Download Tài Liệu Giáo Trình Quản Trị Học, Tài Liệu Giáo Trình Quản Trị Học Chọn Lọc

MỤC LỤC MỤC LỤC HƯỚNG DẪN BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC .1 1.1 KHÁI NIỆM QUẢN TRỊ 1.2 TÍNH KHOA HỌC VÀ TÍNH NGHỆ THUẬT CỦA QUẢN TRỊ 1.3 CẤP BẬC, KỸ NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ 1.4 CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ 12 TÓM TẮT 14 CÂU HỎI ÔN TẬP 15 BÀI 2: MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC 16 2.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI MÔI TRƯỜNG 17 2.2 QUẢN TRỊ SỰ BẤT TRẮC CỦA MÔI TRƯỜNG 39 TÓM TẮT 40 CÂU HỎI ÔN TẬP 41 BÀI 3: CHỨC NĂNG HOẠCH ĐỊNH .43 3.1 KHÁI NIỆM VÀ TÁC DỤNG CỦA HOẠCH ĐỊNH 43 3.2 CÁC THÀNH PHẦN CỦA HOẠCH ĐỊNH 45 3.3 CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO TRONG HOẠCH ĐỊNH .50 3.4 HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC 51 3.5 HOẠCH ĐỊNH TÁC NGHIỆP 56 TÓM TẮT 57 CÂU HỎI ÔN TẬP 57 BÀI 4: CHỨC NĂNG TỔ CHỨC 59 4.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÒ, NGUYÊN TẮC CỦA CHỨC NĂNG TỔ CHỨC 59 4.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ KHOA HỌC TRONG CÔNG TÁC TỔ CHỨC 60 4.3 XÂY DỰNG CƠ CẤU TỔ CHỨC 66 4.4 CÁC MÔ HÌNH CƠ CẤU TỔ CHỨC THÔNG DỤNG 68 TÓM TẮT 75 CÂU HỎI ÔN TẬP 75 BÀI 5: CHỨC NĂNG ĐIỀU KHIỂN 77 5.1 KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG CỦA CHỨC NĂNG ĐIỀU KHIỂN 77 5.2 LÃNH ĐẠO VÀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 84 5.3 QUẢN TRỊ XUNG ĐỘT 89 TÓM TẮT 91 CÂU HỎI ÔN TẬP 91 BÀI 6: CHỨC NĂNG KIỂM SOÁT 92 6.1 KHÁI NIỆM VÀ MỤC ĐÍCH CÔNG TÁC KIỂM SOÁT 92 6.2 CÁC NGUYÊN TẮC KIỂM SOÁT 93 6.3 QUY TRÌNH KIỂM SOÁT 94 6.4 CÁC LOẠI KIỂM SOÁT 96 TÓM TẮT 98 CÂU HỎI ÔN TẬP 99 BÀI 7: THÔNG TIN VÀ QUYẾT ĐỊNH QUẢN TRỊ .100 7.1 QUYẾT ĐỊNH QUẢN TRỊ 100 TÓM TẮT 108 CÂU HỎI ÔN TẬP 108 BÀI 8: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ 110 8.1 BỐI CẢNH RA ĐỜI 110 8.2 HỌC THUYẾT QUẢN TRỊ CỔ ĐIỂN 111 8.3 HỌC THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI 116 8.4 HỌC THUYẾT QUẢN TRỊ ĐỊNH LƯỢNG 118 8.5 HỌC THUYẾT QUẢN TRỊ THEO HƯỚNG HỘI NHẬP 118 8.6 CÁC KHẢO HƯỚNG QUẢN TRỊ HIỆN ĐẠI 120 TÓM TẮT 123 CÂU HỎI ÔN TẬP 123 BÀI 9: MỘT SỐ TÌNH HUỐNG TRONG QUẢN TRỊ .125 TÀI LIỆU THAM KHẢO 122 HƯỚNG DẪN MÔ TẢ MÔN HỌC Quản trị học môn học tiên nhằm cung cấp kiến thức quản trị tổ chức Do tầm quan trọng quản trị nên kiến thức quản trị ngày trọng đào tạo trường đại học, không cho khối ngành kinh tế cho sinh viên chuyên ngành khác Tuy nhiên, vai trò quan trọng quản trị nên thời gian gần giới xuất nhiều công trình nghiên cứu với nhiều cách tiếp cận khác để giải thích vấn đề quản trị Điều làm cho khoa học quản trị trở nên phức tạp Với mục tiêu cung cấp cho sinh viên hệ đại học cao đẳng kiến thức quản trị tổ chức, biên soạn giáo trình nhằm hệ thống kiến thức quản trị học dạng đơn giản dễ hiểu để giúp sinh viên nắm dễ dàng nội dung chủ yếu quản trị học Sau này, suốt trình làm việc mình, sinh viên có nhiều hội để tìm hiểu thêm vấn đề phức tạp quản trị học ứng dụng chúng tình quản trị cho có hiệu NỘI DUNG MÔN HỌC − Bài Đại cương Quản trị học: Bài cung cấp cho học viên khái niệm quản trị, nhà quản trị, người thừa hành tổ chức Ngoài đề cập đến vấn đề công việc nhà quản trị, hoạt động, mục tiêu tổ chức, tính khoa học nghệ thuật hoạt động quản trị − Bài 2: Môi trường hoạt động tổ chức: Bài cung cấp khái niệm, chất môi trường hoạt động tổ chức; yếu tố môi trường tác động đến tổ chức; cách phân tích hội, nguy cơ, điểm mạnh điểm yếu tác động đến kết kinh doanh tổ chức; biện pháp thông dụng để kiểm soát tác động yếu tố môi trường − Bài 3: Chức hoạch định: Bài nêu vai trò, ý nghĩa công tác hoạch định quản trị; cách xác định mục tiêu kỹ xây dựng mục tiêu; loại hoạch định có tổ chức; kỹ thuật công cụ thường dùng hoạch định − Bài 4: Chức tổ chức: Trong đề cập đến vai trò, vị trí chức tổ chức quản trị; nguyên tắc tổ chức; mô hình cấu tổ chức; vấn đề phân chia quyền lực ủy quyền hoạt động quản trị Bài 5: Chức điều khiển: Bài giúp học viên xác định vai trò điều khiển quản trị; lý thuyết động viên tinh thần làm việc; lý thuyết lãnh đạo; truyền thông giải xung đột − Bài 6: Chức kiểm soát: Bài định nghĩa xác định kiểm soát gì; nguyên tắc xây dựng chế kiểm soát; tiến trình kiểm soát; loại hình kiểm soát; kỹ thuật kiểm soát − Bài 7: Thông tin định quản trị: Bài đưa khái niệm định, phân loại định, quy trình định phương pháp để định hiệu quả; có khả định cho tình quản trị – Bài 8: Sự phát triển lý thuyết quản trị: Bài xác định bối cảnh đời học thuyết quản trị, học thuyết quản trị qua giai đoạn; học từ học thuyết quản trị trình phát triển hoạt động quản trị − Bài 9: Một số tình quản trị: Bài tổng hợp tình (từ đến 9) KIẾN THỨC TIỀN ĐỀ Môn học Quản trị học đòi hỏi sinh viên có tảng Kinh tế vi mô vĩ mô YÊU CẦU MÔN HỌC Người học phải dự học đầy đủ buổi lên lớp chủ động tìm thêm thông tin CÁCH TIẾP NHẬN NỘI DUNG MÔN HỌC Để học tốt môn này, người học cần đọc trước mới, tìm thêm thông tin thử giải độc lập tình đưa có liên quan đến học Đối với học, người học đọc trước mục tiêu tóm tắt học, sau đọc nội dung học Kết thúc bài, người đọc cần giải tình theo nhóm, thảo luận trả lời câu hỏi sau nội dung lý thuyết PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC Môn học đánh giá gồm: − Điểm trình: 30% Hình thức nội dung GV định, phù hợp với quy chế đào tạo tình hình thực tế nơi tổ chức học tập − Điểm thi: 70% Hình thức thi trắc nghiệm 60 phút Nội dung gồm chương từ đến BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC Sau nghiên cứu này, bạn hiểu: – Các định nghĩa quản trị; – Nhà quản trị ai, công việc nhà quản trị gì, vai trò nhà quản trị tất hoạt động mục tiêu tổ chức; – Tại quản trị vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ thuật Từ xưa đến nay, tất tổ chức nói chung, dù hoạt động lĩnh vực nào: kinh tế, trị, xã hội, văn hóa … tồn hoạt động quản trị Chẳng hạn, tổ chức phải xác định xem muốn đạt điều trước mắt tương lai, để đạt kết mong muốn cần phải có kế hoạch lập kế hoạch sao, để thực kế hoạch cần phải có máy, người xác định trách nhiệm, quyền hạn người đó… Những hoạt động ta gọi hoạt động quản trị 1.1 KHÁI NIỆM QUẢN TRỊ Thuật ngữ quản trị dùng có nghĩa phương thức hoạt động hướng đến mục tiêu hoàn thành với hiệu cao, thông qua người khác Hoạt động quản trị hoạt động tất yếu phát sinh người kết hợp với để hoàn thành mục tiêu Trong tư bản, Mác có đưa hình ảnh hoạt động quản trị, hoạt động người huy dàn nhạc, người không chơi thứ nhạc cụ mà đứng huy nhạc công tạo nên giao hưởng Ngày nay, nội dung, thuật ngữ quản trị có nhiều cách hiểu khác nhau, sau BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC vài cách hiểu: – Quản trị trình hay nhiều người thực nhằm phối hợp hoạt động người khác để đạt kết mà người hoạt động riêng rẽ đạt Với cách hiểu này, hoạt động quản trị phát sinh người kết hợp với thành tổ chức – Quản trị tác động chủ thể quản trị đến đối tượng quản trị nhằm thực mục tiêu vạch cách tối ưu điều kiện biến động môi trường Với cách hiểu này, quản trị trình, chủ thể quản trị tác nhân tạo tác động quản trị; đối tượng quản trị tiếp nhận tác động chủ thể quản trị tạo ra; mục tiêu quản trị phải đặt cho chủ thể quản trị đối tượng quản trị, xác định trước thực tác động quản trị – Quản trị trình hoạch định, tổ chức, điều khiển kiểm soát công việc nổ lực người, đồng thời vận dụng cách có hiệu tài nguyên, để hoàn thành mục tiêu định Từ khái niệm trên, đưa số nhận xét: – Phương thức quản trị: hoạt động chức quản trị mà nhà quản trị sử dụng để tác động vào lĩnh vực quản trị nhằm đạt mục tiêu tổ chức, bao gồm chức hoạch định, tổ chức, điều khiển kiểm soát – Con người: cá nhân tự hoạt động hoạt động quản trị, lúc hoạt động họ hoàn toàn mang tính cá nhân, phục vụ cho lợi ích cá nhân không cho tổ chức quản trị Vậy, hoạt động quản trị xảy khi: + Có số người kết hợp với thành tổ chức (điều kiện cần) + Do tính cần thiết hoạt động quản trị (điều kiện đủ) Vì điều kiện này, người tổ chức làm gì, làm làm nào…, từ tạo tình trạng lộn xộn, giống hai người chèo thuyền, thay phải chèo hướng hai người lại chèo hai hướng khác Những hoạt động khiến hai người chèo thuyền hướng hoạt động quản trị BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC – Tổ chức: thực thể có mục đích riêng, có thành viên có cấu có tính hệ thống (ví dụ như: doanh nghiệp, trường học, bệnh viện…) Tất tổ chức có ba đặc tính chung: + Tổ chức phải có mục đích: mục tiêu hay hệ thống mục tiêu Mục tiêu kết mong đợi đạt sau thời gian định + Tổ chức phải gồm nhiều thành viên, nhiều phận cấu thành, tổ chức người, cá nhân + Tổ chức phải có cấu mang tính hệ thống: Có nghĩa tổ chức phải có xếp, phân công lao động, quy định quyền hạn trách nhiệm cá nhân, phận nhằm thực mục tiêu chung cho tổ chức – Hiệu quản trị: nói, quan tâm đến hiệu người quan tâm đến hoạt động quản trị Nói cách khác, lý tồn hoạt động quản trị muốn có hiệu Có nhiều cách hiểu