giáo trình quản trị chiến lược ngô kim thanh

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (4.08 MB, 463 trang )

Đang xem: Giáo trình quản trị chiến lược ngô kim thanh

Trờng đại học kinh tế quốc dân
Bộ môn quản trị doanh nghiệp
Chủ biên: PGS.TS. ngô kim thanh

Giáo trình
Quản trị Chiến lợc
Quản trị Chiến lợcQuản trị Chiến lợc
Quản trị Chiến lợc

Nhà xuất bản đại học Kinh tế quốc dân
Hà nội – 2011
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
2

Biên mục trên xuất bản phẩm của Th viện Quốc gia Việt Nam

Giáo trình quản trị chiến lợc / Ngô Kim Thanh (ch.b.), Lê Văn Tâm, Trơng Đức
Lực –
H
. :

Đ
ại học Kinh tế Quốc dân, 2011. – 464tr. : minh hoạ ; 24cm
Đ
TTS ghi: Trờng đại học Kinh tế Quốc dân. Bộ môn Quản trị Doanh nghiệp
ISBN 9786049096563

1.
Q
uản trị 2.
C
hiến lợc 3.
K
inh doanh 4.
D
oanh nghiệp 5.
G
iáo trình
658.4 – dc14
DKF0007p-CIP
Lời nói đầu
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
3

Lời nói đầu
Lời nói đầuLời nói đầu
Lời nói đầu

Quản trị chiến lợc là môn học bắt buộc đối với mọi sinh viên học
chuyên ngành quản trị kinh doanh trong các trờng Đại học Kinh tế và
Quản trị kinh doanh của các nớc trên thế giới và ở Việt Nam.
Quản trị chiến lợc đợc xác định là nội dung quan trọng trong chơng
trình đào tạo Cử nhân kinh tế và Quản trị kinh doanh của trờng Đại học
Kinh tế Quốc dân và là môn lựa chọn của các chuyên ngành tài chính, ngân
hàng và quản lý kinh tế.
Những đổi mới và các trờng phái trong quản trị chiến lợc ngày càng
phong phú và đa dạng. Vai trò của chiến lợc và quản trị chiến lợc ngày
càng có ý nghĩa quyết định trong sự thành công của hầu hết các doanh
nghiệp hiện nay. Nhằm phục vụ cho các chơng trình đào tạo quản trị kinh
doanh và cho học viên có những tài liệu cập nhật và những kiến thức bổ ích
của môn quản trị chiến lợc, Bộ môn Quản trị doanh nghiệp đã tích cực,
khẩn trơng hoàn thiện và tái bản cuốn " Giáo trình quản trị chiến lợc"
và cho xuất bản để làm tài liệu học tập chính thức cho sinh viên của trờng.
Đây là môn học tổng hợp, có tính khái quát cao, nội dung hấp dẫn.
Nội dung cuốn giáo trình Quản trị chiến lợc gồm 15 chơng, chia làm 4
học phần:
Học phần I: Giới thiệu chung về chiến lợc và quản trị chiến lợc (2
chơng)
Học phần II: Xây dựng chiến lợc (7 chơng)
Hoc phần III: Thực hiện và đánh giá chiến lợc (4 chơng)
Học phần IV: Chiến lợc toàn cầu của doanh nghiệp và ứng dụng của
quản trị chiến lợc vào doanh nghiệp vừa và nhỏ (2 chơng).
Môn học đợc biên soạn căn cứ vào các tài liệu về quản trị chiến lợc của
nớc ngoài, đặc biệt là của Mỹ. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi cố gắng
tiếp cận với thực tiễn sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp ở nớc ta,
bảo đảm giáo trình mang tính "Việt Nam, cơ bản, hiện đại". Lần tái bản này
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân

4
chúng tôi đã cố gắng bổ sung thêm một số kỹ thuật phân tích chiến lợc,
phân tích nội bộ và phân tích năng lực cốt lõi của doanh nghiệp
Môn "Quản trị chiến lợc" đợc giảng trong 120 tiết (8 học trình) cho
sinh viên chuyên ngành quản trị doanh nghiệp chuyên sâu, và cho các
chuyên ngành quản trị kinh doanh nói chung là 60 tiết (4 học trình) và rất
bổ ích cho những ai làm công tác t vấn cho doanh nghiệp.
Các thành viên tham gia biên soạn trực tiếp các chơng sau:
– PGS.TS Lê Văn Tâm, biên soạn chơng 1, chơng 4(III).
– TS. Trơng Đức Lực, biên soạn chơng 2, 3.
– GS.TS. Nguyễn Thành Độ, biên soạn chơng 12.
– PGS.TS. Vũ Trí Dũng, biên soạn chơng 6, 11, 14.
– TS. Phạm Thị Nhuận và PGS.TS. Ngô Kim Thanh, biên soạn chơng 7.
– PGS.TS. Ngô Kim Thanh, biên soạn chơng 1, 4 (I,II,IV), 5, 9,10.
– Th.S Đặng Vũ Đại, TS. Phạm Thị Nhuận, biên soạn chơng 8, 13.
– PGS.TS. Phan Đăng Tuất, biên soạn chơng 15.
PGS.TS. Ngô Kim Thanh, Chủ nhiệm Bộ môn Quản trị doanh nghiệp chủ
biên.
Mặc dầu Bộ môn và nhóm biên soạn đã có rất nhiều cố gắng, nhng do
đây là môn học có nhiều nội dung và các quan điểm khác nhau, do vậy giáo
trình không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong sự nhận xét, góp ý của các thầy,
cô và các bạn sinh viên để lần xuất bản sau đợc hoàn thiện hơn.
Bộ môn Quản trị doanh nghiệp xin bày tỏ lòng cảm ơn đến Ban lãnh đạo
nhà trờng, đến Hội đồng khoa học trờng, đến GS.TS. Nguyễn Đình Phan
và các bạn đồng nghiệp đã có nhiều gợi ý, nhận xét và động viên trong quá
trình biên soạn.

Bộ môn Quản trị doanh nghiệp

Häc phÇn I: Giíi thiÖu chung vÒ qu¶n trÞ chiÕn l−îc

Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
5

Häc phÇn I
Giíi thiÖu chung

vÒ qu¶n trÞ chiÕn l−îc
Gi¸o tr×nh qu¶n trÞ chiÕn l−îc
Tr−êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
6
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
7

Chơng 1
Tổng quan về quản trị chiến lợc

Do xu hớng quốc tế hoá cùng với sự khan hiếm các nguồn lực ngày
càng gia tăng, sự phát triển nh vũ bão của công nghệ, sự thay đổi
nhu cầu của thị trờng, làm cho môi trờng kinh doanh ngày càng
phức tạp và biến động thờng xuyên. Với một điều kiện môi trờng
kinh doanh nh vậy đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lợc
kinh doanh đúng đắn thì mới có khả năng nắm bắt cơ hội, tránh đợc
nguy cơ, đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của doanh
nghiệp. Để thấy rõ đợc nội dung và vai trò của chiến lợc và quản
trị chiến lợc trong chng ny gii thiu tng quan v chin lc,
qun tr chin lc, ngun gc ca nú v nhng ủc trng c bn
ca chin lc.

