Module 18 Thcs – Hướng Dẫn Làm Bài Thu Hoạch Modun 18 Thcs

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (212.88 KB, 14 trang )

Đang xem: Module 18

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
Ngày 05 tháng 12 năm 2013
Nội dung học BDTX Modul 18
Nội dung 1: PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
1. Phương pháp dạy học tích cực:
Phương pháp dạy học tích cực (PPDH tích cực) là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước
để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo
của người học.
Bản chất của phương pháp tích cực ngoài những dấu hiệu mà ta đã biết là làm cho người học: tự
giác, tích cực, độc lập, sáng tạo trong việc chiếm lĩnh tri thức thì điều quan trọng cần biết thêm là
việc tiếp cận TLHT phải từ trạng thái tĩnh rồi chuyển sang trạng thái vận động theo hệ thống. Đồng
thời có sự phê phán khách quan với TLHT về cấu trúc, nội dung theo logic vận động hợp lý, tối ưu
và theo một cấu trúc toàn vẹn cho vấn đề. Tóm lại là tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh. Dạy
học sinh cách tìm ra chân lí.
2. Đặc trưng cơ bản của các phương pháp dạy học tích cực.
a. Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.
Trong phương pháp dạy học tích cực, người học – đối tượng của hoạt động "dạy", đồng thời là chủ
thể của hoạt động "học" – được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo,
thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri
thức đã được giáo viên sắp đặt. Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, người học trực
tiếp quan sát, thảo luận, làm thí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó
nắm được kiến thức kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp "làm ra" kiến thức, kĩ năng đó, không
rập theo những khuôn mâu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo.
b. Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.
Phương pháp tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện
pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học.
Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học. Nếu rèn luyện cho người học có được
phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn
có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội. Vì vậy, ngày nay người ta nhấn
mạnh mặt hoạt động học trong qúa trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động
sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ tự học ở

nhà sau bài lên lớp mà tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của giáo viên.
c. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.
Trong một lớp học mà trình độ kiến thức, tư duy của học sinh không thể đồng đều tuyệt đối thì khi áp
dụng phương pháp tích cực buộc phải chấp nhận sự phân hóa về cường độ, tiến độ hoàn thành nhiệm
vụ học tập, nhất là khi bài học được thiết kế thành một chuỗi công tác độc lập.
áp dụng phương pháp tích cực ở trình độ càng cao thì sự phân hóa này càng lớn. Việc sử dụng các
phương tiện công nghệ thông tin trong nhà trường sẽ đáp ứng yêu cầu cá thể hóa hoạt động học tập
theo nhu cầu và khả năng của mỗi học sinh.
Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi tri thức, kĩ năng, thái độ đều được hình thành bằng những
hoạt động độc lập cá nhân. Lớp học là môi trường giao tiếp thầy – trò, trò – trò, tạo nên mối quan hệ
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
1
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
hợp tác giữa các cá nhân trên con đường chiếm lĩnh nội dung học tập. Thông qua thảo luận, tranh
luận trong tập thể, ý kiến mỗi cá nhân được bộc lộ, khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng
mình lên một trình độ mới. Bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của người thầy
giáo.
d. Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
Trong dạy học, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và điều chỉnh
hoạt động học của trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động
dạy của thầy.
Theo hướng phát triển các phương pháp tích cực để đào tạo những con người năng động, sớm thích
nghi với đời sống xã hội, thì việc kiểm tra, đánh giá không thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến
thức, lặp lại các kĩ năng đã học mà phải khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải
quyết những tình huống thực tế.
Với sự trợ giúp của các thiết bị kĩ thuật, kiểm tra đánh giá sẽ không còn là một công việc nặng nhọc
đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời hơn để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ
đạo hoạt động học.
Ngày 08 tháng 12 năm 2013
Nội dung 2: Tìm hiểu về phương pháp dạy học gợi mở-vấn đáp.

Phương pháp khởi thủy từ cách dạy học của Xôcrat. Đây là một PPDH thường xuyên được vận dụng
trong dạy học các môn học ở trường THCS.
1.a. Bản chất:
Phương pháp vấn đáp là quá trình tương tác giữa GV và HS, được thực hiện thông qua hệ thống câu
hỏi và câu trả lời tương ứng về một chủ đề nhất định được GV đặt ra. Qua việc trả lời hệ thống câu
hỏi dẫn dắt của GV, HS thể hiện được suy nghĩ, ý tưởng của mình, từ đó khám phá và lĩnh hội được
đối tượng học tập.
1.b. Quy trình thực hiện
Trước giờ học:
– Bước 1: Xác định mục tiêu bài học và đối tượng dạy học. Xác định các đơn vị kiến thức kĩ năng cơ
bản trong bài học và tìm cách diễn đạt các nội dung này dưới dạng câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS.
– Bước 2: Dự kiến nội dung các câu hỏi, hình thức hỏi, thời điểm đặt câu hỏi (đặt câu hỏi ở chỗ
nào?), trình tự của các câu hỏi (câu hỏi trước phải làm nền cho các câu hỏi tiếp sau hoặc định hướng
suy nghĩ để HS giải quyết vấn đề). Dự kiến nội dung các câu trả lời của HS, trong đó dự kiến những
“lỗ hỏng” về mặt kiến thức cũng như những khó khăn, sai lầm phổ biến mà HS thường mắc phải. Dự
kiến các câu nhận xét hoặc trả lời của GV đối với HS.
– Bước 3: Dự kiến những câu hỏi phụ để tùy tình hình từng đối tượng cụ thể mà tiếp tục gợi ý, dẫn
dắt HS.
Trong giờ học
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
2
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
– Bước 4: GV sử dụng hệ thống câu hỏi dự kiến (phù hợp với trình độ nhận thức của từng loại đối
tượng học sinh) trong tiến trình bài dạy và chú ý thu thập thông tin phản hồi từ phía HS.
Sau giờ học
GV chú ý rút kinh nghiệm về tính rõ ràng, chính xác và trật tự logic của hệ thống câu hỏi đã sử dụng
trong giờ dạy.
2/ a/ Ưu điểm
– Vấn đáp là cách thức tốt để kích thích tư duy độc lập của HS, dạy HS cách tự suy nghĩ đúng đắn.
– Gợi mở vấn đáp giúp lôi cuốn HS tham gia vào bài học, làm cho không khí lớp học sôi nổi, sinh