hiệu Theo cách hiểu thông thường nhất, hiệu tỷ lệ so sánh kết đạt với mục tiêu đặt Hiệu cao có nghĩa đạt mục tiêu với chi phí thấp Nếu người chấp nhận đạt mục tiêu giá có lẽ không cần đến quản trị Quản trị phải nhằm đến việc thực mục tiêu với hiệu cao Hoạt động quản trị đơn vị kinh doanh đơn vị hành có khác biệt định mục tiêu Đối với đơn vị kinh doanh, thường lợi nhuận dùng để đo lường thành Còn đơn vị hành chính, tổ chức phi lợi nhuận thành hoạt động thường xem xét tùy theo sứ mệnh đơn vị 1.2 TÍNH KHOA HỌC VÀ TÍNH NGHỆ THUẬT CỦA QUẢN TRỊ 1.2.1 Tính khoa học quản trị Quản trị hoạt động mang tính khoa học Khoa học quản trị phận tri thức tích luỹ qua nhiều năm, thừa hưởng kết từ nhiều ngành khoa học khác như: kinh tế học, xã hội học, tâm lý học, toán học… Khoa học quản trị cung cấp cho BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC nhà quản trị tư hệ thống trước vấn đề phát sinh, phương pháp khoa học để giải vấn đề… Tính khoa học quản trị thể yêu cầu sau đây: – Quản trị phải đảm bảo phù hợp với vận động quy luật khách quan Điều đó, đòi hỏi việc quản trị phải dựa hiểu biết sâu sắc quy luật chung riêng tự nhiên xã hội Trên sở am hiểu quy luật khách quan mà vận dụng tốt thành tựu khoa học Trước hết triết học, kinh tế học, tâm lý học, xã hội học, toán học, tin học, điều khiển học, công nghệ học … với kinh nghiệm thực tế vào thực hành quản trị – Quản trị cần sử dụng phương pháp, kỹ thuật quản trị Đó cách thức phương pháp thực công việc như: kỹ thuật thiết lập chiến lược, kỹ thuật thiết kế cấu tổ chức, kỹ thuật kiểm tra… – Quản trị phải đảm bảo phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh tổ chức giai đoạn cụ thể Điều đó, đòi hỏi nhà quản trị vừa kiên trì nguyên tắc vừa phải vận dụng cách linh hoạt phương pháp, hình thức kỹ quản trị phù hợp cho điều kiện hoàn cảnh định Như vậy, khoa học quản trị cho ta hiểu biết nguyên tắc, quy luật, phương pháp, kỹ thuật quản trị để sở biết cách giải vấn đề quản trị Tuy nhiên, việc vận dụng khoa học quản trị vào thực tiễn đòi hỏi phải tính đến số yếu tố khác hoàn cảnh cụ thể, hay quản trị đòi hỏi tính nghệ thuật 1.2.2 Tính nghệ thuật quản trị Nghệ thuật quản trị kỹ năng, kỹ xảo, bí quyết, “mưu mẹo” “biết làm nào” để đạt mục tiêu mong muốn với hiệu cao Nếu khoa học hiểu biết kiến thức có hệ thống, nghệ thuật tinh lọc kiến thức để vận dụng cho phù hợp lĩnh vực, tình Vì nghệ thuật quản trị gắn với tình huống, trường hợp cụ thể Nghệ thuật quản trị thường biểu số lĩnh vực như: – Nghệ thuật sử dụng người: Nói thuật dùng người, Khổng Tử có dạy: “Dụng nhân dụng mộc” Mỗi người có ưu, nhược điểm khác nhau, biết sử dụng người có ích, họ cống hiến nhiều cho xã hội, 126 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC cạnh tranh trực tiếp Tìm hiểu, Harnis biết Krano hoạt động chủ yếu tiền vay, chi phí sản xuất Krano cao nên chọn cách chiến tranh giá Cuối Krano chịu thua xin phá sản song Harnis bị giảm mạnh lợi nhuận Tuy nhiên Krano không chết hẳn mà sống lại công ty Kone, công ty chế tạo khí hàng đầu Phần Lan mua lại Giờ Harnis phải đối mặt với đối thủ sừng sỏ Krano trước đây, cạnh tranh trực tiếp thắng Công ty Harnis nên định nào? Nhận xét tính khoa học quản trị qua tình BẰNG CHỨNG KHÁCH QUAN Phòng Y sở Z phòng thường xuyên phải giải thủ tục hành cho công chúng Lâu sở có dư luận xì xào thái độ “chưa thực phục vụ” dân hầu hết công chức phòng Trong họp sở, có ý kiến vấn đề này, trưởng phòng lý luận việc phải thường xuyên tiếp xúc với dân, mà dân có đủ loại người nên việc có than phiền việc khó tránh khỏi Do trưởng phòng Y người có “thế lực”, chứng không rõ ràng nên việc bỏ qua Đầu năm trưởng phòng Y nghỉ hưu Ban giám đốc sở chấn chỉnh củng cố lại phòng cách đề bạt phó phòng khác có lực sang đảm nhiệm chức trưởng phòng Vị trưởng phòng sau thời gian tìm hiểu nhận thấy có nhân viên bị than phiền nhiều hai người lớn tuổi, thuộc dạng “công thần” phòng Vị trưởng phòng nghĩ cần phải chấn chỉnh hành vi, thái độ hai nhân viên trước hành vi, thái độ hai người thay đổi gương cho người khác thay đổi theo Định hướng vậy, vấn đề nên làm Sau suy nghĩ, cân nhắc, trưởng phòng nhận thấy có cách áp dụng Cách thứ phải tìm chứng đủ mức kỷ luật cho việc Cách thứ hai góp ý riêng, giúp họ tự nhận khuyết điểm để sửa chữa Vị trưởng phòng vốn người tốt bụng, lại thấm nhuần quan điểm quản trị nguồn nhân lực phải phát huy mặt tốt đẹp bên nhân viên nên thấy cách thứ không ổn Vì thế, trưởng phòng chọn BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 127 cách thứ để thực Buổi sáng đầu tuần, trưởng phòng mời người thứ xuống căng tin uống café để trao đổi Sau mở đầu câu chuyện việc hỏi thăm sức khoẻ, hoàn cảnh gia đình, … trưởng phòng góp ý cho nhân viên dư luận quan, ý kiến số người dân phàn nàn hành vi, thái độ chưa thật mực yêu cầu nhân viên phải thay đổi Ông nói rõ muốn góp ý riêng không muốn đưa họp phòng cân nhắc công lao mà nhân viên đóng góp cho quan suốt năm qua Người nhân viên sau nghe xong im lặng môt lúc phát biểu, cám ơn lời góp ý chân tình trưởng phòng, xin rút kinh nghiệm để chuyện tốt Tiếp trưởng phòng gặp riêng nhân viên thứ hai Cũng với nội dung trao đổi với người thứ Sau nghe ý kiến góp ý, nhân viên mặt đỏ lên, sau lại tái đi, nói ông làm việc cho quan 26 năm có năm đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua, lại lao động tiên tiến, công lao ông nhiều phòng, lâu chẳng có ý kiến Trưởng phòng vừa về, chưa tìm hiểu kỹ có ý kiến với ông Ông cho rằng, quan có người ghen ăn tức nên bịa đặt ông, ý kiến vu cáo, muốn làm uy tín ông Ông yêu cầu trưởng phòng cho ông đối chất với người có ý kiến đòi họ đưa chứng chứng minh, không ông kiện Trưởng phòng thấy căng nên nói góp ý cá nhân mong người nhân viên suy nghĩ, điều chỉnh, chưa Việc đối chất lớn chuyện, làm ảnh hưởng đến bầu không khí làm việc phòng quan Sau buổi nói chuyện, trưởng phòng cảm thấy buồn không đạt kết mong muốn Một tháng sau, vị trưởng phòng bất ngờ có người phản ánh, người nhân viên thứ nhận xét bị trưởng phòng trù dập mà lý sao, nhân viên có lời lẽ không hay trưởng phòng Bình luận cách giải vấn đề vị trưởng phòng Tính nghệ thuật quản trị tình gì? 128 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC ĐỊNH GIÁ MẬP MỜ 4.1 Hệ thống giải trí Nintendo ban đầu có giá 100USD Mức giá nhìn qua thấy rẻ song thực chất máy khởi đầu, sau băng trò chơi thực tốn Trung bình gia đình mua từ đến băng trò chơi với giá từ 50 đến 60 USD/băng Nhưng chi phí cho máy vào khoảng 550 USD Nếu biết số tiền từ đầu, phụ huynh có lẽ tìm cách ngăn cản đòi mua máy Nintendo 4.2 Microsoft Window 95 lúc đầu bán với giá 85 USD người thấy rẻ Tuy nhiên, chẳng chốc người nhận có chi phí ngầm kèm theo Để chạy Window 95, họ phải mua thêm nhớ (360USD), ổ đĩa cứng lớn (200USD) vi xử lý mạnh (300USD) Ngoài có chi phí mua phần mềm hỗ trợ khác Tổng cộng 90% chi phí giấu 4.3 Chúng ta phải trả tiền cho phút điện thoại đường dài? Hầu hết người nhớ tất mức giá khác mà họ bị tính phí Vào năm 1980, American Airline có đến nửa triệu mức giá vé máy bay, có máy tính điện tử theo dõi Đó mập mờ lớn Các cách định giá phức phạp làm cho người mua khó khăn việc tham khảo giá đồng thời ngăn chặn đối thủ gia nhập thị trường Nếu người mua phân biệt giá gộp vào họ có sở để đổi sang mua người khác Tuy nhiên cách định giá phức tạp làm làm cho người mua bực phức tạp nghi ngờ gian lận Bình luận việc định giá câu chuyện Tính nghệ thuật quản trị câu chuyện gì? BỔ NHIỆM TRƯỞNG KHOA Khoa Z trường đại học X có nhiệm vụ giảng dạy môn chung cho trường Cách 10 năm, khoa có thư ký, Lan – vốn sinh viên trường Kết tốt nghiệp Lan đạt trung bình khá, không đủ chuẩn để giữ lại trường làm giảng viên song đủ chuẩn để làm thư ký khoa Do công việc không nhiều, lại công tác trường đại học nên hội học tập nâng cao trình độ cô thuận lợi Sau năm cô xin học cao học khoa trường khuyến khích Sau tốt BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 129 nghiệp cao học, cô tiếp tục học nghiên cứu sinh Năm ngoái cô nhận học vị tiến sĩ Trong thời gian qua, khoa phải đảm nhiệm nhiều lớp nên giảng viên khoa, kể ban chủ nhiệm khoa phải giảng dạy nhiều Mặt khác, giảng dạy hình thức tăng thu nhập cho giảng viên tiền lương thấp nên giảng viên tích cực dạy Thêm vào đó, việc học tập nâng cao trình độ quy định rõ ràng, chủ yếu phụ thuộc vào tự giác người, trường động viên mà không bắt buộc Vì thế, thành viên ban chủ nhiệm khoa số giảng viên có uy tín đến có học vị thạc sĩ Năm nay, vị trưởng khoa hết nhiệm kỳ nên theo quy định, khoa cần bầu trưởng khoa Thạc sĩ Thành giữ chức phó khoa nhiệm kỳ, người có uy tín, nên thành viên khoa thừa nhận Thạc sĩ Thành xứng đáng đảm nhiệm vị trí trưởng khoa Tuy nhiên, theo văn Bộ trưởng khoa phải có học vị Tiến sĩ Vì vậy, vào tiêu chuẩn có Lan đủ tiêu chuẩn, song cô trẻ, lại chưa có đủ uy tín Hơn nữa, nhiều giảng viên khoa vốn Thầy cô Nếu bầu Thạc sĩ Thành lại vi phạm quy định Bộ Nếu Hiệu trưởng, anh (chị) giải vấn đề nào? Bài học quản trị rút sau tình này? LỰA CHỌN GIÁM ĐỐC Công ty X công ty trực thuộc Tổng công ty Y Cho đến nay, Ông An giám đốc công ty X 15 năm Trong thời gian ông quy hoạch người kế cận ông anh Quang – trưởng phòng kinh doanh Anh Quang trai ông Bình, nguyên thủ trưởng ông An thời chiến Ông Bình cứu ông An mà bị cánh tay mù mắt Vì vậy, ông An coi Quang ruột Khi Quang tốt nghiệp đại học ông đưa Quang công ty làm việc Hơn 10 năm làm việc công ty, Quang làm việc xuất sắc, mang nhiều lợi ích cho công ty Quang người yêu mến Tất điều làm ông An tự hào Cách vài ngày ông An nhận tin vui Ban lãnh đạo Tổng công ty Y họp dự kiến đề bạt ông lên vị trí phó tổng giám đốc Tổng công ty Ông An 130 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC nắm thông tin người đề xuất ông Tổng giám đốc Sau nghe tin, ông gặp anh Quang bàn việc dự kiến anh Quang thay ông làm giám đốc công ty X Tuy nhiên, vui chưa sáng ông An rơi vào tình khó xử Chuyện Tổng giám đốc mời ông lên trao đổi công tác nhân Tổng giám đốc gợi ý với ông đề nghị Minh – tổng giám đốc – trưởng phòng marketing Tổng công ty thay ông An làm giám đốc công ty X Anh Minh người đào tạo có lực, diện quy hoạch Tổng công ty Nếu ông An, anh (chị) xử lý vấn đề nào? Bài học quản trị rút từ tình gì? PHÂN QUYỀN Công ty tin học Quyết Thắng đà phát triển Trụ sở công ty đặt TP.HCM công ty có chi nhánh Hà Nội Đà Nẵng Cách năm, sau tốt nghiệp khoa công nghệ thông tin trường đại học có uy tín, Sơn nhận vào làm việc phòng kinh doanh công ty Trong thời gian làm việc Sơn chứng minh lực mình, đồng thời có quan hệ tốt với đồng nghiệp đặc biệt có trách nhiệm công việc Vì vậy, cho dù so với đồng nghiệp phòng, Sơn trẻ ban giám đốc công ty thống đề bạt Sơn làm trưởng phòng kinh doanh thay cho ông trưởng phòng điều động làm trưởng chi nhánh công ty Đà Nẵng Tuy vậy, e ngại Sơn chưa có kinh nghiệm lãnh đạo, lại trẻ nên giám đốc yêu cầu phó giám đốc phụ trách kinh doanh giúp đỡ, kèm cặp thêm cho Sơn Ông Phó giám đốc kèm cặp Sơn nhiệt tình công tác điều hành, từ việc phân công công việc chi tiết đến việc định thời gian hoàn thành ông tham gia Việc diễn lâu thành viên phòng nghe lệnh phó giám đốc mà không nghe theo điều hành Sơn Mỗi Sơn định giao việc cho thành viên phòng họ đề nghị Sơn hỏi ý kiến phó giám đốc cho Dần dần, thành viên phòng có ý coi thường Sơn Sơn bị rơi vào trạng thái bị động, người chịu trách nhiệm công việc phòng BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 131 Nếu Sơn, anh (chị) giải nào? Bài học quản trị rút từ tình này? PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO Tổng Công ty Z thành lập Công ty B – chuyên sản xuất hàng tiêu dùng Ông An Tổng Công ty Z định làm Giám đốc công ty Ông Bình định làm Phó Giám đốc sản xuất Trong thời gian thành lập, hoạt động nhà máy diễn theo kế hoạch đề Nhưng sau, số khó khăn chủ quan khách quan dẫn đến hoạt động nhà máy hiệu Từ xảy mâu thuẫn thành viên lãnh đạo, bật mâu thuẫn Ông Bình Ông An Vì vậy, ông Bình thường hay báo cáo trực tiếp Tổng Công ty đề xuất mang tính chiến lược phê phán TGĐ An không tôn trọng ý kiến ông ta Trong họp Ban Giám đốc thường kỳ, Ông An trích Ông Bình báo cáo đề xuất vượt cấp, không thông qua ông trước trình lên Tổng Công ty Và sau ông định điều chuyển Ông Bình xuống làm Quản đốc phân xưởng Do bất mãn với cách hành xử Ông An, ông Bình làm đơn xin từ chức Hãy nhận xét phong cách lãnh đạo TGĐ An Bài học quản trị rút từ tình này? QUYỀN HẠN VÀ TRÁCH NHIỆM Kế toán trưởng doanh nghiệp nhà nước X người có nghiệp vụ chuyên môn, sợ trách nhiệm nên làm việc phải theo nguyên tắc làm Gần đây, cạnh tranh ngày khốc liệt, doanh nghiệp bắt đầu gặp phải khó khăn không thuận lợi trước Để giải công việc có hiệu quả, số trường hợp doanh nghiệp cần số khoản chi không thật nguyên tắc Vì giám đốc trao đổi với kế toán trưởng vấn đề Tuy nhiên kế toán trưởng không đồng ý, nói làm sai công ty có lợi có chuyện xảy có giám đốc kế toán trưởng chịu trách nhiệm Hơn sai phạm tài thường liên quan đến pháp luật nên ông không muốn làm sai chưa đầy mười năm nghỉ hưu Ông mong giám đốc thông cảm cho ông 132 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC Giám đốc phải làm trường hợp này? Bài học quản trị rút từ tình này? 10 TẬP TRUNG QUYỀN LỰC Công ty X công ty nhỏ chuyên sản xuất bánh kẹo Ông Phương thợ làm bánh giỏi, có kinh nghiệm, gắn bó với Công ty từ ngày đầu thành lập Đặc biệt, ông người nắm bí làm bánh bí ông tạo dựng nên