I. Khái niệm, đặc trng và vai trò của chiến lợc trong
I. Khái niệm, đặc trng và vai trò của chiến lợc trong I. Khái niệm, đặc trng và vai trò của chiến lợc trong
I. Khái niệm, đặc trng và vai trò của chiến lợc trong
doanh nghiệp
doanh nghiệpdoanh nghiệp
doanh nghiệp

1. Nguồn gốc chiến lợc và khái niệm chiến lợc kinh doanh
Chin lc l thut ng bt ngun t ting Hy Lp Strategos dựng
trong quân sự, nhà lý luận quân sự thời cận đại Clawzevit cũng cho rằng:
Chiến lợc quân sự là nghệ thuật chỉ huy ở vị trí u thế. Một xuất bản của từ
điển Larous coi: chiến lợc là nghệ thuật chỉ huy các phơng tiện để giành
chiến thắng.
Học giả Đào Duy Anh, trong từ điển tiếng Việt đã viết: chiến lợc là các
kế hoạch đặt ra để giành thắng lợi trên một hay nhiều mặt trận. Nh vậy,
trong lĩnh vực quân sự, thuật ngữ chiến lợc nói chung đã đợc coi nh một
nghệ thuật chỉ huy nhằm giành thắng lợi của một cuộc chiến tranh.
T thp k 60, th k XX, chin lc ủc ng dng vo lnh vc kinh
doanh v thut ng "Chin lc kinh doanh" ra ủi. Quan nim v chin
lc kinh doanh phỏt trin dn theo thi gian v ngi ta tip cn nú theo
nhiu cỏch khỏc nhau.
Nm 1962, Chandler ủnh ngha chin lc nh l vic xỏc ủnh cỏc
mc tiờu, mc ủớch c bn di hn ca doanh nghip v vic ỏp dng mt
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
8
chui cỏc hnh ủng cng nh vic phõn b cỏc ngun lc cn thit ủ thc
hin mc tiờu ny (Chandler, A. (1962). Strategy and Structure. Cambrige,
Massacchusettes. MIT Press )
n nhng nm 1980 Quinn ủó ủa ra ủnh ngha cú tớnh khỏi quỏt hn
Chin lc l mụ thc hay k hoch tớch hp cỏc mc tiờu chớnh yu, cỏc
chớnh sỏch, v chui hnh ủng vo mt tng th ủc c kt mt cỏch cht
ch (Quinn, J., B. 1980. Strategies for Change: Logical Incrementalism.
Homewood, Illinois, Irwin).
Sau ủú, Johnson v Scholes ủnh ngha li chin lc trong ủiu kin
mụi trng cú rt nhiu nhng thay ủi nhanh chúng: Chin lc l ủnh

hng v phm vi ca mt t chc v di hn nhm ginh li th cnh
tranh cho t chc thụng qua vic ủnh dng cỏc ngun lc ca nú trong mụi
trng thay ủi, ủ ủỏp ng nhu cu th trng v tho món mong ủi ca
cỏc bờn hu quan (Johnson, G., Scholes, K.(1999). Exploring Corporate
Strategy, 5
th
Ed. Prentice Hall Europe)
Ngoi cỏch tip cn kiu truyn thng nh trờn, nhiu t chc kinh
doanh tip cn chin lc theo cỏch mi: Chin lc kinh doanh l k hoch
kim soỏt v s dng ngun lc, ti sn v ti chớnh nhm mc ủớch nõng
cao v bo ủm nhng quyn li thit yu ca mỡnh. Kenneth Andrews l
ngi ủu tiờn ủa ra cỏc ý tng ni bt ny trong cun sỏch kinh ủin
"The Cencept of Corporate Strategy". Theo ụng, chin lc l nhng gỡ m
mt t chc phi lm da trờn nhng ủim mnh v yu ca mỡnh trong bi
cnh cú nhng c hi v c nhng mi ủe da.
Brace Henderson, chin lc gia ủng thi l nh sỏng lp Tp ủon T
vn Boston ủó kt ni khỏi nim chin lc vi li th cnh tranh. Li th
cnh tranh l vic ủt mt Cụng ty vo v th tt hn ủi th ủ to ra giỏ tr
v kinh t cho khỏch hng. "Chin lc l s tỡm kim thn trng mt k
hoch hnh ủng ủ phỏt trin v kt hp li th cnh tranh ca t chc.
Nhng ủiu khỏc bit gia bn v ủi th cnh tranh l c s cho li th
ca bn". ễng tin rng khụng th cựng tn ti hai ủi th cnh tranh nu
cỏch kinh doanh ca h ging ht nhau. Cn phi to ra s khỏc bit mi cú
th tn ti. Michael Porter cng tỏn ủng nhn ủnh ca Henderson: "Chin
lc cnh tranh liờn quan ủn s khỏc bit. ú l vic la chn cn thn
mt chui hot ủng khỏc bit ủ to ra mt tp hp giỏ tr ủc ủỏo".
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
9

Dự tip cn theo cỏch no thỡ bn cht ca chin lc kinh doanh vn l
phỏc tho hỡnh nh tng lai ca doanh nghip trong lnh vc hot ủng v
kh nng khai thỏc. Theo cỏch hiu ny, thut ng chin lc kinh doanh
ủc dựng theo 3 ý ngha ph bin nht:
– Xỏc lp mc tiờu di hn ca doanh nghip.
– a ra cỏc chng trỡnh hnh ủng tng quỏt.
– La chn cỏc phng ỏn hnh ủng, trin khai phõn b ngun lc ủ
thc hin mc tiờu ủú.
Ngày nay, thuật ngữ chiến lợc đã đợc sử dụng khá phổ biến ở Việt
Nam trong nhiều lĩnh vực ở cả phạm vi vĩ mô cũng nh vi mô. ở phạm vi
doanh nghiệp ta thờng gặp thuật ngữ chiến lợc kinh doanh hoặc chiến lợc
công ty, quản trị chiến lợc Sự xuất hiện các thuật ngữ này không đơn
thuần là sự vay mợn. Các khái niệm chiến lợc đều bắt nguồn từ sự cần
thiết khách quan trong thực tiễn quản trị của các doanh nghiệp trong cơ chế
thị trờng hiện nay.
Có thể nói việc xây dựng và thực hiện chiến lợc thực sự đã trở thành
một nhiệm vụ hàng đầu và là một nội dung, chức năng quan trọng của quản
trị doanh nghiệp, nó đang đợc áp dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp.
Quan điểm phổ biến hiện nay cho rằng: Chiến lợc kinh doanh là nghệ
thuật phối hợp các hoạt động và điều khiển chúng nhằm đạt tới mục tiêu
dài hạn của doanh nghiệp. Coi chiến lợc kinh doanh là một quá trình
quản trị đã tiến tới quản trị doanh nghiệp bằng t duy chiến lợc với quan
điểm: Chiến lợc hay cha đủ, mà phải có khả năng tổ chức thực hiện tốt
mới đảm bảo cho doanh nghiệp thành công. Quản trị doanh nghiệp mang
tầm chiến lợc. Đây chính là quan điểm tiếp cận đến quản trị chiến lợc
phổ biến hiện nay.
2. Những đặc trng cơ bản của chiến lợc
Tuy còn có nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về phạm trù
chiến lợc song các đặc trng cơ bản của chiến lợc trong kinh doanh đợc
quan niệm tơng đối thống nhất.