động, kích thích hứng thú học tập và lòng tự tin của HS, rèn luyện cho HS năng lực diễn đạt sự hiểu
biết của mình và hiểu ý diễn đạt của người khác.
– Tạo môi trường để HS giúp đỡ nhau trong học tập. HS kém có điều kiện học tập các bạn trong
nhóm, có điều kiện tiến bộ trong quá trình hoàn thành các nhiệm vụ được giao.
– Giúp GV thu nhận tức thời nhiều thông tin phản hồi từ phía người học, duy trì sự chú ý của HS;
giúp kiểm soát hành vi của HS và quản lý lớp học.
b. Hạn chế
Hạn chế lớn nhất của phương pháp vấn đáp là rất khó soạn thảo và sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở
và dẫn dắt học sinh theo một chủ đề nhất quán. Vì vậy đòi hỏi GV phải có sự chuẩn bị rất công phu,
nếu không, kiến thức mà HS thu nhận được qua trao đổi sẽ thiếu tính hệ thống, tản mạn, thậm chí
vụn vặt.
– Nếu GV chuẩn bị hệ thống câu hỏi không tốt, sẽ dẫn đến tình trạng đặt câu hỏi không rõ mục đích,
đặt câu hỏi mà HS dễ dàng trả lời hoặc không. Hiện nay nhiều GV thường gặp khó khăn khi xây
dựng hệ thống câu hỏi do không nắm chắc trình độ của HS, vì vậy thường ngay sau khi đặt câu hỏi là
nêu ngay gợi ý câu trả lời khiến HS rơi vào trạng thái bị động, không thực sự làm việc, chỉ ỷ lại vào
gợi ý của GV.
– Khó kiểm soát quá trình học tập của HS (có nhiều tình huống bất ngờ trong câu trả lời, thậm chí câu
trả lời từ phía người học, giờ học dễ lệch hướng do câu hỏi vụn vặt, không nhất quán).
– Khó soạn và xây dựng đáp án cho các câu hỏi mở (vì phương án trả lời trả của HS sẽ không giống
nhau).
c. Một số lưu ý
Khi soạn các câu hỏi GV cần lưu ý các yêu cầu sau đây:
– Câu hỏi có nội dung chính xác, rõ ràng, sát với mục đích, yêu cầu của bài học, không làm cho
người học có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau.
– Câu hỏi phải sát với từng loại đối tượng HS, nghĩa là phải có nhiều câu hỏi ở mức độ khác nhau,
không quá dễ, cũng không quá khó. GV có kinh nghiệm thường tỏ ra cho HS thấy các câu hỏi đều có
tầm quan trọng và độ khó như nhau (để HS yếu có thể trả lời được những câu hỏi vừa sức mà không
có cảm giác tự ti rằng mình chỉ có thể trả lời được những câu hỏi dễ và không quan trọng).
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
3