thương hiệu cho Công ty Công ty nhiều lần tìm kiếm người thay ông Phương tìm Do đó, Công ty ông Phương người gần thay ông không chịu truyền lại bí cho Do biết khả việc bất khả thay nên ông Phương lộng quyền Ông tự cho quyền đuổi công nhân người không làm theo ý ông Vị giám đốc Công ty biết điều đành làm ngơ đuổi việc ông Phương Công ty tìm để thay công việc kinh doanh Công ty bị đình trệ Thương hiệu mà Công ty công tạo dựng suốt thời gian qua bị sụp đổ Chính Công ty đành chấp nhận “chung sống” với lộng quyền ông Phương Vị giám đốc cũ đến tuổi nghỉ hưu Bà Hương cấp điều Công ty thay cho Vị Giám đốc Ngay Công ty bà Hương nhận lộng quyền ông Phương tâm phải làm điều để bớt lộng quyền này, đồng thời tạo không khí làm việc thoải mái cho anh em công nhân Tuy nhiên, tìm người thay ông Phương điều làm Bà Hương phải làm tình Bài học quản trị rút từ tình này? BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 133 11 LỰA CHỌN PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO PHÙ HỢP Công ty X đơn vị trực thuộc Tổng công ty Y Giám đốc công ty đến tuổi nghỉ hưu số lý do, phó giám đốc đề bạt nên lãnh đạo Tổng công ty phải tìm nhân từ bên công ty Trong thời gian tìm kiếm nhân sự, lãnh đạo Tổng công ty tạm giao quyền quản lý công ty cho phó giám đốc Vị phó giám đốc nghĩ tạm quyền thời gian ngắn, không nên gây ‘‘ân- oán’’ làm nên việc điều hành công ty vị dựa hẳn vào trưởng phòng Cụ thể phó giám đốc tổ chức họp hàng tuần với trưởng phòng vấn đề đạt trí 100% trưởng phòng định Trường hợp đòi hỏi phải giải nhanh, vị phó giám đốc chuyển cho trưởng phòng có liên quan đề xuất định đưa dựa đề xuất Cách định vị phó giám đốc có hiệu định dựa sở đồng thuận nên người vui vẻ thực Có định thực không đạt kết mong muốn ý kiến định người trí Bà Lan giám đốc công ty có chức tương tự công ty X Tổng công ty Z Bà người đoán, động có nhiều thành tích quản lý công ty Do yêu cầu công việc, Bà thường làm việc với Tổng công ty Y nên Bà lãnh đạo Tổng công ty Y tín nhiệm mời làm giám đốc công ty X với lời hứa hẹn sau nhiệm kỳ cấu lên Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Y Do nhiều thủ tục hành chánh nên gần năm Bà Lan có định bổ nhiệm làm giám đốc công ty X Ngay sau nhậm chức, Bà tổ chức họp toàn công ty tuyên bố Bà cần thời gian tìm hiểu vấn đề vị phó giám đốc điều hành công việc bình thường Sau hai tuần Bà thức bắt đầu cương vị Trong thời gian tìm hiểu, Bà tiếp xúc với số nhân viên, dự hai họp với trưởng phòng nhận thực tế, chuyện công ty gần trưởng phòng định Điều nguy hiểm số trưởng phòng có biểu đề xuất giải công việc theo hướng “dễ làm, khó bỏ” “có lợi cho phòng mình” Nhân quan tăng lên trưởng phòng đưa số người quen vào làm việc phòng 134 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC Sau tuần, Bà Lan tổ chức họp quan tuyên bố thức nhận nhiệm vụ Trong phát biểu, mặt Bà ca ngợi nỗ lực toàn thể cán bộ, nhân viên suốt thời gian công ty giám đốc, mặt khác bà mặt hạn chế, cần khắc phục Cuối Bà chốt lại việc cần phải làm, số thay đổi quản lý thời gian tới, có điểm đáng lưu ý: Công ty thời gian qua chủ yếu xử lý công việc thường xuyên mà chiến lược phát triển dài hạn Vì công việc ưu tiên hàng đầu Bà Do giám đốc nên thực tế, thời gian qua công ty làm việc theo chế độ tập thể Nay Bà điều hành công ty theo thẩm quyền, chuyện công ty Bà chịu trách nhiệm Phiên họp hàng tuần với trưởng phòng không cần thiết Thay vào tháng công ty họp lần với tất cán bộ, nhân viên Trong phiên họp bà thông báo công việc làm, việc làm thời gian tới; Bà lắng nghe ý kiến góp ý người Đối với hoạt động hàng ngày, cần tham mưu Bà trao đổi với trưởng phòng chuyên viên có liên quan đến công việc để nghe ý kiến trước định Để công ty hoạt động khoa học, nếp, tuần tới, trưởng phòng phải mô tả công việc cụ thể nhân viên, xây dựng quy trình làm việc, tính toán lại nhân lực xem thừa thiếu đưa đề xuất Bà giao cho vị phó giám đốc trực tiếp điều hành việc Tuy phát biểu ban đầu cách quản lý khiến trưởng phòng nhiều nhân viên hiểu họ có phong cách lãnh đạo Sau tuần, Bà yêu cầu trưởng phòng nộp mô tả công việc, quy trình làm việc dự kiến nhân lực song không trưởng phòng nộp với nhiều lý do: bận công tác, làm nào, thời gian gấp… Bà gia hạn thêm tuần nói làm Bà hướng dẫn Sau Bà gọi phó giám đốc lên phê bình việc không thực tốt nhiệm vụ Vị phó giám đốc im lặng không nói Hết thời hạn có 8/11 phòng nộp tài liệu sơ sài, làm theo kiểu đối phó Bà tổ chức họp công ty đột xuất, phê bình