Các đặc trng cơ bản đó là:
– Chiến lợc xác định rõ những mục tiêu cơ bản phơng hớng kinh
doanh cần đạt tới trong từng thời kỳ và đợc quán triệt đầy đủ trong các lĩnh
vực hoạt động quản trị của doanh nghiệp. Tính định hớng của chiến lợc
nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển liên tục và vững chắc trong môi
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
10
trờng kinh doanh thờng xuyên biến động.
– Chiến lợc kinh doanh chỉ phác thảo những phơng hớng hoạt động
của doanh nghiệp trong dài hạn, khung hoạt động của doanh nghiệp trong
tơng lai. Nó chỉ mang tính định hớng còn trong thực tiễn hoạt động kinh
doanh đòi hỏi phải kết hợp mục tiêu chiến lợc với mục tiêu kinh tế, xem xét
tính hợp lý và điều chỉnh cho phù hợp với môi trờng và điều kiện kinh
doanh để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và khắc phục sự sai lệch do tính định
hớng của chiến lợc gây ra.
– Chiến lợc kinh doanh đợc xây dựng trên cơ sở các lợi thế cạnh tranh
của doanh nghiệp để đảm bảo huy động tối đa và kết hợp tốt với việc khai
thác và sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài sản lực cả hữu hình và vô hình),
năng lực côt lõi của doanh nghiệp trong hiện tại và tơng lai nhằm phát huy
những lợi thế, nắm bắt cơ hội để giành u thế trong cạnh tranh.
– Chiến lợc kinh doanh đợc phản ánh trong cả một quá trình liên tục
từ xây dựng, đến tổ chức thực hiện, đánh giá, kiểm tra và điều chỉnh chiến
lợc.
– Chiến lợc kinh doanh luôn mang t tởng tiến công giành thắng lợi
trong cạnh tranh. Chiến lợc kinh doanh đợc hình thành và thực hiện trên
cơ sở phát hiện và tận dụng các cơ hội kinh doanh, các lợi thế so sánh của
doanh nghiệp nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao.
– Mọi quyết định chiến lợc quan trọng trong quá trình xây dựng tổ chức
thực hiện, đánh giá và điều chỉnh chiến lợc đều đợc tập trung vào nhóm

quản trị viên cấp cao. Để đảm bảo tính chuẩn xác của các quyết định dài
hạn, sự bí mật thông tin trong cạnh tranh.
3. Vai trò của chiến lợc kinh doanh
Với những đặc trng đó, có thể nói rằng trong cơ chế thị trờng việc xây
dựng, thực hiện chiến lợc kinh doanh có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn
tại và phát triển của doanh nghiệp.
Lịch sử kinh doanh trên thế giới đã từng chứng kiến không ít ngời gia
nhập thơng trờng kinh doanh từ một số vốn ít ỏi, nhng họ đã nhanh
chóng thành đạt và đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác nhờ có đợc chiến
lợc kinh doanh đúng. Chiến lợc kinh doanh đợc ví nh bánh lái của con
tàu để nó vợt đợc trùng khơi về trúng đích khi mới khởi sự doanh nghiệp.
Nó còn đợc ví nh cơn gió giúp cho diều bay lên cao mãi. Thực tế, những
bài học thành công về thất bại trong kinh doanh đã chỉ ra có những tỷ phú
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
11

xuất thân từ hai bàn tay trắng với số vốn ít ỏi nhờ có đợc chiến lợc kinh
doanh tối u và ngợc lại cũng có những nhà tỉ phú, do sai lầm trong đờng
lối kinh doanh của mình đã phải trao lại cơ ngơi cho địch thủ của mình trong
thời gian ngắn. Sự đóng cửa của những công ty làm ăn thua lỗ và sự phát
triển của những doanh nghiệp có hiệu quả sản xuất kinh doanh cao thực sự
phụ thuộc vào một phần đáng kể vào chiến lợc kinh doanh của doanh
nghiệp đó, đặc biệt trong kinh tế thị trờng.
Vai trò của chiến lợc kinh doanh đối với doanh nghiệp đợc thể hiện
trên các khía cạnh sau:
(1) Chiến lợc kinh doanh giúp cho doanh nghiệp nhận rõ đợc mục đích
hớng đi của mình trong tơng lai làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động của
doanh nghiệp.
Chiến lợc kinh doanh đóng vai trò định hớng hoạt động trong dài hạn

của doanh nghiệp, nó là cơ sở vững chắc cho việc triển khai các hoạt động
tác nghiệp. Sự thiếu vắng chiến lợc hoặc chiến lợc thiết lập không rõ ràng,
không có luận cứ vững chắc sẽ làm cho hoạt động của doanh nghiệp mất
phơng hớng, có nhiều vấn đề nảy sinh chỉ thấy trớc mắt mà không gắn
đợc với dài hạn hoặc chỉ thấy cục bộ mà không thấy đợc vai trò của cục
bộ trong toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.
(2) Chiến lợc kinh doanh giúp cho doanh nghiệp nắm bắt và tận dụng
các cơ hội kinh doanh, đồng thời có biện pháp chủ động đối phó với những
nguy cơ và mối đe dọa trên thơng trờng kinh doanh.
(3) Chiến lợc kinh doanh góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng các
nguồn lực, tăng cờng vị thế của doanh nghiệp đảm bảo cho doanh nghiệp
phát triển liên tục và bền vững.
(4) Chiến lợc kinh doanh tạo ra các căn cứ vững chắc cho doanh nghiệp
đề ra cách quyết định phù hợp với sự biến động của thị trờng. Nó tạo ra cơ
sở vững chắc cho các hoạt động nghiên cứu và triển khai, đầu t phát triển
đào tạo bồi dỡng nhân sự, hoạt động mở rộng thị trờng và phát triển sản
phẩm. Trong thực tế phần lớn các sai lầm trong đầu t, công nghệ, thị
trờng đều xuất phát từ chỗ xây dựng chiến lợc hoặc có sự sai lệch trong
xác định mục tiêu chiến lợc.
Cội nguồn của thành công hay thất bại phụ thuộc vào một trong những
yếu tố quan trọng là doanh nghiệp có chiến lợc kinh doanh nh thế nào.

Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
12
II. Bản chất của quản trị chiến lợc và giá trị của nó
II. Bản chất của quản trị chiến lợc và giá trị của nóII. Bản chất của quản trị chiến lợc và giá trị của nó
II. Bản chất của quản trị chiến lợc và giá trị của nó

1. Định nghĩa về quản trị chiến lợc
Quản trị chiến lợc là một vấn đề đợc rất nhiều nhà kinh tế cũng nh
các quản trị gia quan tâm. Do nội dung của quản trị chiến lợc rất rộng về
phạm vi nghiên cứu và phong phú trong thực tế vận dụng nên ở mỗi góc nhìn
ngời ta lại đa ra quan điểm, định nghĩa khác nhau về quản trị chiến lợc.
Tuy mỗi cách nhìn đó cha hoàn toàn đầy đủ, toàn diện nhng trên tổng thể,
những cách nhìn đó đã góp phần to lớn vào việc nhận thức và thực hiện công
tác quản trị trong các doanh nghiệp. Dới đây là một số định nghĩa về quản
trị chiến lợc.
– Quản trị chiến lợc là tập hợp các quyết định và hành động quản trị
quyết định sự thành công lâu dài của doanh nghiệp.
– Quản trị chiến lợc là tập hợp các quyết định và biện pháp hành động
dẫn đến việc hoạch định và thực hiện các chiến lợc nhằm đạt đợc mục tiêu
của tổ chức.
– Quản trị chiến lợc là quá trình nghiên cứu các môi trờng hiện tại
cũng nh tơng lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức; đề ra thực hiện và
kiểm tra việc thực hiện các quyết định nhằm đạt đợc các mục tiêu trong
môi trờng hiện tại cũng nh tơng lai.
Cuối cùng xin giới thiệu một định nghĩa về quản trị chiến lợc đợc sử
dụng rộng rãi trong các khoá đào tạo chuyên sâu về quản trị kinh doanh tại
Anh, Mỹ và đợc nhiều nhà kinh tế chấp nhận.
– Quản trị chiến lợc là nghệ thuật và khoa học của việc xây dựng, thực
hiện và đánh giá các quyết định tổng hợp giúp cho mỗi tổ chức có thể đạt
đợc mục tiêu của nó.
Theo các định nghĩa này, quản trị chiến lợc chú trọng vào việc phối kết
hợp các mặt quản trị, marketing, tài chính/kế toán, sản phẩm/ tác nghiệp,
nghiên cứu & phát triển và hệ thống thông tin để đạt tới sự thành công cho
doanh nghiệp.
2. Một số thuật ngữ cơ bản đợc sử dụng trong quản trị chiến
lợc