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
– Cùng một nội dụng học tập, cùng một mục đích như nhau, GV có thể sử dụng nhiều dạng câu hỏi
với nhiều hình thức hỏi khác nhau.
Bên cạnh những câu hỏi chính cần chuẩn bị những câu hỏi phụ (trên cơ sở dự kiến các câu trả lời của
HS, trong đó có thể có những câu trả lời sai) để tùy tính hình thực tế mà gợi ý, dẫn dắt tiếp.
Nên chú ý các câu hỏi mở để HS đưa ra nhiều phương án trả lời và phát huy được tính tích cực, sáng
tạo của HS.
Câu hỏi được giáo viên sử dụng với những mục đích khác nhau, ở những khâu khác nhau của quá
trình dạy học nhưng quan trọng nhất và cũng khó sử dụng nhất là ở khâu nghiên cứu tài liệu mới.
Trong khâu dạy bài mới, câu hỏi được sử dụng trong những phương pháp khác nhau nhưng quan
trọng nhất là phương pháp vần đáp.
Loại câu hỏi vấn đáp tái hiện thường được sử dụng khi:
+ HS chuẩn bị bài học
+ HS đang thực hành, luyện tập
+ HS đang ôn tập những tài liệu đã học
Loại vấn đáp – giải thích minh họa được sử dụng trong các trường hợp sau:
+ Hs đã có những thông tin cơ bản – GV muốn HS sử dụng các thông tin ấy trong những tình huống
mới, phức tạp hơn.
+ HS tham gia giải quyết vấn đề đặt ra.
+ HS đang được cuốn hút vào cuộc thảo luận sôi nổi và sáng tạo.
Loại vấn đáp tìm tòi dù được sử dụng riêng rẽ, cũng đã có tác dụng kích thích suy nghĩ tích cực. Vấn
đáp tìm tòi là phương pháp đang cần được phát triển rộng rãi. Muốn vậy, GV phải đầu tư vào việc
nâng cao chất lượng các câu hỏi, giảm số câu hỏi có yêu cầu thấp về mặt nhận thức (chỉ đòi hỏi tái
hiện các kiến thức sự kiện) tăng dần số câu hỏi có yêu cầu cao về mặt nhận thức (đòi hỏi sự thông
hiểu, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, vận dụng kiến thức đã học).
Sự thành công của phương pháp gợi mở vấn đáp phụ thuộc nhiều vào việc xây dựng được hệ thống
câu hỏi gợi mở thích hợp (tất nhiên còn phụ thuộc vào nghệ thuật giao tiếp, ứng xử và dẫn dắt của
GV).
====================================================
Ngày 12 tháng 12 năm 2013

Nội dung 3: Tìm hiểu về phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề
1. a. Bản chất
Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề (PH & GQVĐ) là PPDH trong đó GV tạo ra những tình
huống có vấn đề, điều khiển HS phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để
giải quyết vấn đề và thông qua đó chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỹ năng và đạt được những mục đích
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
4
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
học tập khác. Đặc trưng cơ bản của dạy học (PH & GQVĐ) là “tình huống gợi vấn đề” vì “tư duy chỉ
bắt đầu khi xuất hiện tình huống có vấn đề” (Rubinstein).
Tình huống có vấn đề (tình huống gợi vấn đề) là một tình huống gợi cho HS những khó khăn về lý
luận hay thực tiễn mà họ thấy cần có khả năng vượt qua, nhưng không phải ngay tức khắc bằng một
thuật giải, mà phải trải qua quá trình tích cực suy nghĩ, hoạt động để biến đổi đối tượng hoạt động
hoặc điều chỉnh kiến thức sẵn có
b. Quy trình thực hiện
– Bước 1: Phát hiện hoặc thâm nhập vấn đề
– Phát hiện vấn đề từ tình huống
gợi vấn đề.
– Giải thích chính xác hóa tình huống ( khi
cần thiết) để hiểu đúng vấn đề được đặt ra.
– Phát biểu vấn đề và đặt mục tiêu giải
quyết vấn đề đó.
– Bước 2: Tìm giải pháp: tìm cách giải
quyết vấn đề (thường được thực hiện theo
sơ đồ bên):
+ Phân tích vấn đề: làm rõ mối liên hệ giữa
cái đã biết và cái cần tìm (dựa vào những
tri thức đã học, liên tưởng đến những kiến
thức thích hợp).
+ Hướng dẫn Hs tìm chiến lược GQVĐ thông

qua đề xuất và thực hiện hướng giải quyết
vấn đề. Cần thu thập, tổ chức dữ liệu, huy động
tri thức, tìm đoán suy luận như hướng đích, quy
lạ về quen, đặc biệt hóa, xem xét những mối liên hệ và phụ thuộc, suy xuôi, suy ngược tiến, suy
ngược lùi,…Phương hướng đề xuất có thể được điều chỉnh khi cần thiết. Kết quả của việc đề xuất khi
thực hiện hướng giải quyết vấn đề là hình thành được một giải pháp.
+ Kiểm tra tính đúng đắn của giải pháp: nếu giải pháp đúng thì kết thúc ngay, nếu không đúng thì lặp
lại từ khâu phân tích vấn đề cho đến khi tìm được giải pháp đúng. Sau khi đã tìm ra một giải pháp, cỏ
thể tiếp tục tìm thêm những giải pháp khác, so sánh chúng với nhau để tìm ra giải pháp hợp lí nhất.
– Bước 3: Trình bày giải pháp:
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
5
Bắt đầu
Phân tích vấn đề
Đề xuất và thực hiện hướng giải quyết
Hình thành giải pháp
Giải pháp
đúng
Kết thúc
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
HS trình bày lại toàn bộ từ việc phát biểu vấn đề cho tới giải pháp. Nếu vần đề là một đề bài cho sẵn
thì không cần phát biểu lại vấn đề.
– Bước 4: Nghiên cứu sâu giải pháp
– Tìm hiểu những khả năng ứng dụng kết quả.
– Đề xuất những vấn đề mới có liên quan nhờ xét tương tự, khái quát hóa, lật ngược vấn đề,…và giải
quyết nếu có thể.
2.a.Ưu điểm
– phương pháp này góp phần tích cực vào việc rèn luyện tư duy phê phán, tư duy sáng tạo cho Hs.
Trên cơ sở sử dụng vốn kiến thức và kinh nghiệm đã có, HS sẽ xem xét, đánh giá, thấy được vấn đề
cần giải quyết.

