉnh
Thông điệp phải chứa đựng đầy đủ những thông tin cần thiết. Trên cơ sở đó quá
trình trao thông tin sẽ được rút ngắn, nhờ cắt giảm được nhiều bước phản hồi không
cần thiết, quá trình nhận thức và phối hợp hành động sẽ đạt được hiệu quả cao hơn.
– Nhất quán
Trong quá trình giao tiếp, các thông tin đưa ra cần thống nhất với nhau về mặt ý
nghĩa, tránh tạo ra mâu thuẫn giữa các nội dung thông tin từ đó làm cho đối tượng giao
tiếp khó hiểu và mất lòng tin
– Cẩn trọng
Bất kì thông tin nào được nói ra cũng cần phải được suy nghĩ kỹ lưỡng, không

nói xạo, nói bậy, từ ngữ sử dụng trong giao tiếp cần được chọn lọn một cách cẩn thận.
– Lịch sự
Thông điệp có nội dung tốt, nhưng hình thức thể hiện và phương pháp truyền đạt
không tốt thì cũng không mang lại kết quả như mong muốn.
Nếu một thư mời có đầy đủ nội dung cần thiết nhưng đầy rẫy những lỗi chính tả
và được viết trên tờ giấy xấu, bẩn thì không thể gây được cảm tình của người nhận.
Vì vậy, để giao tiếp thành công thì bên cạnh việc chuẩn bị thông tin rõ ràng,
chính xác, đầy đủ và ngắn gọn còn phải lịch sự, nhã nhặn, thể hiện sự tôn trọng đối tác.
II. Các nguyên tắc cơ bản trong giao tiếp xã hội
Trong quan hệ giao tiếp giữa con người với con người trong các mối quan hệ xã
hội, để tạo được thiện cảm và xây dựng được các mối quan hệ tốt đẹp, chúng ta cần
lưu ý những nguyên tắc sau:
+ Luôn quan tâm đến đối tượng giao tiếp
Quan tâm đến người khác là một điều không thể thiếu trong bất kỳ mối quan hệ
nào. Được người khác quan tâm là một nhu cầu cơ bản ở con người. Càng quan tâm
tới nhau, người ta càng cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc. Dân gian có câu:
“Niềm vui được chia sẻ sẽ tăng gấp đôi
Nỗi buồn được chia sẻ sẽ vơi đi một nửa”.

25
Tài liệu giảng dạy Môn Kỹ năng giao tiếp

Tài liệu liên quan

*

tài liệu giảng dạy môn thiết kế web 129 859 40

*

Tài liệu TÀI LIỆU GIẢNG DẠY MÔN HỌC: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP docx 143 436 1

*

Tài liệu giảng dạy môn kỹ thuật máy tính “Phần mềm Epidata” docx 104 977 4

*

Ai sẽ dạy bạn kỹ năng giao tiếp? pot 5 327 0

*

Tài liệu giảng dạy môn Linh kiện điện tử – Đại cương về chất bán dẫn potx 25 860 2

*

Tài liệu giảng dạy môn Linh kiện điện tử – Các loại Diode bán dẫn ppt 20 648 5

*

Tài liệu giảng dạy môn Linh kiện điện tử – Transistor lưỡng cực (BJT) pps 12 993 22

*

tài liệu giảng dạy môn kinh tế môi trường 69 1 7

*

TÀI LIỆU GIẢNG DẠY MÔN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH 92 342 1

Xem thêm: Biểu Mẫu Đề Nghị In Sao Kê Ngân Hàng Agribank, Mẫu Đề Nghị In Sao Kê Ngân Hàng Agribank

*

VẬN DỤNG DẠY HỌC THEO NHÓM NHỎ TRONG GIẢNG DẠY MÔN KỸ NĂNG SỐNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CN&QT SONADEZI, TỈNH ĐỒNG NAI 38 386 0

Viết một bình luận