Nhằm làm rõ phạm trù quản trị chiến lợc, chúng ta cần hiểu rõ một số
thuật ngữ cơ bản: chiến lợc gia, chức năng nhiệm vụ, cơ hội và thách thức
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
13

bên ngoài, điểm mạnh và điểm yếu bên trong doanh nghiệp, những mục tiêu
dài hạn, chiến lợc, mục tiêu thờng niên và chính sách.
Các chiến lợc gia (nhà quản trị)
Các chiến lợc gia là các cá nhân chịu trách nhiệm cao nhất đối với sự
thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Những nhà chiến lợc có thể đảm
trách các công việc hết sức khác nhau, nh tổng giám đốc, chủ tịch hội đồng
quản trị, giám đốc điều hành, ngời chủ sở hữu hay các nhà doanh nghiệp,
có xu hớng biến đổi đối với những chiến lợc gia trong thế kỷ mới, đó là
việc có thêm nhiều nhà lãnh đạo có tầm nhìn rộng lớn, biết kết nối tốt hơn
giữa thởng, phạt, quan hệ gần gũi hơn ngời lao động và quan tâm nhiều
hơn nữa tới vấn đề đạo đức kinh doanh.
Chức năng, nhiệm vụ
Chức năng, nhiệm vụ là việc trình bày mục đích lâu dài của doanh
nghiệp, đây chính là sự khác biệt giữa nó và các doanh nghiệp cùng hoạt
động. Chức năng, nhiệm vụ chỉ ra phạm vi hoạt động của một doanh nghiệp
trong lĩnh vực sản phẩm và thị trờng. Nó trả lời cho câu hỏi mà các nhà
chiến lợc đều phải trả lời, đó là: "công việc của chúng ta là gì?" Một bản
trình bày rõ ràng sẽ định đợc giá trị và những u tiên trong một doanh
nghiệp. Trong quá trình phát triển chức năng, nhiệm vụ, các nhà chiến lợc
buộc phải nghĩ về nội dung và phạm vi của hoạt động tác nghiệp hiện tại và
đánh giá mức độ hấp dẫn tiềm năng của thị trờng và các hoạt động trong
tơng lai. Chức năng, nhiệm vụ hiểu theo nghĩa rộng sẽ vạch ra hớng đi
trong tơng lai của một doanh nghiệp.
Những cơ hội thách thức từ bên ngoài.

Đây là một thuật ngữ hết sức quan trọng của quản trị chiến lợc, nó bao
gồm hai nửa: cơ hội từ bên ngoài và thách thức từ bên ngoài. Cả hai đều đề
cập tới kinh tế, xã hội, chính trị; Chính phủ, công nghệ, các xu hớng cạnh
tranh và các sự kiện, tất cả để có thể đem lại lợi ích to lớn hoặc ngợc lại,
những nguy hiểm khôn lờng cho doanh nghiệp trong tơng lai. Cơ hội và
thách thức nhằm vợt xa khỏi khả năng tác động của doanh nghiệp, chính vì
thế nó đợc gọi là "từ bên ngoài". Cách mạng về máy tính, sinh học, di
chuyển dân c, sự thay đổi trong giá trị, và thái độ đối với công việc, sự tăng
lên về mức độ cạnh tranh của các công ty nớc ngoài là những cơ hội và
thách thức đối với doanh nghiệp. Những loại thay đổi đó tạo ra các hình thức
tiêu dùng khác nhau và kéo theo nhu cầu đối với các loại sản phẩm, dịch vụ,
chiến lợc khác nhau. Việc thông qua các dự luật, sự giới thiệu sản phẩm
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
14
mới của đối thủ cạnh tranh, thảm họa địa phơng.
Nguyên lý cốt lõi của quản trị chiến lợc vẫn là các doanh nghiệp cần
hoạch định những chiến lợc để nắm lấy nhng cơ hội và tránh đi hoặc giảm
bớt những ảnh hởng của đe doạ do môi trờng bên ngoài tạo ra.
Điểm mạnh và điểm yếu bên trong của doanh nghiệp
Điểm mạnh và điểm yếu bên trong của doanh nghiệp có thể đợc kiểm
soát thông qua những hoạt động bên trong doanh nghiệp. Chúng thờng ở
hai thái cực; một là rất tốt, còn lại là rất kém. Công tác quản trị, Marketing,
tài chính – kế toán, sản phẩm và sản xuất, công tác nghiên cứu phát triển, hệ
thống thông tin về các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là những lĩnh
vực quan tâm chính của các hoạt động quản trị chiến lợc. Doanh nghiệp cố
gắng theo đuổi những chiến lợc, tận dụng những điểm mạnh và khắc phục
những điểm còn yếu bên trong doanh nghiệp.
Tuy nhiên, các đối thủ cũng có liên quan đến việc định ra các điểm mạnh
và điểm yếu của doanh nghiệp. Một sự thua kém tơng đối hay hơi trội hơn

một chút có thể là thông tin rất quan trọng. Và điểm mạnh, điểm yếu cũng
có thể xác định bằng việc "tốt hơn so với thực tế".
Mục tiêu dài hạn
Những mục tiêu có thể đợc coi là những kết quả cụ thể mà một tổ chức
mu cầu đạt đợc trong khi theo đuổi những bớc công việc cơ bản của nó.
Dài hạn có nghĩa là dài hơn một năm. Những mục tiêu có ý nghĩa lớn đối với
sự thành công của doanh nghiệp, bởi vì chúng sẽ chỉ ra phơng hớng, bổ
trợ cho việc đánh giá, chỉ ra những u tiên cần thiết, cho phép có sự phối
hợp, là cơ sơ cho những kế hoạch tốt, tổ chức, động viên khuyến khích và
các hoạt động điều khiển. Những mục tiêu cần phải ở tầm cao, có thể đo
lờng đợc, nhất quán, hợp lý rõ ràng. Trong những doanh nghiệp lớn,
những mục tiêu cần đợc lập cho toàn doanh nghiệp và cho từng bộ phận.
Chiến lợc
Chiến lợc là những cách thức mà nhờ đó những mục tiêu dài hạn có thể
đạt đợc. Chiến lợc kinh doanh có thể là chiến lợc mở rộng về mặt địa lý,
đa dạng hóa sản phẩm, sáp nhập, phát triển sản phẩm, xâm nhập thị trờng,
cắt giảm hoặc từ bỏ, thôn tính hoặc liên doanh.
Mục tiêu thờng niên
Mục tiêu thờng niên là các mục tiêu trong ngắn hạn mà doanh nghiệp
cần phải đạt đợc nếu muốn đạt tới mục tiêu dài hạn. Cũng giống nh mục
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
15

tiêu dài hạn, mục tiêu thờng niên cũng có những đặc điểm sau: nó có thể
đợc đo lờng, có thể tính định lợng, có tính tiên tiến, có tơng ứng với
các bộ phận kiên định và đợc sắp xếp theo thứ tự u tiên. Đối với các công
ty lớn, mục tiêu thờng niên đợc lập ra ở cả ba cấp: cấp toàn công ty, cấp
cơ sở và cấp đơn vị chức năng. Mục tiêu thờng niên thờng xuất hiện ở các
bộ phận quản trị, Marketing, tài chính kế toán, sản phẩm và quá trình tác