– Đây là phương pháp phát triển được khả năng tìm tòi, xem xét dưới nhiều gốc độ khác nhau. Trong
khi PH & GQVĐ, HS sẽ huy động tri thức và khả năng cá nhân, khả năng hợp tác trao đổi, thảo luận
với bạn bè để tìm ra cách giải quyết tốt nhất.
– Thông qua việc giải quyết vấn đề, HS lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức (“giải
quyết vấn đề” không còn chỉ phụ thuộc phạm trù phương pháp đã trở thành một mục đích dạy học,
được cụ thể hóa thành một mục tiêu là phát triển năng lực giải quyết vấn đề, một năng lực có vị trí
hàng đầu để con người thích ứng được với sự phát triển của xã hội).
2.b. Hạn chế
– Đòi hỏi người Gv phải đầu tư nhiều thời gian và công sức, phải có năng lực sư phạm tốt mới suy
nghĩ để tạo ra được nhiều tình huống gợi vấn đề và hướng dẫn HS tìm tòi để PH & GQVĐ.
– Việc tổ chức tiết học hoặc một phần của tiết học theo phương pháp PH & GQVĐ đòi hỏi phải có
nhiều thời gian hơn so với bình thường. Hơn nữa, theo Lecne: “chỉ có một số tri thức và phương
pháp hoạt động nhất định, được lựa chọn khéo léo và có cơ sở mới trở thành đối tượng của dạy học
nêu vấn đề.
2.c. Một số lưu ý
Lecne khẳng định rằng “số tri thức và kỹ năng được học sinh thu lượm trong quá trình dạy học nêu
vần đề sẽ giúp hình thành những cấu trúc đặc biệt của tư duy. Nhờ những tri thức đó, tất cả những trí
thức khác, mà HS đã lĩnh hội không phải trực tiếp bằng những PPDH nêu vấn đề, sẽ được chủ thể
chỉnh đốn lại, cấu trúc lại”. Do đó, không nên yêu cầu học sinh tự khám phá tất cả các tri thức quy
định trong chương trình.
– Cho HS PH & GQVĐ đối với toàn bộ nội dung học tập, có thể có sự giúp đỡ của GV với mức độ
nhiều ít khác nhau. HS được học không chỉ kết quả mà điều quan trọng hơn là cả quá trình PH &
GQVĐ.
– HS chỉnh đốn lại, cấu trúc lại cách nhìn đối với các bộ phận tri thức còn lại mà học sinh đã lĩnh hội
không phải bằng con đường tự PH & GQVĐ, thậm chí có thể cũng không phải nghe GV thuyết trình
PH & GQVĐ. Tỉ trọng các vấn đề người học PH & GQVĐ so với chương trình tùy thuộc vào đặc
điểm của môn học, vào đối tượng học sinh và hoàn cảnh cụ thể. Tuy nhiên, phương hướng chung là:
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
6
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

tỉ trọng phần nội dung được dạy theo cách để PH & GQVĐ không choán hết toàn bộ môn học nhưng
cũng phải đủ để người học biết cách thức, có kĩ năng giải quyết vấn đề và có khả năng cấu trúc lại tri
thức, biết nhìn toàn bộ nội dung còn lại dưới dạng đang trong quá trình hình thành và phát triển theo
cách PH & GQVĐ.
– GV cần hiểu đúng các cách tạo tình huống gợi vấn đề và tận dụng các cơ hội để tạo ra tình huống
đó, đồng thời tạo điều kiện để HS tự lực giải quyết vấn đề . Dạy học PH & GQVĐ có thể áp dụng
trong các giai đoạn của quá trình dạy học: hình thành kiến thức mới, củng cố kiến thức và kỹ năng,
vận dụng kiến thức. Phương pháp này cần hướng tới mọi đối tượng HS chứ không chỉ áp dụng riêng
cho HS khá giỏi.
Ngày 15 tháng 12 năm 2013
Nội dung 4: Tìm hiểu về phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
1. a. Bản chất
là PPDH mà “HS được chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, chịu trách nhiệm về một mục tiêu duy
nhất, được thực hiện thông qua nhiệm vụ riêng biệt của từng người. các hoạt động cá nhân riêng biệt
được tổ chức lại, liên kết hữu cơ với nhau nhằm thực hiện một mục tiêu chung”.
Phương pháp thảo luận nhóm được sử dụng nhằm giúp cho mọi học sinh tham gia một cách chủ động
vào quá trình học tập, tạo cơ hội cho các em có thể chia sẽ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến để giải
quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học; tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học hỏi lẫn
nhau; cùng nhau hợp tác giải quyết những nhiệm vụ chung.
1.b. Quy trình thực hiện
Cấu tạo của hoạt động theo nhóm (trong một phần của tiết học, hoặc một tiết, một buổi) có thể là như
sau:
Bước 1: Làm việc chung cả lớp;
– Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức;
– Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm, quy định thời gian và phân công vị trí làm việc
cho các nhóm;
– Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm (nếu cần).
Bước 2: làm việc theo nhóm
– Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập;
– Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm;

– Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm.
Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp
– Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm;
– Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ý kiến;
– GV tổng kết và nhận xét, đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc vấn đề tiếp theo.
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
7
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
2.a.Ưu điểm
– HS học cách công tác trên nhiều phương diện.
– HS được nêu quan điểm của mình, được nghe quan niệm của bạn khác trong nhóm, trong lớp; được
trao đổi, bàn luận về các ý kiến khác nhau và đưa lời giải tối ưu cho nhiệm vụ được giao cho nhóm.
Qua cách đó, kiến thức của HS sẽ bớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tính khách quan khoa học.
Tư duy phê phán của HS được rèn luyện và phát triển.
– Các thành viên trong nhóm chia sẻ các suy nghĩ, băn khoăn, kinh nghiệm, hiểu biết của bản thân,
cùng nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới và học hỏi lẫn nhau. Kiến thức trở nên sâu sắc bền vững,
dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được giao lưu, học hỏi giữa các thành viên trong nhóm, được tham gia
trao đổi, trình bày vấn đề nêu ra. HS hào hứng khi có sự đóng góp của mình vào thành công chung
của cả lớp.
– Nhờ không khí thảo luận cởi mở nên HS, đặc biệt là những em nhút nhát, trở nên bạo dạn hơn; các
em học được cách trình bày ý kiến của mình, biết lắng nghe và phê phán ý kiến của bạn; từ đó, giúp
trẻ dễ hòa nhập vào cộng đồng nhóm, tạo cho các em sự tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt.
– Vốn hiểu biết và kinh nghiệm xã hội của HS thêm phong phú; kĩ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác
của HS được phát triển.
2.b. Hạn chế
– Một số HS do nhút nhát hoặc một số lí do nào đó không tham gia vào hoạt động chung của cả
nhóm. Nếu không phận công hợp lí, chỉ có một vài HS học khá tham gia, còn đa số HS khác không
hoạt động.
– Ý kiến các nhóm có thể quá phân tán hoặc mâu thuẫn gay gắt với nhau (nhất là đối với các môn
khoa học và xã hội).

– Thời gian có thể kéo dài
– Với những lớp có sĩ số đông hoặc lớp học chật hẹp, bàn ghế khó di chuyển thì có thể khó tổ chức
hoạt động nhóm. Khi tranh luận, dễ dẫn tới lớp ồn ào, ảnh hưởng đến các lớp khác.
2.c. Một số lưu ý
– Có nhiều cách chia nhóm, có thể theo số điểm danh, theo màu sắc, theo biểu tượng, theo giới tính,
theo vị trí ngồi hoặc có cùng lựa chọn,…
– Quy mô nhóm có thể lớn hoặc nhỏ, tùy theo nhiệm vụ. Tuy nhiên nhóm thường từ 3 – 5 HS là phù
hợp.
– Cần quy định rõ thời gian thảo luận nhóm và trình bày kết quả thảo luận của các nhóm.
– Khi làm việc theo nhóm, các nhóm có thể tự bầu ra nhóm trưởng nếu thấy cần. Các thành viên
trong nhóm có thể luân phiên nhau làm nhóm trưởng. Nhóm trưởng phân công cho mỗi nhóm viên
thực hiện một phần công việc.
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
8
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
– Kết quả thảo luận có thể được trình bày dưới nhiều hình thức (bằng lời, bằng tranh vẽ, bằng tiểu
phẩm, bằng văn bản viết trên giấy to,…; có thể do một người thay mặt hoặc nhóm trình bày, hoặc có
thể nhiều người trình bày, mỗi người một đoạn nối tiếp nhau).
– Trong suốt quá trình HS thảo luận, GV cần đến các nhóm, quan sát lắng nghe, gợi ý, giúp đỡ HS
khi cần thiết.
Ngày 18 tháng 12 năm 2013
Nội dung 5: Tìm hiểu về phương pháp dạy học trực quan
1.a. Bản chất
Dạy học trực quan (hay còn gọi là trình bày trực quan) là phương pháp sử dụng những phương tiện
trực quan, phương tiện kỹ thuật dạy học trước, trong và sau khi nắm tài liệu mới, khi ôn tập, củng cố,
hệ thống hóa, và kiểm tra tri thức, kĩ năng, kĩ xảo.
1.b.Quy trình thực hiện
– GV treo những đồ dùng trực quan có tính chất minh họa hoặc giới thiệu về các vật dụng thí nghiệm,
các thiết bị kỹ thuật…Nêu yêu cầu định hướng cho sự quan sát của HS.
– GV trình bày các nội dung trong lược đồ, so đồ, bản đồ…tiến hành làm thí nghiệm, trình chiều các