nghiêm khắc phó giám đốc trưởng phòng không nghiêm túc thực đạo Bà Tình trạng BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 135 chấp nhận Bà yêu cầu ngày tới phải hoàn tất, không bà kỷ luật Sau họp, người tụ tập bàn tán, xuất lời nói bất mãn thách thức Một số trưởng phòng ngầm khuyến khích nhân viên thân thiết tỏ thái độ chống đối Nói chung bầu không khí làm việc công ty trở nên căng thẳng hiệu công việc giảm Đỉnh điểm vấn đề xảy Bà nhận điện thoại khách hàng than phiền việc nhân viên phòng làm khó giải hồ sơ đòi bồi dưỡng Bà gọi nhân viên lên yêu cầu viết tường trình Trong tường trình, nhân viên không nhận khuyết điểm, chí nói khách hàng vu cáo Trưởng phòng nhân viên bênh vực nhân viên Bà tức giận Đến thời hạn chót bà nhận đầy đủ mô tả công việc, quy trình làm vịêc… phòng Nhưng tài liệu gửi cho bà nhằm đối phó nên không sử dụng Vị phó giám đốc không chống bà, chí trí với chủ trương Bà không chịu làm cả, nhiều trưởng phòng bất mãn Việc nhân viên xin nghỉ phép, đau ốm, bận việc gia đình… gia tăng đáng kể Quan trọng cấp vừa điện thoại báo cho Bà biết vừa nhận đơn thư tố cáo Bà độc đoán, chuyên quyền, gây đoàn kết, tạo bầu không khí làm việc căng thẳng công ty đề nghị Bà chuẩn bị giải trình… Bà cảm thấy buồn, lo lắng tự tin giảm nhiều Theo anh (chị) phong cách lãnh đạo Bà Lan có phù hợp với tình không? Bài học lãnh đạo rút sau tình gì? 12 LỰA CHỌN MÔ HÌNH RA QUYẾT ĐỊNH Lần đầu tiên, Vân bổ nhiệm làm giám đốc công ty trực thuộc Tổng công ty Vân biết phiên họp bàn việc bổ nhiệm cô, có vài ý kiến phân vân cô kinh nghiệm, công ty đơn vị đóng góp khoản thu lớn cho Tổng công ty Bây Vân đứng trước định quan trọng đầu tiên: Cần đặt tiêu kế hoạch công ty cho năm tới Vân hiểu cô làm tốt công việc bước đầu cô tạo dựng uy tín nội giải tỏa phần nghi ngờ khả quản lý cô Tuy lo lắng song cô tự tin cô vừa 136 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC học xong khóa học “Chiến lược định” Đồng thời cô có tháng để hoàn thành kế hoạch nên không cảm thấy bị hối thúc thời gian Cô nghĩ theo lý thuyết quản trị nên để nhân viên tham gia vào trình quản lý mặt khác, kế hoạch có đồng thuận nhân viên sau thực thuận lợi Vì cô chọn mô hình để thực Sau Vân triệu tập họp với 23 cán chủ chốt nhân viên có liên quan đến tiêu kế hoạch trình bày với họ định cần có: “Những tiêu đề cho năm tới nên bao nhiêu?” Dĩ nhiên Vân có số ý kiến riêng cô nghĩ số nhân viên sát với thực tế Cô công bố họp: “Chúng ta biết phải định Tôi muốn anh, chị định tiêu năm tới Chúng ta thảo luận vấn đề này” Những phát biểu họp làm Vân ngạc nhiên “Năm nên giữ tiêu năm ngoái.” “Chúng ta nâng tiêu thêm 20% anh chị theo đề nghị ” “10% tốt ” “Tôi nghĩ muốn tăng tiêu cần tuyển thêm người” “Nếu phận hành cồng kềnh làm việc chậm chạp tiêu năm ngoái chưa làm được” “Chúng có thêm tiền không phải tăng tiêu?” Toàn họp diễn vậy, người ý sau giải tán mà định đưa Vân họp nhân viên lần trước hạn chót gần kề không họp lần trước Vân có cảm giác trí kết nghĩ bụng người bỏ phiếu tiêu đề nghị Ngày thứ sáu Vân lại tổ chức họp Trước họp cô phát biểu định hướng cô xem xét kỹ tiêu kế hoạch công ty năm gần biết tiêu năm sau tăng năm trước từ đến 5% Năm ngoái 12% Cô muốn BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 137 tiêu năm phải tăng cao năm trước 2% Cụ thể 14% Sau cô yêu cầu biểu Kết quả, số 23 nhân viên biểu tăng từ 13-14%, 14 người biểu tăng từ 10-12%, người biểu tăng từ 7-9% Đến lúc Vân thật lo lắng Nếu theo biểu đơn vị cô phải đặt tiêu kế hoạch thấp năm trước Bây cô tự đặt tiêu để không thua năm trước, đáp ứng mong đợi mà lãnh đạo dành cho cô, điều có nghĩa không quan tâm đến việc tham gia định nhân viên mà cô lỡ khuyến khích mạnh mẽ Hoặc nói với cấp tiêu kế hoạch tăng năm trước, mà cấp thất vọng khả quản lý cô Theo anh (chị) từ đầu Vân nên chọn kiểu để định? Vân nên định bây giờ? Bài học lãnh đạo rút sau tình gì? 13 LÃNH ĐẠO – MỘT CÔNG VIỆC KHÓ KHĂN Trung tâm X đơn vị hành nghiệp có thu trực thuộc Sở Y Vị giám đốc trung tâm vốn người hiền lành, lại không am hiểu tài nên vấn đề tài gần vị Phó giám đốc hành định Khi trung tâm thành lập, người ít, kinh tế khó khăn, người cư xử với theo kiểu gia đình Khi đó, ngòai tiền lương nhà nước, khỏan phúc lợi chia cho người Nhờ có lợi độc quyền vài sản phẩm nên với thời gian trung tâm ngày phát triển, khỏan thu ngày nhiều nên số lượng lao động tăng quỹ phúc lợi chia cho người lao động ngày tăng thêm Cách khỏang năm, trưởng phòng tài vụ đề xuất