nghiệp, nghiên cứu và phát triển, hệ thống thông tin về thực hiện công việc.
Một tập hợp các mục tiêu thờng niên thì cần thiết đối với mỗi mục tiêu dài
hạn. Những mục tiêu thờng niên thì đặc biệt quan trọng đối với việc thực
thi chiến lợc, trong khi các mục tiêu dài hạn thì có vai trò quan trọng trong
hoạch định chiến lợc. Những
mục tiêu thờng niên đa ra những căn cứ cơ
bản cho việc phẩn bổ nguồn lực.
Chính sách
Chính sách là thuật ngữ cuối sẽ đợc nhắc tới ở đây, nó chỉ những
phơng cách đợc vận dụng để đạt tới những mục tiêu thờng niên của công
ty. Chính sách bao gồm những hớng dẫn, quy định, những phơng thức
đợc lập ra để phụ giúp cho những nỗ lực nhằm đạt tới những mục tiêu đề
ra. Những chính sách còn giúp cho việc đa ra các quyết định, vạch ra
những tình huống sẽ xảy ra thờng xuyên hay xảy ra theo định kỳ.
Các chính sách thờng xuyên đợc nêu trong lĩnh vực quản trị,
Marketing, tài chính kế toán, sản phẩm và quá trình tác nghiệp, nghiên cứu
và phát triển, hệ thống thông tin về các hoạt động. Các chính sách có thể đa
ra ở cấp toàn công ty và đợc áp dụng trong toàn công ty; nó cũng có thể
đợc đề ra ở cấp bộ phận riêng lẻ; hoặc cũng có thể đợc đề ra ở đơn vị chức
năng và chỉ đợc sử dụng trong một vài hoạt động tác nghiệp hoặc tại một
vài phòng ban. Cũng giống nh mục tiêu thờng niên, chính sách rất quan
trọng với việc thực thi chiến lợc, bởi nó chỉ ra những trông đợi của ngời
lao động và đội ngũ giám đốc của công ty. Các chính sách cho phép phối kết
hợp giữa các bộ phận, cũng nh trong nội tại từng bộ phận.
3. ý
ýý
ý nghĩa của quản trị chiến lợc
Trong điều kiện biến động của môi trờng kinh doanh hiện nay, hơn bao
giờ hết, chỉ có một điều mà các công ty có thể biết chắc chắn, đó là sự thay
đổi. Quá trình quản trị chiến lợc nh là một hớng đi, một hớng đi giúp

các tổ chức này vợt qua sóng gió trong thơng trờng, vơn tới một tơng
lai, bằng chính nỗ lực và khả năng của chúng. Đây là kết quả của sự nghiên
cứu khoa học trên cơ sở thực tiễn kinh doanh của rất nhiều công ty. Nó thực
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
16
sự là một sản phẩm của khoa học quản lý, bởi lẽ nếu các tổ chức xây dựng
đợc một quá trình quản trị tốt, họ sẽ có một chỗ dựa tốt để tiến lên phía
trớc. Tuy vậy, mức độ thành công còn phụ thuộc vào năng lực triển khai, sẽ
đợc đề cập trong phần áp dụng chiến lợc, chính nó thể hiện một nghệ
thuật trong quản trị.
Quá trình quản trị chiến lợc dựa vào quan điểm là các công ty theo dõi
một cách liên tục các sự kiện xảy ra cả trong và ngoài công ty cũng nh các
xu hớng để có thể đề ra các thay đổi kịp thời. Cả số lợng và mức độ của
những thay đổi tác động mạnh đến các công ty đã tăng lên nhanh chóng
trong thời gian vừa qua. Để có thể tồn tại, tất cả các tổ chức bắt buộc phải có
khả năng thay đổi và thích ứng với những biến động. Quá trình quản trị
chiến lợc đợc xây dựng nhằm mục tiêu giúp công ty tập trung thích ứng
một cách tốt nhất đối với những thay đổi trong dài hạn.
Có một sự tăng lên đáng kể về con số các công ty và tổ chức áp dụng
quản trị chiến lợc để tạo ra các quyết định hiệu quả. Tuần báo kế hoạch
(Planning review) thống kê có trên 75% các công ty ngày nay sử dụng các
kỹ thuật quản trị chiến lợc, tơng ứng với con số 25% năm 1979. Tuy vậy,
có quản trị chiến lợc không có nghĩa sẽ chắc chắn có đợc sự thành công.
Nó có thể đem lại sự rối loạn các bộ phận chức năng nếu tổ chức lộn xộn.
Đối với tập đoàn Rockwell, tập đoàn cung ứng Gas Columbia, công ty
Ogden, quản trị chiến lợc đã đem lại cho họ những thành công to lớn. Nhà
kinh tế học nổi tiếng ngời Mỹ, ông Waterman, sau một thời gian dài nghiên
cứu về nguyên nhân dẫn tới sự thành công và thất bại của các công ty trong
và ngoài nớc Mỹ, đã đi tới một phát hiện mới về lợi ích do quản trị chiến

lợc đem lại cho công ty IBM nh sau: "Tôi đã bị cuốn đi khi nói chuyện với
ngài Tổng giám đốc John Akers của công ty IBM. Sau khi nghiên cứu kỹ hệ
thống quản trị chiến lợc hết sức tinh vi và hiệu quả của công ty, tôi hiểu
rằng, tại IBM, họ cho quản trị chiến lợc không chỉ là một kế hoạch, nó còn
là cách thức họ giao tiếp với nhau. Và quản trị chiến lợc trở nên quan trọng
bởi lẽ nó sản sinh ra thông tin và nó giúp cho bạn giao tiếp". Chính là nhờ sự
phát triển của hệ thống quản trị chiến lợc trong công ty họ đã có những
hiểu biết nh vậy, và nhờ đó IBM đã vợt trội lên, trở thành ngời khổng lồ
trong cung cấp máy điện toán cá nhân, máy chủ và các thiết bị thông tin trên
thế giới.
Một ví dụ cho sự thành công đem lại cho doanh nghiệp nhờ vào sự đóng
góp của quá trình quản trị chiến lợc. Đó chính là sự đóng góp của William
Dearden tại công ty thực phẩm Hersey. Trong suốt thập kỷ 1980, Hersey đã
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
17

đem lại mức lợi nhuận hàng năm là 22% cho các cổ đông của công ty. Ông
nói rằng: "Chúng tôi có một quy trình quản trị chiến lợc. Lập kế hoạch dài
hạn cho tơng lai đã đợc thiết lập một cách chắc chắn để củng cố hơn nữa,
dựa vào quá trình này để hớng về phía trớc".
Quản trị chiến lợc giúp cho một tổ chức có thể chủ động hơn thay vì bị
động trong việc vạch rõ tơng lai của mình; nó cho phép một tổ chức có thể
tiên phong và gây ảnh hởng trong môi trờng nó hoạt động (thay vì chỉ
phản ứng lại một cách yếu ớt), và vì vậy, vận dụng hết khả năng của nó để
kiểm soát môi trờng, vợt khỏi những gì thiên kiến. Vì lẽ đó, chính những
ngời điều hành doanh nghiệp, từ chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc
tới những ban giám đốc của rất nhiều tổ chức kinh doanh hoặc hoạt động phi
lợi nhuận đều phát hiện ra và nhận thức đợc quản trị chiến lợc. Về lịch sử,
ý nghĩa cơ bản của quản trị chiến lợc là giúp đỡ cho các tổ chức tạo ra đợc