thiết bị kỹ thuật, phim đèn chiếu, phim điện ảnh….
– Gv yêu cầu một hoặc một số HS trình bày lại, giải thích nội dung sơ đồ, biểu đồ, trình bày những gì
thu nhận được qua thí nghiệm hoặc qua những phương tiện kỹ thuật, phim đèn chiếu, phim điện ảnh.
– Từ những chi tiết, thông tin HS thu được từ phương tiện trực quan, GV nêu câu hỏi yêu cầu HS rút
ra kết luận khái quát về vấn đề mà phương tiện trực quan chuyển tải.
2.a. Ưu điểm
– Đồ dùng trực quan là chỗ dựa để hiểu sâu sắc bản chất kiến thức, là phương tiện có hiệu lực để
hình thành các khái niệm, giúp HS nắm vững các quy luật của sự phát triển xã hội.
– Đồ dùng trực quan có vai trò rất lớn trong việc giúp HS nhớ kĩ, hiểu sâu những hình ảnh, những
kiến thức, đồ dùng trực quan còn phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy và ngôn ngữ
của HS.
2.b. Nhược điểm
– Phương pháp này đòi hỏi nhiều thời gian, GV cần tính toán kĩ để phù hợp với thời lượng đã quy
định.
– Dễ gây phân tán chú ý của HS, HS không lĩnh hội được những nội dung chính của bài học.
2.c. Một số lưu ý
Khi sử dụng đồ dùng trực quan dạy học cần chú ý các nguyên tắc sau:
– Phải căn cứ vào nội dung, yêu cầu giáo dục của bài học để lựa chọn đồ dùng trực quan tương ứng
thích hợp. Vì vậy, cần xây dựng một hệ thống đồ dùng trực quan phong phú, phù hợp với từng loại
bài học
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
9
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
– Có PP thích hợp đối với việc sử dụng mỗi loại đồ dùng trực quan.
– Phải đảm bảo sự quan sát đầy đủ đồ dùng trực quan của HS.
– Phát huy tính tích cực của HS khi sử dụng đồ dùng trực quan
– Đảm bảo kết hợp lời nói việc trình bày các đồ dùng trực quan, đồng thời rèn luyện khả năng thực
hành của HS khi xây dựng và sử dụng đồ dùng trực quan cần chuẩn bị thật kĩ, cần xác định đúng thời
điểm để đưa đồ dùng trực quan.
– Loại đồ dùng trực quan cỡ nhỏ được sử dụng riêng cho từng học sinh trong giờ học, trong việc tự

học ở nhà, GV phải hướng dẫn HS sử dụng tốt loại đồ dùng trực quan này: quan sát kĩ, tìm hiểu sâu
sắc nội dung, hoàn thành các bài tập, tập vẽ bản đồ, chứ không phải “can” theo sách.
===========================================================
Ngày 18 tháng 12 năm 2013
Nội dung 6: Tìm hiểu về phương pháp dạy học luyện tập thực hành
1.a. Bản chất
Luyện tập và thực hành nhằm củng cố, bổ sung, làm vững chắc thêm các kiến thức lí thuyết. Trong
luyện tập, người ta nhấn mạnh tới việc lặp lại với mục đích học thuộc những “đoạn thông tin”: đoạn
văn, thơ, bài hát, kí hiệu, quy tắc, định lí, công thức, … đã học và làm cho việc sử dụng kĩ năng được
thực hiện một cách tự động, thành thục. Trong thực hành, người ta không chỉ nhấn mạnh vào việc
học thuộc mà còn nhằm áp dụng hay sử dụng một cách thông minh các trí thức để thực hiện các
nhiệm vụ khác nhau. Vì thế, trong dạy học, bên cạnh việc cho HS luyện tập một số chi tiết cụ thể,
GV cũng cần lưu ý cho HS thực hành phát triển kĩ năng.
1.b.Quy trình thực hiện
Bước 1: Xác định tài liệu cho luyện tập và thực hành
Bước này bao gồm việc tập trung chú ý của HS về kỹ năng cụ thể hoặc những sự kiện cần luyện tập
hoặc thực hành.
Bước 2: Giới thiệu mô hình luyện tập hoặc thực hành
Khuôn mẫu để HS bắt chước hoặc làm theo được GV giới thiệu, có thể thông qua ví dụ cụ thể.
Bước 3: HS tìm hiểu về tài liệu để luyện tập hoặc thực hành.
HS có thể tự thử kĩ năng của mình và có thể đặt câu hỏi về những kĩ năng đó. Việc nhắc lại sơ bộ có
thể được tiến hành trong hoạt động của cả lớp với sự hướng dẫn của GV. Nếu luyện tập hay thực
hành một kĩ năng tự động thì mỗi bước cần có lời chỉ dẫn cụ thể. Bài tập loại này cần được tiếp tục
cho tới khi nào HS biết chính xác họ phải làm gì và nhận rõ mức độ hoàn thành mà các em cần đạt
được.
Bước 4: Thực hành đa dạng
GV đưa ra các bài tập đòi hỏi HS phải sử dụng nhiều kiến thức, định lí, công thức…các bài tập càng
đa dạng thì HS càng có cơ hội rèn luyện kỹ năng, vận dụng các kiến thức khác nhau để giải quyết
nhiệm vụ đặt ra.
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn

10
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
Bước 5: Bài tập cá nhân
HS có thể luyện tập, thực hành những bài tập có trong SGK hoặc sách bài tập hoặc các bài tập tham
khảo khác nhằm phát triển kĩ năng GQVĐ và rèn luyện tư duy.
2.a.Ưu điểm
– Đây là phương pháp có hiệu quả để mở rộng sự liên tưởng và phát triển các ký năng.
– Luyện tập và thực hành có hiệu quả trong việc củng cố trí nhớ, tinh lọc, và trau chuốt các kỹ năng
đã học, tạo cơ sở cho việc xây dựng kĩ năng nhận thức ở mức độ cao hơn.
– Đây là phương pháp dễ thực hiện và được thực hiện trong hầu hết các giờ học như môn Toán, Thể
dục, Âm nhạc,…
2.b. Hạn chế
– Luyện tập và thực hành có xu hướng làm cho HS nhàm chán nếu GV không nêu mục đích một cách
rõ ràng và có sự khuyến khích cao. Dễ tạo tâm lí phụ thuộc vào mẫu, hạn chế sự sáng tạo.
– Do bản chất của việc nhắc đi nhắc lại nên HS khó có thể đạt được sự lanh lợi vào tập trung dễ tạo
nên sự học vẹt, đặc biệt là khi chưa xây dựng được sự hiểu biết ban đầu đầy đủ.
2.c. Một số lưu ý
– Luyện tập và thực hành cần phải được tiến hành thường xuyên dưới một số áp lực.
– Các bài tập luyện tập được nhắc đi nhắc lại ngày càng khắt khe hơn, nhanh hơn và áp lực lên HS
cũng mạnh hơn, áp dụng trong luyện tập sẽ căng thẳng hơn trong bài tập thực hành.
– Thời gian cho luyện tập, thực hành cũng không nên kéo dài quá, dễ gây nên sự nhạt nhẽo và nhàm
chán.
– Cần thiết kế các bài tập có sự phân hóa để khuyến khích mọi đối tượng HS đều tham gia thực hành
luyện tập phù hợp với năng lực của mình. Cũng có thể tổ chức các hoạt động luyện tập, thực hành
thông qua nhiều hoạt động khác nhau, kể cả việc tổ chức thành các trò chơi học tập nhằm làm cho
học sinh hào hứng hơn, đồng thời quan các hoạt động đó các kỹ năng của HS cũng được rèn luyện.
==============================================================
Ngày 20 tháng 12 năm 2013
Nội dung 7: Tìm hiểu về phương pháp dạy học bằng bản đồ tư duy.
1.a. Bản chất: BĐTD (MINDMAP) hay còn gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy): Là PPDH chú

Xem thêm: Hướng Dẫn Viết Mẫu Đơn Xin Nghỉ Không Lương Đóng Bảo Hiểm Xã Hội Được Không?

trọng đến cơ chế ghi nhớ, dạy cách học, cách tự học nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ
thồng hoá một chủ đề hay một mạch kiến thức, Bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh,
đường nét sắc màu, chữ viết với sự tư duy tích cực. BĐTD kế thừa, mở rộng và ở mức độ cao hơn
của việc lập bảng biểu, sơ đồ. Học sinh tự ghi chép kiến thức trên BĐTD bằng từ khoá và ý chính,
cụm từ viết tắt và các đường liên kết, ghi chú, bằng các màu sắc, hình ảnh và chữ viết. Khi tự ghi
theo cách hiểu của chính mình, học sinh sẽ chủ động hơn, tích cực học tập và ghi nhớ bền vững hơn,
dễ mở rộng, đào sâu ý tưởng. Mỗi người ghi theo một cách khác nhau, không rập khuôn, máy móc,
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
11
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
dễ phát triển ý tưởng bằng cách vẽ thêm nhánh, phát huy được sáng tạo. Người học luôn có được
niềm vui trước "sản phẩm phẩm kiến thức hội hoạ" do tự mình làm ra dưới sự hướng dẫn của giáo
viên và sự hợp tác của tập thể. Dạy học bằng BĐTD xuất phát từ tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và
nghiên cứu thực tiễn giới thiệu để đưa vào áp dụng ở giáo dục Việt Nam sau khi đã triển khai điểm
thành công ở một số địa phương. Phần này sẽ giới thiệu thành một chuyên đề riêng để các địa
phương tham luận, vận dụng và phối hợp linh hoạt với các phương pháp dạy học khác./.
3. Ví dụ:
Trước khi học bài mới “Giản dị” (môn Giáo dục công dân) GV có thể gợi ý cho HS vẽ BĐTD
bằng từ khóa “giản dị” sau đó cho các em thảo luận để vẽ tiếp các nhánh và bổ sung dần các ý nhỏ,
dẫn đến việc các em tự chiếm lĩnh kiến thức mới một cách nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng lại rất hiệu
quả đồng thời kích thích hứng thú học tập của HS.
==============================================================
Ngày 22 tháng 12 năm 2013
Nội dung 8: Tìm hiểu về phương pháp dạy học trò chơi
1.a. Bản chất
Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho HS tìm hiểu một vấn đề, thực hiện một nhiệm vụ
học tập hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm thông qua một trò chơi học
tập nào đó. Trò chơi học tập là hoạt động được diễn ra theo trình tự hoạt động của một trò chơi học
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
12