với phó giám đốc hành việc lập thêm hệ thống kế tóan khác nhằm đối phó với quy định trả lương nhà nước (không vuợt định mức định), đồng thời giúp cho cán bộ, nhân viên giảm bới đóng thuế thu nhập cá nhân Vấn đề trưởng phòng có liên quan đồng thuận giám đốc đồng ý phê duyệt miệng Cách 10 năm, sau tốt nghiệp đại học, Kim nhận trung tâm làm việc Nhờ có lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, chịu khó học hỏi, lối sống cởi mở… nên Kim thăng tiến dần lên vị trí phó giám đốc phụ trách chuyên môn Gần 138 BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC đây, Kim nghe số cán có chuyên môn quyền phàn nàn chuyện thu nhập quan chia theo kiểu bình quân, người khác lương hệ số (mà khỏan lại ít) phúc lợi nên từ giám đốc, cán có chuyên môn đến bảo vệ, tạp vụ… thu nhâp xấp xỉ Thêm vào nhiều lý do, số người trung tâm xem “dư thừa” có thu nhập cao người có chuyên môn, chịu khó làm việc Tất điều làm nảy sinh ganh tỵ đặc biệt nghiêm trọng có dấu hiệu cho thấy nhiệt tình đội ngũ lao động có chuyên môn suy giảm Kim tổ chức mời lên trao đổi việc đề bạt Kim làm giám đốc trung tâm thay cho vị giám đốc tháng nũa nghỉ hưu Tình cờ gặp người bạn cũ làm giám đốc quan vừa bị cách chức tội thiếu trách nhiệm quản lý, mà thực chất có sai phạm quản lý tài Người bạn nói với Kim làm giám đốc phải trọng đến quản lý tài có sai phạm nội dung, cho dù nghiêm trọng mức kỷ luật cảnh cáo, phê bình sai phạm tài bị chức, chí tù tội Kim cảm thấy lo lắng để tâm quan sát, tìm hiểu chuyện trung tâm Kim nhận thấy trung tâm nhìn bên ngòai vấn đề thực có nhiều bất hợp lý cần phải chấn chỉnh lại, song trước mắt cần chấn chỉnh vấn đề: việc hạch toán trung tâm phải với quy định nhà nước (một hệ thống sổ sách) phải xây dựng chế phân chia quỹ phúc lợi cho đóng góp nhiều phải hưởng nhiều ngược lại Ngay ngày làm việc cương vị giám đốc, Kim mời vị phó giám đốc hành lên trao đổi đề nghị vị phó giám đốc giúp cô phương án để giải vấn đề nói Sau trao đổi vị phó giám đốc nói với cô lý thuyết ý định cô tốt, phù hợp với xu thế… thực tế thực ý định cô phải đối phó với hai vấn đề nảy sinh: Thứ nhất: hạch tóan theo quy định nhà nước thu nhập người bị giảm đi, số thuế thu nhập cá nhân phải đóng tăng Thứ hai: chia quỹ phúc lợi theo hướng “ai đóng góp nhiều hưởng nhiều” có nguy đoàn kết nội số lượng cán chuyên môn chiếm số Vị phó giám đốc hành người tử tế, muốn giúp đỡ cô lại ngại đụng chạm Sau tuần, vị trình cho cô số liệu tính toán hạch toán BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ QUẢN TRỊ HỌC 139 quy định nhà nước thu nhập bình quân người giảm khoảng 1/3, đồng thời đưa phương án phân chia lại qũy phúc lợi, theo chênh lệch người cao thấp khoảng lần làm cho ¾ số người bị giảm thu nhập Vị nói thêm chuyện Kim định, giúp Kim thông tin giúp tổ chức thực ý định Kim không chịu đựng trích nhiều người Kim cảm thấy lo lắng nên giải Cô ao ước làm phó giám đốc chuyên môn trước biết bao, song chuyện an bài, lại làm đơn xin từ chức? Cô phải định Nếu làm theo ý định tạo chống đối, bị coi không quan tâm đến đời sống anh em Đó chưa kể đến có đơn thư tố cáo khiếu nại gửi khắp nơi Còn mặc kệ theo cách cũ có chuyện cô người chịu trách nhiệm, không khuyến khích cán chuyên môn nhiệt tình làm việc tương lai trung tâm sao? Theo Anh (Chị) Kim có nên thực ý định không? Bài học lãnh đạo rút sau tình gì? 122 TÀI LIỆU THAM KHẢO TÀI LIỆU THAM KHẢO Phan Thị Minh Châu – Quản trị học – NXB Thống kê, 2011 Nguyễn Thị Liên Diệp – Quản trị học – NXB Thống kê, 2011 Bùi Văn Danh – Quản trị học – NXB Lao động, 2011 Nguyễn Ngọc Hiến – Quản trị kinh doanh – NXB Lao động, 2003 Nguyễn Duy Huân – Quản trị học – NXB Thống kê, 1997 Nguyễn Hải Sản – Quản trị học – NXB Thống kê, 1998 Đỗ Hoàng Toàn – Những vấn đề quản trị kinh doanh – NXB Khoa học Kỹ thuật, 1994 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh – Khoa học Quản lý – NXB Chính trị Quốc gia, 2000 Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, Khoa Quản trị Kinh doanh – Giáo trình Quản trị học, NXB Trẻ,1996 10 Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Khoa Khoa học Quản lý – Giáo trình Khoa học Qủan lý – NXB Khoa học Kỹ thuật, 1999 11 Harold Koontz – Cyril Odonnell – Heinz Weihrich – Những vấn đề cốt yếu quản lý – NXB Khoa học Kỹ thuật, 1994 12 James H.Donnelly – James L.Gibson – John M.Ivancevich, Quản trị học bản, NXB Thống kê – 2000 13 GS.Michael E.Porter – Chiến lược cạnh tranh – NXB Thống kê, 2008

Viết một bình luận