các chiến lợc tốt hơn thông qua việc vận dụng một cách bài bản hơn, hợp lý
hơn và tiếp cận tốt hơn đối với những sự lựa chọn chiến lợc. Tuy nhiên,
những nghiên cứu gần đầy chỉ ra rằng đóng góp của quản trị chiến lợc vào
quá trình thực hiện quan trọng hơn nhiều so với sự đóng góp trong việc ra
các quyết định hay các văn bản đơn lẻ.
Quản trị chiến lợc tạo cho mỗi ngời những nhận thức hết sức quan
trọng. Mục tiêu chủ yếu của quá trình này chính là đạt đợc sự thấu hiểu và
cam kết thực hiện cả trong ban giám đốc cũng nh trong đội ngũ ngời lao
động. Vì lẽ đó, lợi ích quan trọng nhất mà quản trị chiến lợc đem lại chính
là sự hiểu thấu đáo, và kế đó là sự cam kết thực hiện. Một khi mọi ngời
trong doanh nghiệp hiểu rằng doanh nghiệp đó đang làm gì và tại sao lại nh
vậy, họ cảm thấy họ là một phần của doanh nghiệp. Họ sẽ tự cam kết ủng hộ
nó. Ngời lao động và ban giám đốc sẽ trở nên năng động lạ thờng và họ
hiểu, ủng hộ những việc, sứ mệnh, các mục tiêu và chiến lợc của doanh
nghiệp giúp cho mọi ngời tăng thêm sức lực và nhờ đó họ phát huy hết
những phẩm chất và năng lực cá nhân của mình, đóng góp cho sự phát triển
doanh nghiệp.
Ngày càng nhiều tổ chức tập trung vào quá trình quản trị chiến lợc và
nhận ra đợc sự cần thiết phải có sự tham gia của các cấp quản trị bên dới
cũng nh của những ngời làm công. Kế hoạch nhân sự đợc lập ra từ bên
trên đang đợc thay thế bằng những kế hoạch nhân sự của các giám đốc bộ
phận. Hoạt động này không chỉ còn gói gọn trong suy nghĩ của các đơn vị
trong ban giám đốc hay trên giấy tờ mà giờ đây nó đã trở thành suy nghĩ của
mỗi nhà quản trị. Thông qua những đóng góp trong quá trình này, các nhà
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
18
quản trị từ mọi cấp trở thành những ngời chủ thực sự của chiến lợc. Sự
đồng sở hữu chiến lợc chính là chìa khoá cho sự thành công của các doanh
nghiệp hiện nay.

Xem thêm: Mẫu Purchase Order Excel, Po, Song Ngữ, 20 Free Purchase Order (Po) Templates (Word

Lợi ích do quá trình quản trị chiến lợc đem lại mà chúng ta có thể nhận
thấy ở đây có thể chia ra làm hai loại: lợi ích tính thành tiền và lợi ích không
tính đợc thành tiền.
Lợi ích thành tiền
Những nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng những công ty sử dụng những
nguyên tắc về chiến lợc thành công hơn nhiều so với những tổ chức không
áp dụng nó. Một cuộc điều tra kéo dài hơn 3 năm tại trên 101 công ty bản lẻ,
dịch vụ và sản xuất đã cho ra một kết luận là những công ty áp dụng quản trị
chiến lợc đã có đợc một sự tăng lên đáng kể về doanh số, lợi nhuận và
năng suất so với những doanh nghiệp không có những hệ thống công tác kế
hoạch, không áp dụng quản trị chiến lợc. Một nghiên cứu khác lại cho thấy
80% những thành công đạt đợc của các công ty là nhờ những điều chỉnh
trong định hớng quản trị chiến lợc của công ty. Trong nghiên cứu của
mình, ông Cook và ông Ferris đã ghi lại hoạt động thực tế, hiệu quả tại các
công ty phản ánh sự linh hoạt trong chiến lợc và sự tập trung vào các mục
tiêu dài hạn.
Chính việc vận dụng quản trị chiến lợc đã đem lại cho các công ty
thành công hơn, có tầm nhìn xa hơn trong tơng lai, đó là việc đoán trớc
đợc những xu hớng chứ không chỉ đơn thuần là những sự việc xảy ra trong
ngắn hạn; nó cũng giúp cho các công ty này thực hiện tốt hơn những mục
tiêu trong ngắn hạn. Và thành quả thu đợc dễ nhận thấy chính là những con
số về doanh thu và lợi nhuận, thị phần và mức độ gia tăng về giá trị cổ phiếu
công ty trên thị trờng chứng khoán.
Lợi ích không thành tiền
Những con số, những thành tựu thu đợc về mặt tài chính không phải là
tất cả những gì thu đợc từ việc áp dụng quản trị chiến lợc một cách hiệu
quả. Những lợi ích thu đợc còn là những lợi ích vô hình, không đo đợc
bằng tiền, nhng vô cùng quan trọng và nó mang tính chất sống còn với
công ty nh sự nhạy cảm đối với những thay đổi của môi trờng, sự am hiểu
hơn về chiến lợc của các đối thủ cạnh tranh, nâng cao đợc năng suất ngời

lao động, làm giảm bớt những e ngại đối với thay đổi, việc hiểu rõ hơn về
thực hiện đãi ngộ. Quản trị chiến lợc làm tăng thêm khả năng ngăn chặn
những nguy cơ của doanh nghiệp bởi lẽ nó khuyến khích sự trao đổi giữa các
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
19

nhà quản lý tại mọi bộ phận, các cấp chức năng. Sự trao đổi giúp cho mọi
ngời ý thức đợc những mục tiêu của công ty, cùng chia sẻ những mục tiêu
cần đạt tới của tổ chức, trao quyền cho mỗi ngời trong việc phát triển sản
phẩm và dịch vụ, đồng thời ghi nhận những đóng góp của họ. Sự thức tỉnh
của ngời lao động trong công việc sẽ đem lại thành quả không ngờ, năng
suất lao động tăng tới 200%, theo những số liệu điều tra của Tom Peter.
Quản trị chiến lợc giúp cho doanh nghiệp, những ngời quản lý cũng
nh nhân viên có cách nhìn dài hạn và hớng thiện hơn, nó cũng có thể làm
sống lại niềm tin vào chiến lợc đang đợc áp dụng hoặc chỉ ra sự cần thiết
phải có sự sửa đổi. Quá trình quản trị chiến lợc còn cung cấp cơ sở cho việc
vạch ra và lý giải về nhu cầu cần có sự thay đổi cho ban giám đốc và mọi
ngời trong công ty. Nó giúp cho họ nhìn nhận những thay đổi nh là cơ hội
mới chứ không phải là mối đe doạ.
Quản trị chiến lợc đem lại cho chúng ta những lợi ích sau:
1. Giúp nhận dạng, sắp xếp u tiên và tận dụng các cơ hội.
2. Đa ra cách nhìn thực tế về các khó khăn của công tác quản trị.
3. Đa ra một đề cơng cho việc phát triển đồng bộ các hoạt động và
điều khiển.
4. Làm tối thiểu hoá các rủi ro.
5. Giúp cho các quyết định chủ chốt phục vụ tốt hơn cho việc đề ra các
mục tiêu.
6. Giúp cho sự phân bổ tốt hơn thời gian và nguồn lực cho cơ hội đã đợc
xác định.

7. Cho phép giảm thời gian và nguồn lực cần thiết để sửa đổi những lỗi
lầm và các quyết định thời điểm.
8. Tạo ra khung sờn cho mối liên hệ giữa các cá nhân trong nội bộ công
ty.
9. Giúp kết hợp những hành vi đơn lẻ thành một nỗ lực chung.
10. Cung cấp cơ sở cho việc làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân.
11. Đem lại sự khuyến khích cho những suy nghĩ tiến bộ.
12. Mang lại cách thức hợp tác, gắn bó, và hăng say trong việc xử lý các
vấn đề cũng nh các cơ hội.
13. Khuyến khích thái độ tích cực đối với sự thay đổi.
14. Đem lại một mức độ kỷ luật và sự chính thức đối với công tác quản
trị trong công ty.

Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
20
4. Các mô hình quản trị chiến lợc
Quá trình quản trị chiến lợc thờng đợc nghiên cứu và sử dụng thông
qua các mô hình. Mỗi một mô hình biểu diễn một loạt quá trình khác biệt.
Mô hình quản trị chiến lợc của F.David đợc chấp nhận rộng rãi nhất
đợc trình bày dới đây. Mô hình này không đảm bảo cho sự thành công
nhng nó cung cấp một cách rõ ràng và cơ bản phơng pháp tiếp cận trong
việc thiết lập, thực thi và đánh giá chiến lợc. Mối quan hệ giữa các bớc
công việc trong quá trình quản trị chiến lợc đợc biểu diễn trong mô hình
1.1.
Vạch ra những nhiệm vụ, những mục tiêu, và những chiến lợc của một
công ty là một bớc khởi đầu hết sức logic và cần thiết trong quản trị chiến
lợc, bởi lẽ vị trí hiện tại và tình trạng của công ty có thể ngăn không thể áp
dụng một số chiến lợc, mà thậm chí cớ thể là ngăn cản một loạt những
công việc. Mỗi một tổ chức đều có những nhiệm vụ, những mục tiêu và

chiến lợc của nó, cho dù chúng đợc xây dựng, viết ra hoặc thông tin một
cách vô tình. Câu trả lời cho vị trí tơng lai của công ty sẽ đợc xác định chủ
yếu nhờ vị trí hiện tại của nó.
Hình 1.1: Mô hình quản trị chiến lợc của F.David

Thực hiện đánh

giá bên ngoài, chỉ ra
cơ hội và thách thức
Đặt ra

mục tiêu
dài hạn
Đặt ra

mục tiêu
thờng

Nêu ra
nhiệm vụ
hiện tại,
mục tiêu
vàchiến
lợc
Xem

xét lại
nhiệm
vụ của
công ty
Phân bổ
nguồn
lực
Đo lờng
và đánh
giá mức
độ thực
hiện
Thực hiệ
n đánh giá
bên trong, chỉ ra điểm
mạnh, điểm yếu
Lựa chọn chiến
lợc để theo
đuổi
Chính sách bộ
phận

Hoạch định
chiến lợc
Thực thi
chiến lợc
đánh giá
chiến lợc
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
21

Quá trình chiến lợc là một quá trình phức tạp và liên tục. Chỉ cần một
thay đổi nhỏ tại một trong số những bớc công việc chính trong mô hình
cũng cần tới những thay đổi trong một vài hoặc tất cả các bớc công việc
khác. Chẳng hạn nh sự chuyển biến của nền kinh tế có thể làm xuất hiện
một cơ hội mới và đòi hỏi phải có sự thay đổi trong các mục tiêu dài hạn
cũng nh trong chiến lợc; hoặc giả sử thất bại trong việc đạt tới mục tiêu
thờng niên cũng đòi hỏi sự thay đổi chính sách; hay việc một đối thủ
chính công bố thay đổi trong chiến lợc cũng sẽ đòi hỏi sự thay đổi trong
bản cáo bạch các nhiệm vụ cần thực hiện của công ty. Vì những lý do đó,
hoạch định chiến lợc, thực thi chiến lợc và các hoạt động đánh giá đòi
hỏi cần phải đợc thực hiện một cách liên tục, thờng xuyên, không chỉ là
thời điểm cuối mỗi năm. Quá trình quản trị chiến lợc dờng nh không
bao giờ có điểm dừng.
Quá trình quản trị chiến lợc trong thực tế không thể phân tách một cách
rõ ràng và thực hiện một cách chặt chẽ nh mô hình đề ra. Các nhà chiến
lợc không thực hiện đợc các yêu cầu một cách uyển chuyển, mà họ buộc
phải lựa chọn lần lợt theo các thứ tự u tiên thực hiện. Rất nhiều công ty tổ
chức hàng năm hai lần gặp mặt để bàn về nhiệm vụ, những cơ hội và chính
sách, mức độ thực hiện; thực hiện những thay đổi nếu cần thiết cho cập nhật
với tình hình thực tế. Những cuộc gặp gỡ nh vậy giúp cho việc trao đổi

thông tin giữa những thành viên tham gia, khuyến khích sự năng động hơn
nữa và sự thành thật trong số những ngời tham gia.
Mô hình trên cũng đã chỉ ra sự tồn tại của rất nhiều nhân tố ảnh hởng
tới quản trị chiến lợc trong doanh nghiệp, nh quy mô của doanh nghiệp.
Đối với những doanh nghiệp nhỏ, quản trị chiến lợc kém bài bản trong qui
trình thực hiện các bớc công việc quản trị. Một số nhân tố khác cũng có
ảnh hởng đến nh phong cách quản trị, mức độ phức tạp của môi trờng,
mức độ phức tạp của sản phẩm, bản chất của những vấn đề và mục đích của
hệ thống lập kế hoạch trong doanh nghiệp.
Có một số cách nhìn khác về quản trị chiến lợc, tuy vậy về bản chất nội
dung là giống nhau. Mô hình 1.2 đợc trình bày dới đây mang đậm ảnh
hởng quản trị chiến lợc của các công ty Nhật Bản.
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
22
Hình 1.2: Mô hình quá trình quản trị chiến lợc

Mô hình này mô tả các bớc công việc và ảnh hởng của kết quả thực
hiện mỗi bớc công việc tới việc hoạch định và thực hiện các bớc công việc
có liên quan, theo mức độ chính yếu. Tuy mô hình không nhấn mạnh tới
trình tự các bớc công việc thực hiện một cách rõ ràng nh ở mô hình trên,
nhng nó chỉ cho chúng ta thấy mối liên hệ tác động giữa việc thực hiện
từng loại công việc nh thế nào. Chúng ta có thể nhận thấy về bản chất
chúng đều tuân theo một bớc công việc chung là vạch ra những mục tiêu
cần đạt tới, trên cơ sở đánh giá tổng thể môi trờng hoạt động của công ty,
từ đó hoạch định ra chiến lợc chính và triển khai thực hiện. Và bớc cuối
cùng của cả hai mô hình quản trị chiến lợc cũng vẫn là điều khiển và đánh
giá lại quá trình quản trị chiến lợc và chiến lợc đợc vận dụng.
Sứ mạng nhiệm vụ

của công ty
Môi trờng bên ngoài
. Cách xa
. Ngành (quốc tế và nội địa)

. Tác nghiệp

Sơ lợc
về công ty
Phân tích chiến lợc và lựa chọn

Các mục

tiêu dài hạn
Mục tiêu

thờng niên
Chiến lợc

chính
Chiến lợc

tác nghiệp
Các chính

sách
Thể chế hóa chiến lợc
Điều khiển và đánh giá
Mong đợi
Hiện thực
Thông tin
phản hồi
Thông tin
phản hồi
Tác động mạnh
Tác động yếu
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
23

III. các giai đoạn của quản trị chiến lợc

III. các giai đoạn của quản trị chiến lợcIII. các giai đoạn của quản trị chiến lợc
III. các giai đoạn của quản trị chiến lợc

Biểu đồ ba giai đoạn của quản trị chiến lợc đợc thể hiện nh sau:
Các giai đoạn và hoạt động trong quản trị chiến lợc

Theo mô tả ở biểu đồ trên, nội dung cơ bản của quản trị chiến lợc đợc
chia ra làm ba giai đoạn chủ yếu là hoạch định chiến lợc, thực thi chiến lợc
và đánh giá chiến lợc. Tuy vậy, trong thực tế hoạt động của các công ty,
chúng ta thấy mức độ nhấn mạnh vào từng giai đoạn trong quản trị chiến lợc
là khác nhau, và nó có sự khác biệt tơng đối giữa các công ty trong cùng
ngành, các công ty hoạt động trong những lĩnh vực khác nhau, và một sự khác
biệt hơn một chút nữa, đó là giữa những công ty khác nhau của những nớc
khác nhau. Quản trị chiến lợc đợc áp dụng trong các công ty ở Mỹ sớm hơn
ở các công ty của Nhật. Nhng chúng ta lại thấy có sự đi đầu trong một số
bớc đánh giá, phân tích môi trờng tại các công ty của Mỹ và sự nổi trội hơn
một chút trong việc xây dựng các đơn vị kinh doanh chiến lợc cũng nh việc
nghiên cứu phát triển, các chính sách trong quá trình tác nghiệp tại các công
ty của Nhật Bản. Trong khi các công ty lớn của Mỹ đều chú trọng vào việc

hoạch định các chiến lợc dài hạn thì ở một số công ty lớn của Nhật lại chỉ
vận dụng đến chiến lợc kinh doanh, triết lý kinh doanh để từ đó dùng cho các
kế hoạch trung gian và ngắn hạn Có vô vàn sự khác biệt trong thực tế vận
dụng quản trị chiến lợc trong doanh nghiệp và do đó chúng ta không thể kể
hết ra đây. Để giải thích cho sự khác biệt này, chúng ta chỉ nên hiểu rằng quản
trị chiến lợc là một phơng pháp khoa học giúp cho doanh nghiệp đạt tới một
mục tiêu trong tơng lai, nó chỉ là một hớng đi trong rất nhiều hớng đi. Khi
Giai đoạn