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
tập nào đó. Trò chơi học tập là hoạt động được diễn ra theo trình tự hoạt động của một trò chơi. Trò
chơi học tập có những đặc điểm sau:
+ Nội dung trò chơi gắn với kiến thức, kĩ năng, thái độ của một môn học hoặc một bài học cụ thể.
+ Thường được diễn ra trong thời gian, không gian nhất định của một giờ học.
+ Mọi HS đều thu nhận được những nội dung học tập chứa đựng trong trò chơi phù hợp với trình độ
và lứa tuổi.
1.b. Quy trình thực hiện
– GV (hoặc GV cùng HS) lựa chọn trò chơi.
– Chuẩn bị các phương tiện, điều kiện cần thiết cho trò chơi
– Phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho HS
– Chơi thử (nếu cần thiết)
– HS tiến hành chơi
– Đánh giá sau trò chơi
– Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi.
2.a. Ưu điểm
– Tạo nhiều cơ hội để HS tham gia vào quá trình dạy học, trò chơi học tập giải quyết tốt vấn đề này
bởi lẽ:
+ Là phương pháp giáo dục phù hợp vởi trẻ em;
+ Tạo được sự thích thú, hấp dẫn, không khí vui vẻ;
+ Khi chơi HS sẽ bộc lộ, thể hiện mình một cách tự nhiên;
+ Giúp thay đổi hình thức hoạt động và trạng thái tình cảm với việc học;
+ HS tiếp thu bài học một cách tích cực và tự giác;
+ Tạo cơ hội giúp HS rèn luyện kỹ năng và củng cố kiến thức;
+ Giúp HS phát triển tâm lí, thái độ đạo đức: có trách nhiệm cao với đồng đội tôn trọng kỷ luật
của nhóm, đội và luật chơi, giúp đỡ đồng đội…
– Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh động; Không khô khan nhàm
chán. HS được lôi cuốn vào quá trình luyện tập một cách tự nhiêm, hứng thú và có tinh thần trách
nhiệm, đồng thời giải tỏa được những mệt mỏi, căng thẳng trong học tập.
– Qua trò chơi, HS có cơ hội để thệ nghiệm những thái độ, hành vi . Chính nhờ sự thể nghiệm này sẽ

hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ, hành vi tích cực tạo ra động cơ bên trong cho
những hành vi ứng xử trong cuộc sống.
– Qua trò chơi, HS sẽ được rèn luyện khả năng quyết định lựa chọn cho mình cách ứng xử đúng đắn,
phù hợp trong tình huống.
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn
13
Tự học Bồi dưỡng thường xuyên Modul 18 – TÌM HIỂU PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
– Qua trò chơi, HS được hình thành năng lực quan sát, được rèn luyện kỹ năng nhận xét, đánh giá
hành vi
– Trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa HS với HS, Giữa GV với HS.
2.b.Hạn chế
– Trong quá trình chơi HS có thể ồn ào, làm ảnh hưởng đến các lớp khác.
– HS có thể ham vui sẽ kéo dài thời gian chơi, làm ảnh hưởng đền các hoạt động khác của tiết học.
– Ý nghĩa giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơi không phù hợp hoặc tổ chức
trò chơi không tốt.
2.c. Một số lưu ý
– Trò chơi học tập phải có mục đích rõ ràng. Nội dung trò chơi phải gắn với kiến thức môn học, bài
học, lớp học, đối tượng học sinh, phong tục tập quán tốt của địa phương. Trò chơi phải dễ tổ chức và
thực hiện, phải phù hợp với chủ đề bài học, với đặc điểm và trình độ HS, với quỹ thời gian, với hoàn
cảnh, điều kiện thực tế của lớp học, đồng thời phải không gây nguy hiểm cho HS.
– Cần có sự chuẩn bị tốt, mọi HS đều hiểu trò chơi và tham gia dễ dàng. HS phải nằm được quy tắc
chơi và phải tôn trọng luật chơi.
– Phải quy định rõ thời gian, địa điểm chơi. Không lạm dụng quá nhiều kiến thức và thời lượng bài
học.
– Phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho HS tham gia tổ chức, điều
khiển tất cả các khâu: từ chuẩn bị, tiến hành trò chơi và đánh giá sau khi chơi.
– Trò chơi phải được luân phiên thay đổi một cách hợp lí để không gây nhàm chán cho học sinh.
– Sau khi chơi, GV cần cho HS thảo luận để nhận ra ý nghĩa giáo dục của trò chơi.
– hết modul 18-
Giáo viên: Cao Minh Anh Trường THCS Hạ Sơn

14

Tài liệu liên quan

*

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên THCS module 17 41 13 6

*

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên THCS module 18 14 13 13

*

Tự học Bồi dưỡng thường xuyên THCS module 24 14 19 26

*

TỰ HỌC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN THCS MODULE 19,20 18 30 41

*

Tự học bồi dưỡng thường xuyên THCS Module 25 14 3 0

*

Tự học bồi dưỡng thường xuyên Module 32 31 3 5

*

TỰ học bồi DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN MODULE 14 14 7 6

*

TỰ học bồi DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN module 1 THCS 18 5 5

*

TỰ HỌC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN THCS MODULE 37 19 5 10

Xem thêm: Tải Sách Giáo Khoa Hóa Học 12 Pdf Content, Tải Sách Giáo Khoa Hóa Học 12 Cơ Bản Ebook Pdf

*

BÀI THU HOẠCH TỰ HỌC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN 12 1 4

Viết một bình luận