Hoạch định
chiến lợc

Tổ chức
nghiên cứu

Kết hợp
trực giác với

phân tích

Đa ra
quyết định
Hoạt động

Thực thi
chiến lợc

Đề ra các
mục tiêu
thờng niên

Chính sách
từng bộ phận

Phân bổ
nguồn lực

Đánh giá
chiến lợc

Xem xét lại
các nhân tố
trong & ngoài

Đánh giá
thực hiện

Thực hiện
các điều
chỉnh
Giáo trình quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
24
các doanh nghiệp đã cùng chọn lấy một hớng đi, do thực tế vô cùng phong
phú và do thế giới quan của họ khác nhau, năng lực của từng cá nhân khác
nhau và tập quán kinh doanh khác nhau, nên đã nảy sinh ra những khác biệt
nh vậy trong quản trị chiến lợc.
1. Hoạch định chiến lợc
Nh đã nói ở trên, hoạch định chiến lợc là quá trình đề ra các công việc
cần thực hiện của công ty, tổ chức những nghiên cứu để chỉ rõ những nhân
tố chính của môi trờng bên ngoài và bên trong doanh nghiệp, xây dựng
mục tiêu dài hạn, lựa chọn trong số những chiến lợc thay thế. Đôi khi giai
đoạn hoạch định chiến lợc của quản trị chiến lợc còn đợc gọi là "lập kế
hoạch chiến lợc". Sự khác biệt giữa quản trị chiến lợc và lập kế hoạch
chiến lợc chính là quản trị chiến lợc bao gồm thêm cả thực thi chiến lợc
và đánh giá chiến lợc.
Các hoạt động nghiên cứu bao gồm cả việc thu thập thông tin về lĩnh vực
và thị trờng hiện tại của công ty. Quá trình này còn có một tên gọi là "kiểm
soát môi trờng". Về phía doanh nghiệp, các nghiên cứu đợc tổ chức để chỉ
ra những điểm mạnh và yếu điểm chính trong các lĩnh vực chức năng của
công ty. Có rất nhiều cách để xác định các nhân tố bên trong doanh nghiệp
nh tính các chỉ tiêu đánh giá mức độ trung bình trong ngành. Nhiều hình thức
tiến hành điều tra đợc phát triển và vận dụng để đánh giá về các nhân tố bên
trong nh tinh thần làm của ngời lao động, hiệu quả của quá trình sản xuất, tính
hiệu quả của hoạt động quảng cáo và mức độ trung thành của khách hàng.

Có vô vàn các kỹ năng trong quản trị chiến lợc cho phép các nhà chiến
lợc có thể kết hợp trực giác với những phân tích để sản sinh và lựa chọn ra
chiến lợc hợp lý nhất trong tập hợp các chiến lợc có thể sử dụng đợc.
Có một thực tế là mọi doanh nghiệp đều có chung một sự hạn chế, đó là
sự hạn chế về nguồn lực. Các nhà chiến lợc buộc phải lựa chọn chiến lợc
nào đem lại lợi ích lớn nhất cho doanh nghiệp. Các quyết định trong giai
đoạn hoạch định chiến lợc đề ra cho doanh nghiệp sự tập trung vào các sản
phẩm cụ thể. Các thị trờng, nguồn lực và công nghệ trong suốt một khoảng
thời gian định rõ. Các chiến lợc chỉ ra những lợi thế trong cạnh tranh dài
hạn. Nó cũng có mục tiêu kéo dài những ảnh hởng tốt cho công ty. Những
nhà chiến lợc hiểu rõ nhất viễn cảnh về tơng lai của công ty, vì thế họ có
thể hiểu đợc những quyết định phân tách trong quá trình hoạch định, và họ
đợc uỷ quyền trong việc điều chuyển những nguồn lực cần thiết trong quá
trình thực thi.
Chơng 1. Tổng quan về Quản trị chiến lợc
Trờng Đại học Kinh tế Quốc dân
25

Trong quá trình hoạch định chiến lợc, việc định ra một cách rõ ràng
nhiệm vụ của doanh nghiệp đợc sự quan tâm chú ý của không chỉ các nhà
hoạch định cấp cao mà còn là sự quan tâm của những ngời thực hiện. Một
mục tiêu rõ ràng là rất có ích cho việc đề ra những mục tiêu cũng nh hoạch
định chiến lợc. Giai đoạn hoạch định chiến lợc đợc tiến hành qua các
bớc công việc sau:

Mô hình các bớc công việc trong giai đoạn hoạch định chiến lợc

2. Thực thi chiến lợc
Quá trình quản trị chiến lợc không dừng lại khi công ty đã đề ra đợc
chiến lợc để theo đuổi. Bắt buộc phải có một sự chuyển đổi từ những ý đồ
chiến lợc sang những việc làm chiến lợc. Một khi những ngời lao động,
ban giám đốc của công ty hiểu đợc về nhiệm vụ và hiểu rằng họ là một
phần của công ty, quá trình chuyển đổi đó sẽ dễ dàng hơn rất nhiều và sự
đồng thuận trong việc thực hiện quá trình đó sẽ giúp cho công ty đạt tới
thành công.
Thực thi chiến lợc thờng gọi là giai đoạn hành động của quản trị chiến
lợc. Thực thi có nghĩa là động viên những ngời lao động và ban giám đốc,
để biến những chiến lợc đợc hoạch định thành hành động cụ thể. Ba công
việc chính của thực thi chiến lợc là thiết lập các mục tiêu thờng niên, các
chính sách cho các bộ phận, và phân bổ nguồn lực. Giai đoạn này thờng
đợc coi là giai đoạn khó khăn nhất trong quá trình quản trị chiến lợc, bởi
quá trình

bớc công việc nội dung thực hiện

Chức năng
nhiệm vụ
Đánh giá môi
trờng bên ngoài

Đánh giá môi
trờng nội bộ
Phân tích và lựa
chọn chiến lợc

Hoạch định
chiến lợc
(1)

(2)

(3)

(4)

Chỉ ra vai trò, bản chất và nội
dung cơ bản của doanh nghiệp.

Chỉ ra vai trò, bản chất của
việc đánh giá môi trờng bên
ngoài, nội dung và các công cụ
đánh giá.

Bản chất của đánh giá nội bộ,
công tác đánh giá các mặt hoạt
động chính của công ty.

Sử dụng các mô hình, kết hợp
đánh giá định tính và định
lợng, chọn ra một mô hình
chiến lợc hợp lý cho công ty.

Tài liệu liên quan

*

Giáo trình quản trị chiến lược – Chương 7 35 1 18

*

Giáo trình quản trị chiến lược – Chương 8 54 1 20

Xem thêm: Mẫu Bài Thu Hoạch Chính Trị Hè 2019, Mẫu Bài Thu Hoạch Chính Trị Hè 2021 Mới Nhất

*

Giáo trình quản trị chiến lược – Chương 1 31 2 54

Viết một bình luận